Whalesbook
व्यापार करारामुळे बाजारात तेजी
अमेरिकेने भारतीय निर्यातीवरील आयात शुल्क लक्षणीयरीत्या कमी केल्यानंतर भारतीय शेअर बाजारात जबरदस्त तेजी पाहायला मिळाली. मंगळवारी, सेंसेक्स (Sensex) 2.54% वाढून 83,739.13 वर बंद झाला, तर निफ्टी (Nifty 50) 2.55% च्या वाढीसह 25,727.55 वर पोहोचला. गेल्या 9 महिन्यांतील ही सर्वात मोठी एकदिवसीय वाढ होती. अमेरिकेने भारतीय वस्तूंवरील 50% पर्यंत असलेले आयात शुल्क कमी करून ते 18% पर्यंत आणल्याने बाजारातील नकारात्मकता कमी झाली. या सकारात्मक वातावरणामुळे बीएसई (BSE) वर व्यवहार करणाऱ्या सुमारे तीन चतुर्थांश कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये वाढ झाली आणि सर्व सेक्टोरल इंडेक्सही वधारले. या कराराच्या शक्यतेने अमेरिकेतही भारतीय कंपन्यांच्या अमेरिकन डिपॉझिटरी रिसिप्ट्स (ADRs) मध्ये सोमवारी रात्रीच वाढ दिसून आली होती.
निर्यात क्षेत्रांना फायदा, रुपया मजबूत
या तेजीचा सर्वाधिक फायदा निर्यात करणाऱ्या कंपन्यांना झाला. गोकलदास एक्सपोर्ट्स (Gokaldas Exports) आणि वेल्स्पन लिव्हिंग (Welspun Living) सारख्या टेक्सटाईल कंपन्या, तसेच अवंती फीड्स (Avanti Feeds) आणि एपेक्स फ्रोझन फूड्स (Apex Frozen Foods) सारख्या सी-फूड निर्यातदारांचे शेअर्स 20% च्या अप्पर सर्किटला पोहोचले. या कंपन्यांच्या उत्पन्नाचा मोठा भाग, साधारणपणे 50% ते 70%, अमेरिकेच्या बाजारपेठेतून येतो. रसायने (Chemicals), रत्ने आणि दागिने (Gems & Jewellery) तसेच काही ऑटो कंपोनंट्स (Auto Components) उत्पादक कंपन्यांनीही मोठी वाढ नोंदवली. शेअर बाजारातील या तेजीसोबतच भारतीय रुपयानेही अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत 1% पेक्षा जास्त झेप घेतली आणि 90.27 वर बंद झाला. गेल्या 5 वर्षांतील ही रुपयाची एका दिवसातील सर्वात मोठी वाढ आहे.
चिंतेचे ढग आणि मूल्यांकनाचे प्रश्न
बाजारात तात्पुरता उत्साह असला तरी, व्यापार कराराच्या तपशीलवार माहितीची वाट पाहत असताना विश्लेषकांमध्ये काही चिंताही आहेत. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रशियाकडून तेल खरेदी थांबवण्याची आणि 500 अब्ज डॉलर किमतीच्या अमेरिकन वस्तू खरेदी करण्याची मागणी करण्याची शक्यता आहे. भारताची 80% पेक्षा जास्त कच्चे तेल आयात देशांवर अवलंबून आहे आणि रशिया हा एक प्रमुख पुरवठादार आहे. त्यामुळे, हे व्यवहार थांबवणे भारतासाठी मोठे आव्हान ठरू शकते. तसेच, 46 अब्ज डॉलर (FY24-25 मध्ये) असलेल्या अमेरिकेतील आयातीमध्ये 500 अब्ज डॉलर ची वाढ करणे हे भारताच्या व्यापारावर मोठा परिणाम करू शकते. डीबीएस बँकेच्या (DBS Bank) विश्लेषकांच्या मते, संवेदनशील क्षेत्रांसाठी एकदम नव्हे, तर टप्प्याटप्प्याने शुल्क आणि गैर-शुल्क अडथळ्यांमध्ये बदल अपेक्षित आहे. सध्या निफ्टी 50 चा पीई रेशो (P/E ratio) सुमारे 22.5 आहे, जो ऐतिहासिक सरासरीपेक्षा थोडा जास्त आहे. त्यामुळे, हा करार मूल्यांकनाला (valuation) आधार देऊ शकतो, परंतु अंतिम तपशील या वाढीची शाश्वती ठरवतील.
विश्लेषकांचे मत आणि पुढील वाटचाल
मोतीलाल ओसवाल फायनान्शियल सर्व्हिसेसच्या (Motilal Oswal Financial Services) विश्लेषकांनी नमूद केले की, कंपन्यांच्या कमाईतील सुधारणांचा कल आता बाजारात अधिक वजन मिळवू शकतो. त्यांच्या मते, निफ्टीचे मूल्यांकन (Valuations) अजूनही 'परवडणारे' (palatable) आहे आणि ते आणखी वाढू शकते. तथापि, कराराची स्पष्टता आणि व्याप्ती यावरच बाजाराचे पुढील भवितव्य अवलंबून आहे. भू-राजकीय बदलांचे दीर्घकालीन परिणाम आणि व्यापार करारातील अटींची आर्थिक व्यवहार्यता यावरच भारतीय शेअर बाजाराची पुढील वाटचाल अवलंबून असेल. यापूर्वी, ऑगस्ट 2025 ते जानेवारी 2026 या काळात भारतीय शेअर्सनी जागतिक बाजारापेक्षा कमी कामगिरी केली होती आणि या काळात 12 अब्ज डॉलर पेक्षा जास्त परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPI) पैसे काढून घेतले होते, ज्यामुळे रुपयावरही दबाव आला होता.