भारत-अमेरिका व्यापार डील: टेरिफमध्ये मोठी घट, शेअर बाजारात तुफानी तेजी!

महिन्यांपासून सुरू असलेल्या टेरिफच्या तणावानंतर हा करार झाला आहे. यामुळे दोन्ही देशांमधील आर्थिक संबंध अधिक घट्ट होतील. अमेरिकेकडून भारतीय वस्तूंवरील टेरिफ कमी झाल्यामुळे भारतीय उत्पादनांना अमेरिकेच्या बाजारपेठेत चांगली स्पर्धा मिळेल आणि त्यामुळे भांडवली गुंतवणुकीला (Capital Inflow) चालना मिळण्याची शक्यता आहे. हा करार भविष्यात होणाऱ्या मोठ्या वाटाघाटींची पहिली पायरी मानली जात आहे.

बाजारात उत्साहाचे वातावरण

या ऐतिहासिक करारामुळे भारतीय शेअर बाजारात अक्षरशः जल्लोष पसरला. 3 फेब्रुवारी 2026 रोजी, शेअर बाजाराचा मुख्य निर्देशांक Nifty 50 सुरुवातीच्या व्यापारात सुमारे 2.88% नी वाढून 25,811.40 अंकांवर पोहोचला. या मोठ्या वाढीने गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास वाढवला. त्याच वेळी, भारतीय रुपयानेही US डॉलरसमोर मोठी झेप घेतली. रुपया 1% पेक्षा जास्त मजबूत होऊन 90.40 च्या जवळ व्यवहार करत आहे. या मजबूतीमुळे देशात परदेशी गुंतवणूक (Foreign Investment) वाढण्याची आणि रुपयावरचा दबाव कमी होण्याची अपेक्षा आहे. विशेष म्हणजे, 2025 मध्ये आशियातील सर्वात कमकुवत चलन ठरलेल्या रुपयासाठी हा दिलासा मानला जात आहे.

प्रमुख उद्योगांना फायदा

अमेरिकेने भारतीय वस्तूंवरील 50% चे टेरिफ कमी करून 18% पर्यंत आणणे, ही मोठी सवलत मानली जात आहे. विशेषतः, रशियाकडून तेल खरेदी केल्यामुळे भारतावर लागू करण्यात आलेले 25% चे अतिरिक्त शुल्क आता कमी होण्याची शक्यता आहे. यामुळे चीनसारख्या प्रतिस्पर्धकांना (ज्यांच्यावर 34% पर्यंत टेरिफ आहेत) मागे टाकून भारताला फायदा होईल. या करारामुळे वस्त्रोद्योग (Textile) आणि चामड्याच्या वस्तू (Leather) उद्योगात मोठी तेजी दिसून आली, शेअर्समध्ये 20% पर्यंत वाढ झाली. तसेच ऑटोमोबाईल, इंजिनिअरिंग गुड्स आणि इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनांनाही याचा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे.

ऊर्जा आणि कृषी क्षेत्रावर लक्ष

अमेरिकेने दावा केला आहे की, भारत रशियाकडून तेल खरेदी थांबवेल आणि अमेरिका तसेच व्हेनेझुएला मधून आयात वाढवेल. मात्र, भारत रशियाकडून तेल खरेदी तात्काळ थांबवेल का, यावर तज्ञांमध्ये चर्चा सुरू आहे. अमेरिकेला भारतातून कृषी उत्पादनांची (Agriculture Products) मोठी बाजारपेठ दिसते, विशेषतः ड्राय फ्रुट्स, कापूस आणि सोयाबीन तेल. पण भारतासाठी कृषी क्षेत्र हे संवेदनशील आहे आणि बाजारपेठ प्रवेशाचे (Market Access) संपूर्ण तपशील अद्याप स्पष्ट झालेले नाहीत. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी नमूद केलेली $500 अब्ज डॉलर्सची US वस्तू खरेदी ही दीर्घकालीन अपेक्षा आहे, सध्याची आयात यापेक्षा बरीच कमी आहे. या करारानुसार, भारत अमेरिकाकडून पेट्रोलियम, संरक्षण साहित्य (Defence Goods), इलेक्ट्रॉनिक्स, औषधे (Pharmaceuticals) आणि विमाने (Aircraft) खरेदी करेल. या करारामुळे द्विपक्षीय संबंधांतील तणाव कमी होण्यास मदत झाली आहे.

भविष्यातील वाढीची शक्यता

हा प्रारंभिक व्यापार करार दोन्ही देशांमधील संबंध दृढ करणारा मानला जात आहे. यामुळे भविष्यात आर्थिक संबंध आणखी मजबूत होण्याची शक्यता आहे. बाजार विश्लेषकांचे मत आहे की, अनिश्चितता कमी झाल्यामुळे आणि मूल्यांमध्ये सुधारणा झाल्यामुळे परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदार (FII) पुन्हा एकदा भारतीय बाजारात सक्रिय होऊ शकतात, ज्यामुळे शेअर बाजारात आणखी तेजी येऊ शकते. भारताचे मुख्य आर्थिक सल्लागार (Chief Economic Adviser) यांच्या मते, या करारामुळे बाजारपेठेत प्रवेश सुलभ होऊन आणि व्यापार अडथळे कमी झाल्यामुळे, भारताच्या FY27 GDP वाढीचा दर 7.4% पर्यंत पोहोचू शकतो. अधिक सर्वसमावेशक करारासाठी पुढील चर्चा अपेक्षित आहे.