इजिप्तने सौदी अरेबिया, तुर्की आणि पाकिस्तानसह नव्याने स्थापन झालेल्या मेक्का जॉइंट डिफेन्स करारात सामील होण्यास नकार दिला आहे. सौदी अरेबियाच्या शंका आणि भारतासोबतचे आपले महत्त्वाचे संबंध टिकवण्याला इजिप्तचे प्राधान्य, या दोन्ही कारणांमुळे हा निर्णय घेण्यात आला आहे. गुंतवणूकदारांसाठी, हा भू-राजकीय खेळ महत्त्वाचा आहे कारण तो भारताच्या **$5.5 अब्ज** गुंतवणुकीवर परिणाम करू शकतो.
मेक्का जॉइंट डिफेन्स करार: एक नवी संरक्षण आघाडी
मेक्का जॉइंट डिफेन्स करार 7 ऑगस्ट 2026 रोजी सौदी अरेबिया, तुर्की आणि पाकिस्तान या देशांमध्ये एका सामूहिक संरक्षण चौकटीसाठी (Collective Defence Framework) स्थापन करण्यात आला आहे. हा करार NATO च्या धर्तीवर तयार केला जात आहे. तुर्कीने इजिप्तला या आघाडीत सामील होण्याचे आमंत्रण दिले होते, परंतु इजिप्तने यापासून दूर राहण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामागे इजिप्तची गुंतागुंतीची परराष्ट्र धोरणे आणि नवीन लष्करी गटात सामील होण्यातील संभाव्य धोके यांचा विचार आहे.
भारतासोबतचे धोरणात्मक संबंध कारणीभूत?
इजिप्तच्या या निर्णयामागे त्याचे भारतासोबतचे वाढते संबंध हे एक मोठे कारण आहे. 2023 मध्ये भारत आणि इजिप्तमध्ये धोरणात्मक भागीदारी (Strategic Partnership) झाली आहे. यानंतर, सुमारे 70 भारतीय कंपन्यांनी इजिप्तच्या अर्थव्यवस्थेत अंदाजे $5.5 अब्ज गुंतवले आहेत. पाकिस्तानसारख्या भारताच्या पारंपरिक शत्रू राष्ट्रासोबतच्या संरक्षण करारात सामील झाल्यास भारतासोबतचे संबंध बिघडण्याची भीती इजिप्तला आहे. त्यामुळे, इजिप्तचे धोरणकर्ते भारतासोबतचे मजबूत आर्थिक, व्यापारी आणि संरक्षण सहकार्य धोक्यात घालण्यास तयार नाहीत.
सौदी अरेबियाची नाराजी आणि प्रादेशिक तणाव
भारतासोबतच्या संबंधांव्यतिरिक्त, या करारातील सदस्य राष्ट्रांमध्येही मतभेद आहेत. कराराचा एक प्रमुख सदस्य असलेल्या सौदी अरेबियाने इजिप्तच्या समावेशाबद्दल नाराजी व्यक्त केली आहे. सूत्रांनुसार, सौदी अरेबिया इजिप्तच्या सध्याच्या परराष्ट्र धोरणावर, विशेषतः प्रादेशिक संघर्षांमध्ये आणि संयुक्त अरब अमिराती (UAE) सोबतच्या इजिप्तच्या जवळच्या संबंधांवर नाराज आहे. UAE आणि सौदी अरेबिया यांच्यातही स्पर्धा आहे. सौदी अरेबियाला वाटते की सध्या तुर्की आणि पाकिस्तान यांच्यासोबतची आघाडी त्यांच्या सुरक्षा प्राधान्यांशी अधिक जुळते.
भारतीय व्यावसायिकांसाठी काय महत्त्वाचे?
भारतीय व्यवसायांसाठी इजिप्तची स्थिरता एक महत्त्वाचा घटक आहे. अनेक भारतीय कंपन्यांनी आफ्रिका आणि युरोपमधील बाजारपेठांमध्ये प्रवेश करण्यासाठी इजिप्तमध्ये आपली कार्यालये स्थापन केली आहेत. त्यामुळे इजिप्त हे प्रादेशिक व्यापारासाठी एक महत्त्वाचे केंद्र बनले आहे. इजिप्तच्या राजनैतिक किंवा लष्करी भूमिकेत कोणताही मोठा बदल झाल्यास दीर्घकालीन आर्थिक समस्या उद्भवू शकतात. गुंतवणूकदार सध्या याकडे लक्ष ठेवून आहेत की इजिप्त आपले स्वतंत्र आणि संतुलित परराष्ट्र धोरण सुरू ठेवेल का, जेणेकरून प्रकल्पांसाठी आणि भविष्यातील व्यापारासाठी एक स्थिर वातावरण मिळेल आणि नवीन प्रादेशिक संरक्षण गटांशी संबंधित अस्थिरतेपासून संरक्षण मिळेल. भागधारकांसाठी सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे इजिप्त प्रादेशिक संघर्षांमध्ये ओढले न जाता आपली सध्याची राजनैतिक लवचिकता कशी टिकवून ठेवते.