अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जगातील सर्वात महत्त्वाच्या अशा 'स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ'चे नाव बदलून 'ट्रम्प स्ट्रेट' ठेवण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे. हे केवळ राजकीय विधान वाटत असले, तरी याद्वारे होणाऱ्या जागतिक तेलाच्या पुरवठ्यावर आणि महागाईवर भारतीय गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागून राहिले आहे.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी २ सप्टेंबर २०२६ रोजी 'स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ'चे नाव बदलून 'ट्रम्प स्ट्रेट' असे करण्याचा प्रस्ताव जाहीर केला आहे. अमेरिकेचे लष्करी नियंत्रण या भागावर असल्याचे सांगत त्यांनी हा दावा केला आहे. याआधीही अमेरिकन प्रशासनाने 'गल्फ ऑफ अमेरिका' आणि 'लेक अमेरिका' सारखे नाव बदलण्याचे निर्णय घेतले होते. जरी हे नाव बदलण्याचे विधान राजकीय वाटत असले, तरी हा भाग इराण आणि ओमान यांच्या दरम्यानचा एक महत्त्वाचा आंतरराष्ट्रीय जलमार्ग आहे.
जागतिक बाजारावर परिणाम
जागतिक स्तरावर दररोज होणाऱ्या एकूण तेलाच्या वापरापैकी सुमारे २०% तेल याच चिंचोळ्या मार्गातून प्रवास करते. त्यामुळे या भागात निर्माण होणारा कोणताही तणाव किंवा चर्चा थेट ऊर्जा बाजारावर परिणाम करते. भारतासाठी ही बाब महत्त्वाची आहे, कारण भारत मोठ्या प्रमाणात ऊर्जेची आयात करतो. या मार्गातील अस्थिरतेमुळे इंधन खर्च आणि महागाई वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे धोका?
बाजाराच्या दृष्टीने, केवळ नावाच्या बदलापेक्षा या मार्गाच्या सुरक्षिततेबाबत निर्माण होणारे प्रश्न अधिक महत्त्वाचे आहेत. जर शिपिंग कंपन्यांना किंवा विमा कंपन्यांना या मार्गावरील कायदेशीर दर्जा किंवा सुरक्षिततेबाबत शंका वाटली, तर विमा प्रीमियममध्ये वाढ होऊ शकते. विमा खर्च वाढल्यास मालवाहतुकीचा (Freight Rates) खर्च वाढतो, ज्याचा थेट परिणाम कच्च्या तेलासह इतर अत्यावश्यक वस्तूंच्या किमतीवर होऊ शकतो.
सध्या तरी हा केवळ एक राजकीय प्रस्ताव आहे. मात्र, गुंतवणूकदारांनी या भागातील भू-राजकीय घडामोडींवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे, कारण तेलाच्या किमतीत होणारी कोणतीही हालचाल थेट भारतीय शेअर बाजारातील ऑईल कंपन्या आणि महागाईच्या आकड्यांवर परिणाम करू शकते.