भारतासाठी ऑस्ट्रेलियाचा मोठा हातखंडा! अणुऊर्जेसाठी युरेनियम पुरवठ्याचा करार पक्का

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यादरम्यान भारत आणि ऑस्ट्रेलिया युरेनियम पुरवठ्यासाठी ऐतिहासिक करार अंतिम करत आहेत. या करारामुळे भारताच्या अणुऊर्जा क्षेत्राला आवश्यक इंधनाचा पुरवठा सुनिश्चित होईल. या भागीदारीत क्रिटिकल मिनरल्स आणि क्लीन एनर्जी क्षेत्रातील सहकार्याचाही समावेश आहे.

अणुऊर्जा क्षेत्राला नवी दिशा

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या मेलबर्न भेटीदरम्यान ऑस्ट्रेलियासोबत युरेनियम पुरवठ्यासाठीचा अधिकृत करार होण्याची शक्यता आहे. हा एक महत्त्वाचा निर्णय असून, यातून भारताच्या अणुऊर्जा निर्मितीच्या दीर्घकालीन उद्दिष्टांना मोठा आधार मिळणार आहे. अणुऊर्जा प्रकल्पांसाठी युरेनियमसारख्या इंधनाचा सातत्यपूर्ण आणि विश्वासार्ह पुरवठा अत्यंत आवश्यक आहे. जागतिक स्तरावर युरेनियम साठ्यांमध्ये ऑस्ट्रेलियाचा मोठा वाटा आहे, त्यामुळे भारताच्या क्लीन एनर्जी (Clean Energy) क्षेत्राचा विस्तार आणि जीवाश्म इंधनावरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी ऑस्ट्रेलिया एक महत्त्वपूर्ण भागीदार ठरू शकतो.

क्लीन एनर्जी आणि क्रिटिकल मिनरल्समध्येही सहकार्य

भारतीय ऊर्जा कंपन्या आणि गुंतवणूकदारांसाठी हा करार इंधन सुरक्षेच्या दृष्टीने एक सकारात्मक संकेत देतो. जरी अणु सहकार्याची रूपरेषा (Civil Nuclear Cooperation) दशकांहून अधिक काळ अस्तित्वात असली, तरी अणुऊर्जा कार्यक्रम विस्तारण्यासाठी विशिष्ट पुरवठा व्यवस्थेला अंतिम स्वरूप देणे आवश्यक आहे. केवळ अणु इंधनाव्यतिरिक्त, दोन्ही देशांमधील चर्चेत लिथियम आणि कोबाल्टसारख्या क्रिटिकल मिनरल्सचा (Critical Minerals) समावेश असण्याची शक्यता आहे. बॅटरी आणि इलेक्ट्रिक वाहनांच्या निर्मितीसाठी हे खनिज अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. भारत या क्षेत्रात स्वयंपूर्ण होण्यासाठी प्रयत्न करत आहे.

ECTA अंतर्गत व्यापार वाढला

डिसेंबर 2022 पासून लागू झालेल्या भारत-ऑस्ट्रेलिया आर्थिक सहकार्य आणि व्यापार करारामुळे (India-Australia Economic Cooperation and Trade Agreement - ECTA) दोन्ही देशांमधील आर्थिक संबंध अधिक दृढ झाले आहेत. या करारामुळे व्यापारात सुलभता आली असून, आर्थिक वर्ष 2025 पर्यंत वस्तू आणि सेवांमधील द्विपक्षीय व्यापार $54.4 अब्ज पर्यंत पोहोचला आहे. करांमध्ये कपात केल्याने भारताच्या टेक्सटाईल, फार्मास्युटिकल्स आणि कृषी निर्यातीला मोठा फायदा झाला आहे. ऑस्ट्रेलियाच्या भागीदारांसाठी, भारतीय बाजारपेठ ही बेस मेटल्स आणि कच्च्या औद्योगिक मालासाठी एक मोठी ग्राहक बाजारपेठ आहे.

गुंतवणुकीसाठी नवीन संधी

गुंतवणूकदार या कराराचा अणुऊर्जा प्रकल्पांच्या वेळेवर पूर्ण होण्यावर काय परिणाम होतो यावर लक्ष ठेवू शकतात. अणुभट्ट्यांच्या कार्यान्वयनासाठी इंधनाची उपलब्धता ही प्राथमिक गरज आहे. याव्यतिरिक्त, क्लीन एनर्जी आणि पुरवठा साखळीतील (Supply Chain) सहकार्य भारतीय उत्पादकांसाठी नवीन गुंतवणुकीच्या संधी निर्माण करू शकते. युरेनियमच्या प्रत्यक्ष पुरवठ्याच्या वेळापत्रकावर आणि क्रिटिकल मिनरल्स क्षेत्रातील संयुक्त उपक्रमांच्या प्रगतीवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. यामुळे हे सरकारी करार किती लवकर व्यावसायिक दृष्ट्या प्रत्यक्षात येतात हे स्पष्ट होईल.