परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांच्या अलीकडील आफ्रिका दौऱ्यामुळे भारत-आफ्रिका व्यापाराचे नवे पर्व सुरू झाले आहे. डिजिटल पायाभूत सुविधा आणि औद्योगिक वाढीवर भर दिल्याने आयटी, फार्मा आणि इंजिनीअरिंग क्षेत्रातील भारतीय कंपन्यांना **$80 बिलियन** पेक्षा जास्त गुंतवणुकीच्या धोरणातून मोठ्या संधी मिळणार आहेत.
परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी घाना, कोत द'आयवर आणि इथिओपिया या तीन देशांचा दौरा पूर्ण केला असून, या दौऱ्याचे दूरगामी आर्थिक परिणाम भारतीय उद्योगांवर होणार आहेत. आता केवळ मदतीवर आधारित मॉडेल न राहता, तंत्रज्ञान हस्तांतरण आणि स्थानिक औद्योगिकीकरणावर भारत भर देत आहे.
डिजिटल इंडियाचे जागतिक पाऊल
भारताच्या 'इंडिया स्टॅक' (India Stack) मॉडेलच्या निर्यातीवर आता विशेष भर दिला जात आहे. यामुळे भारतीय आयटी आणि फिनटेक कंपन्यांसाठी आफ्रिकेतील डिजिटल गव्हर्नन्स यंत्रणा उभारण्याच्या मोठ्या संधी उपलब्ध झाल्या आहेत. याशिवाय अंतराळ संशोधन, ड्रोन टेक्नॉलॉजी आणि एआय (AI) यांसारख्या क्षेत्रांतही द्विपक्षीय सहकार्य वाढणार आहे.
पायाभूत सुविधा आणि फार्मा क्षेत्राची भरारी
सध्या आफ्रिकेत भारत 220 हून अधिक विकास प्रकल्पांवर काम करत आहे, ज्यामध्ये रेल्वे, ऊर्जा आणि पाणीपुरवठा यांसारख्या क्षेत्रांचा समावेश आहे. याचा थेट फायदा भारतीय इंजिनीअरिंग आणि कन्स्ट्रक्शन कंपन्यांना होणार आहे. त्याचप्रमाणे, 'भाभाट्रॉन' सारख्या कर्करोग उपचार यंत्रांच्या पुरवठ्यामुळे भारतीय फार्मास्युटिकल कंपन्यांची मागणीही आफ्रिकन बाजारपेठेत वाढत आहे.
आव्हाने आणि जोखीम
तथापि, या विस्तारामध्ये काही आव्हानेही आहेत. जागतिक स्पर्धेत किमतींचे दडपण आणि काही भागातील भौगोलिक-राजकीय अस्थिरतेमुळे पुरवठा साखळीवर (Supply Chain) परिणाम होण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदारांनी आगामी काळात सरकारी प्रकल्पांच्या ऑर्डर आणि कंपन्या स्थानिक बाजारपेठेत कशी पकड निर्माण करतात, याकडे बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.