Whalesbook
जागतिक तणावातही भारताचा निर्यात झटका
मध्य पूर्वेतील भू-राजकीय तणावामुळे जागतिक पुरवठा साखळीत (Global Supply Chains) आव्हाने असतानाही, भारताच्या निर्यातीने एक नवीन विक्रम प्रस्थापित केला आहे. वाणिज्य सचिव राजेश अग्रवाल यांनी सांगितले की, भारताने आपले व्यापारी भागीदार आणि उत्पादनांमध्ये केलेल्या विविधीकरणामुळे (Diversification) या प्रादेशिक संघर्षांचा परिणाम कमी करण्यात यश मिळवले आहे.
विविधीकरणामुळे वाढीला चालना
नवीन बाजारपेठांमध्ये प्रवेश करण्याच्या भारताच्या धोरणाने चांगलेच यश मिळवले आहे. आर्थिक वर्ष २०२६ मध्ये 1,821 नवीन उत्पादन-देश निर्यात संयोजने (Product-Country Export Combinations) नोंदवली गेली. हातमाग (Handlooms) आणि तेलबिया (Oilseeds) यांसारख्या पारंपरिक क्षेत्रांना नवीन संधी मिळाल्या, तर प्रगत उत्पादन क्षेत्रानेही (Advanced Manufacturing) जागतिक स्तरावर आपली पोहोच वाढवली. जहाजे, बोटी आणि फ्लोटिंग स्ट्रक्चर्सची निर्यात 19 नवीन बाजारपेठांपर्यंत पोहोचली, तर अणुभट्टी आणि बॉयलर भागांनी 13 नवीन गंतव्यस्थाने शोधली.
सोन्याची आयात वाढली, ड्युटीचा भार
एकूण निर्यातीमध्ये मजबूत वाढ दिसत असली तरी, एप्रिल २०२६ मध्ये भारताची सोन्याची आयात 80% पेक्षा जास्त वाढून $5.63 अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली. अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की, ही वाढ मुख्यत्वे युनिट व्हॅल्यूमध्ये (Unit Value) वाढ झाल्यामुळे आहे, आयातीच्या प्रमाणात (Volume) नाही, कारण प्रत्यक्ष आयात प्रमाण वर्षभराच्या तुलनेत कमी झाले. सरकारने सोने आणि चांदीवरील आयात शुल्क (Import Duty) वाढवल्यामुळे भविष्यात यांचा वापर कमी होईल आणि महसूल वाढेल, अशी अपेक्षा आहे.
व्यापार तूट वाढली, सेवा क्षेत्राचा आधार
निर्यात कामगिरी चांगली असूनही, एप्रिल २०२६ मध्ये वस्तू व्यापार तूट (Merchandise Trade Deficit) मागील वर्षातील $27.1 अब्ज डॉलर्सवरून वाढून $28.4 अब्ज डॉलर्स झाली. वस्तूंची आयात ($71.9 अब्ज डॉलर्स) ही वस्तूंच्या निर्यातीपेक्षा ($43.56 अब्ज डॉलर्स) जास्त वाढल्यामुळे ही तूट वाढली. तथापि, सेवा क्षेत्राने (Services Sector) आपली मजबूत गती कायम ठेवली, निर्यातीने $37.2 अब्ज डॉलर्सची कमाई केली, ज्यामुळे वस्तूंच्या तुटीला संतुलन साधता आले.
मे २०२६ साठीचे प्राथमिक ट्रेंड (Preliminary Trends) सूचित करतात की निर्यातीची गती कायम आहे, ज्यामुळे आर्थिक वर्षाची सुरुवात दमदार झाली आहे.