इस्रायली संरक्षण दलाने (IDF) अखेर कबूल केले आहे की जानेवारी 2024 मध्ये त्यांच्या सैनिकांनी 5 वर्षांच्या हिंडं रजबच्या गाडीवर गोळीबार केला होता. दोन वर्षांहून अधिक काळ या घटनेला नकार दिल्यानंतर, आता या प्रकरणी औपचारिक गुन्हेगारी तपास सुरू करण्यात आला आहे. या घटनेत दोन पॅरामेडिक्सचाही मृत्यू झाला होता, ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर उत्तरदायित्व आणि पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
933 दिवसांनंतर IDF ची कबुली
इस्रायली संरक्षण दलाने (IDF) जानेवारी 2024 मध्ये झालेल्या एका दुःखद घटनेची जबाबदारी स्वीकारली आहे, ज्यात 5 वर्षीय हिंडं रजबचा मृत्यू झाला होता. 19 ऑगस्ट 2026 रोजी दिलेल्या निवेदनात, IDF ने पुष्टी केली की त्यांच्या सैनिकांनी प्रथम रजबच्या कौटुंबिक वाहनावर गोळीबार केला आणि नंतर तिला वाचवण्यासाठी गेलेल्या पॅलेस्टाईन रेड क्रिसेंट सोसायटीच्या रुग्णवाहिकेवरही हल्ला केला. या हल्ल्यात रुग्णवाहिकेत असलेले दोन पॅरामेडिक्सही ठार झाले.
विशेष म्हणजे, ही कबुली लष्करी यंत्रणेकडून तब्बल 933 दिवसांच्या नकारांनंतर आली आहे. या कबुलीनंतर, IDF ने हा तपास लष्करी गुन्हे अन्वेषण विभागाकडे (Military Criminal Investigation Division) सोपवला आहे, ज्याने आता या प्रकरणाची औपचारिक चौकशी सुरू केली आहे.
वॉर क्राइम्सच्या तपासावर प्रश्नचिन्ह
IDF कडून उघड करण्यात आलेली ही घटना एकूण पाच हाय-प्रोफाइल प्रकरणांपैकी एक आहे, ज्यांची चौकशी कथित युद्ध गुन्ह्यांच्या संदर्भात केली जात आहे. मात्र, यापैकी बहुतांश प्रकरणे कोणत्याही फौजदारी कारवाईशिवाय बंद करण्यात आली आहेत. या पद्धतीवर जगभरातील मानवाधिकार संघटनांनी तीव्र टीका केली आहे.
आंतरराष्ट्रीय निरीक्षक आणि संस्थात्मक उत्तरदायित्वाच्या दृष्टिकोनातून, लष्कराच्या अंतर्गत न्याय प्रणालीवर यामुळे खोलवर अविश्वास निर्माण झाला आहे. मानवाधिकार अहवालानुसार, पॅलेस्टिनी नागरिकांच्या मृत्यूंशी संबंधित अशा प्रकरणांमध्ये फारच कमी खटले चालवले जातात. 'येह दिन' (Yesh Din) सारख्या संस्थांच्या अहवालात असे नमूद केले आहे की लष्कराविरोधात दाखल केलेल्या तक्रारींमधून क्वचितच फौजदारी आरोप निश्चित केले जातात. यामुळे स्वयं-तपास यंत्रणांच्या प्रभावीतेवर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे.
आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाची भूमिका
या प्रकरणामुळे आंतरराष्ट्रीय कायदेशीर संस्थांकडून लक्षणीय हालचाल झाली आहे. हिंडं रजब फाऊंडेशन (Hind Rajab Foundation) सध्या आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायालयात (International Criminal Court) उत्तरदायित्वासाठी प्रयत्न करत आहे. जागतिक निरीक्षक आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांसाठी, हे घडामोडी भू-राजकीय स्थिरता आणि प्रशासकीय मानदंडांचे महत्त्वपूर्ण सूचक ठरत आहेत.
या प्रकरणांशी संबंधित संस्थांवर संभाव्य कायदेशीर कारवाईची शक्यता मानवाधिकार आणि प्रशासकीय अनुपालन करणाऱ्या संस्थांसाठी चिंतेचा विषय बनली आहे.
पुढील पाऊले काय?
पुढील टप्प्यात, नव्याने सुरू झालेल्या गुन्हेगारी तपासाची पारदर्शकता आणि गती यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल. आंतरराष्ट्रीय संस्था आणि पीडित कुटुंबाला हे निरीक्षण अपेक्षित आहे की ही चौकशी खऱ्या अर्थाने दोषींना शिक्षा देईल की मागील तपासांप्रमाणेच केवळ कागदोपत्री कार्यवाहीत संपेल, जिथे अनेकदा आंतरराष्ट्रीय मदत कर्मचारी आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांशी संबंधित गंभीर प्रकरणांमध्ये कोणालाही जबाबदार धरले गेले नाही.