भारताने बांगलादेशचे पंतप्रधान तारिक रहमान यांना १२-१३ सप्टेंबर रोजी नवी दिल्लीत होणाऱ्या BRICS शिखर परिषदेच्या आऊटरीच सत्रासाठी आमंत्रित केले आहे. BIMSTEC चे अध्यक्ष म्हणून त्यांची भूमिका पाहता हे निमंत्रण देण्यात आले आहे. हा डिप्लोमॅटिक (diplomatic) निर्णय अशा वेळी येत आहे जेव्हा भारत बांगलादेशाच्या माजी नेतृत्वाशी संबंधित काही घडामोडींमुळे निर्माण झालेल्या संवेदनशीलतेचे व्यवस्थापन करत आहे.
BRICS Summit आणि प्रादेशिक संबंध
भारताने बांगलादेशाचे पंतप्रधान तारिक रहमान यांना १२ ते १३ सप्टेंबर दरम्यान नवी दिल्लीत होणाऱ्या BRICS शिखर परिषदेच्या आऊटरीच सत्रात सहभागी होण्यासाठी अधिकृत निमंत्रण पाठवले आहे. BRICS चे सध्याचे अध्यक्षपद भारताकडे असल्याने, जागतिक आर्थिक आणि भू-राजकीय (geopolitical) मुद्द्यांवर चर्चा करण्यासाठी प्रादेशिक संघटनांच्या प्रमुखांना आमंत्रित करण्याची भारताची ही प्रमाणित पद्धत आहे.
BIMSTEC चे महत्त्व
पंतप्रधान रहमान यांना हे निमंत्रण बंगालच्या उपसागरातील बहु-क्षेत्रीय तांत्रिक आणि आर्थिक सहकार्य पुढाकार (BIMSTEC) या प्रादेशिक गटाचे अध्यक्ष म्हणून देण्यात आले आहे. BIMSTEC मध्ये भारत, श्रीलंका, थायलंड, म्यानमार, नेपाळ आणि भूतान यांसारखे सात देश सदस्य आहेत. अशा प्रादेशिक गटांच्या प्रमुखांना आमंत्रित करून, भारत शिखर परिषदेदरम्यान व्यापक सहभाग वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहे.
BRICS चा विस्तार आणि जागतिक अजेंडा
यावर्षी BRICS गटाचा विस्तार झाला असून इजिप्त, इथिओपिया, इराण आणि संयुक्त अरब अमिराती यांसारखे देश यात सामील झाले आहेत. या विस्तारामुळे जागतिक GDP आणि व्यापारात गटाचे प्रतिनिधित्व वाढले आहे. या परिषदेत पश्चिम आशियातील सध्याच्या संकटामुळे होणारे आर्थिक परिणाम आणि इतर आंतरराष्ट्रीय प्राधान्यक्रम यावर चर्चा अपेक्षित आहे. रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन, चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग आणि इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांसारखे नेते यात सहभागी होण्याची शक्यता आहे.
डिप्लोमॅटिक तणाव आणि भारताची भूमिका
हे निमंत्रण भारत आणि बांगलादेशाच्या द्विपक्षीय संबंधांमधील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर आले आहे. अलीकडेच, बांगलादेशाच्या माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांच्या दिल्लीतून व्हर्च्युअल (virtual) मीडिया संवादाच्या योजनेशी संबंधित बातम्यांमुळे तणाव निर्माण झाला होता. यावर प्रतिक्रिया देताना, भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जैस्वाल यांनी स्पष्ट केले की, भारत या नियोजित पत्रकार परिषेशी किंवा माजी पंतप्रधानांच्या मतांशी संबंधित नाही.
पंतप्रधान रहमान यांना दिलेले हे निमंत्रण एक स्पष्ट डिप्लोमॅटिक पाऊल आहे, जे भारताच्या शेजारी राष्ट्रांच्या सध्याच्या नेतृत्वाशी कार्यात्मक संबंध राखण्यावर भर देते. गुंतवणूकदार आणि बाजार निरीक्षकांसाठी, प्रादेशिक भू-राजकीय स्थिरता एक महत्त्वाचा घटक आहे. कारण प्रादेशिक सलोख्यामुळे BIMSTEC प्रदेशात आंतर-देशीय व्यापार, पायाभूत सुविधा सहकार्य आणि पुरवठा साखळी (supply chain) सातत्य वाढण्यास मदत होते. भागधारकांचे मुख्य लक्ष शिखर परिषदेच्या अधिकृत कामकाजावर आणि प्रादेशिक आर्थिक धोरणांवर प्रभाव टाकणाऱ्या कोणत्याही द्विपक्षीय बैठकांवर असेल.