२०२६ मध्ये ८७ कंपन्यांचे आयपीओ मार्केटमध्ये आले असून, त्यांनी सरासरी **१४%** लिस्टिंग गेन्स दिले आहेत. मात्र, यामध्ये मोठी दरी असून अनेक शेअर्सनी गुंतवणूकदारांचे मोठे नुकसानही केले आहे.
भारतीय प्राथमिक बाजारात २०२६ हे वर्ष अतिशय गजबजलेले राहिले आहे. आतापर्यंत ८७ कंपन्यांनी शेअर बाजारात पदार्पण केले असून, या कंपन्यांनी सरासरी १४% लिस्टिंग गेन्स दिले आहेत. गेल्या वर्षीच्या ९.३% सरासरीच्या तुलनेत ही कामगिरी निश्चितच सरस आहे. मात्र, हा आकडा केवळ वरवरचा असून प्रत्यक्षात यशस्वी आणि अयशस्वी आयपीओमध्ये मोठी दरी निर्माण झाली आहे.
बाजारातील विजेते आणि पराभूत
या वर्षातील आयपीओ सायकलमध्ये सर्वोत्तम आणि सर्वात खराब कामगिरी करणाऱ्या कंपन्यांमध्ये मोठी तफावत दिसून आली. ESDS Software Solution ने तर कमालच केली, पहिल्याच दिवशी ११२% झेप घेतली आणि सध्या इश्यू प्राईसच्या तुलनेत तो २८९% वर ट्रेड करत आहे. तसेच Tempsens Instruments India आणि SS Retail ने अनुक्रमे ९६% आणि ७७% ची दमदार सुरुवात केली. तंत्रज्ञान आणि मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रातील कंपन्यांना गुंतवणूकदारांनी चांगली पसंती दिली आहे.
दुसरीकडे, अनेक आयपीओमुळे किरकोळ गुंतवणूकदारांचे मोठे नुकसान झाले आहे. Innovision आणि Shree Ram Twistex चे शेअर लिस्टिंगच्या दिवशीच अनुक्रमे २८% आणि ३१% नी कोसळले. Waterways Leisure Tourism ची अवस्था तर अधिकच गंभीर आहे, ज्याचा शेअर इश्यू प्राईसच्या तुलनेत ८७% ने घसरला आहे. हे स्पष्ट करते की, कंपनीच्या व्यवसायाचा पाया (Fundamentals) न तपासता केवळ तेजीच्या लाटेवर स्वार होणे किती धोक्याचे आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय काळजी घ्यावी?
लिस्टिंग डे ला मिळणारा नफा पाहून गुंतवणूक करणे धोकादायक ठरू शकते. जर कंपनीचे व्हॅल्युएशन खूप जास्त असेल, तर नंतरच्या काळात शेअरमध्ये मोठी घसरण होऊ शकते.
गुंतवणूकदारांनी अर्ज करण्यापूर्वी कंपनीचा 'रेड हेरिंग प्रॉस्पेक्टस' (RHP) काळजीपूर्वक वाचला पाहिजे. कंपनीवर कर्ज किती आहे, आयपीओतून मिळणारे पैसे कशासाठी वापरले जाणार आहेत आणि क्षेत्रातल्या इतर कंपन्यांच्या तुलनेत हे व्हॅल्युएशन महाग आहे का, याचा अभ्यास करणे गरजेचे आहे. जर कंपनी केवळ कर्ज फेडण्यासाठी पैसा गोळा करत असेल, तर अशा आयपीओपासून दूर राहणेच हिताचे असते.