बांग्लादेशची अर्थव्यवस्था संकटात! भारताकडे मदतीचा हात मागत नव्या सरकारचे प्रयत्न

बांग्लादेशची बिकट आर्थिक परिस्थिती

बांग्लादेशची अर्थव्यवस्था अनेक आव्हानांना सामोरे जात आहे. मागील दशकातील सातत्यपूर्ण वाढीचा वेग आता मंदावला आहे. जून 2024 मध्ये महागाईचा दर 9.5% पर्यंत पोहोचला होता, तर देशावरील कर्जाचा डोंगर वाढत चालला आहे. जागतिक पातळीवरील झटके, विशेषतः कोविडनंतरच्या पुरवठा साखळीतील समस्या आणि अमेरिकेच्या कठोर मौद्रिक धोरणांचा (Monetary Tightening) फटका बांग्लादेशला बसला आहे.

GDP घटली, खाजगी गुंतवणूक तळाशी

आर्थिक वर्ष 2023-24 मध्ये 4.22% पेक्षा जास्त असलेली GDP वाढ 2024-25 मध्ये 3.5% च्या खाली घसरण्याची शक्यता आहे. यामुळे मोठ्या प्रमाणावर नोकऱ्या गेल्या असून गरिबी वाढली आहे. खाजगी गुंतवणूक (Private Investment) तर मागील 11 वर्षांतील सर्वात कमी पातळीवर पोहोचली आहे. बँकांकडून खाजगी क्षेत्राला मिळणारे कर्जही (Bank Credit) अत्यंत कमी झाले आहे, ज्यामुळे आर्थिक हालचाली मंदावल्या आहेत आणि वस्तूंच्या पुरवठ्यात तूट निर्माण झाली आहे. सरकार सध्याचे खर्च भागवण्यासाठी कर्ज घेत आहे, जी आयात-अवलंबित अर्थव्यवस्थेसाठी एक धोकादायक स्थिती आहे.

भारत-बांग्लादेश संबंधांना नवी दिशा

देशाची अर्थव्यवस्था वाचवण्यासाठी आणि महागाई नियंत्रणात आणण्यासाठी भारतासोबतचे संबंध पुन्हा मजबूत करणे, ही तातडीची गरज असल्याचे तज्ज्ञ सांगत आहेत. यासाठी व्यापार आणि कनेक्टिव्हिटीवरील (Connectivity) सर्व अडथळे दूर करण्याची शिफारस करण्यात आली आहे. भारताच्या ईशान्येकडील मार्गांचा वापर करून आयात सुलभ करणे, सब्रूम रेल्वे-कनेक्टेड टर्मिनल प्रकल्पाला गती देणे आणि कोलकाता ते ढाका दरम्यान रेल्वे-आधारित कंटेनर वाहतुकीसाठी पद्मा ब्रिजचा पूर्ण वापर करणे यासारख्या उपायांमुळे वाहतूक खर्च लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो. दिल्लीमार्गे हवाई कार्गोची (Air-Cargo) पुनर्रचना करणे आणि ढाकापर्यंत डिझेल पाइपलाइनचा विस्तार करणे हे देखील अत्यंत कठीण परिस्थितीत उचलली जाणारी पावले असल्याचे मानले जात आहे.

भू-राजकीय बदल आणि फायदा

बांग्लादेशचे नवे सरकार मागील काळातील भारताविरोधी भूमिका सोडून आता मैत्रीपूर्ण संबंधांसाठी पुढाकार घेत आहे, हा एक सकारात्मक बदल मानला जातो. एका समृद्ध आणि स्थिर बांग्लादेशमुळे भारताच्या सुरक्षेची चिंता कमी होते, त्यामुळे दोन्ही देशांसाठी आर्थिक एकीकरण (Economic Integration) हा फायदेशीर सौदा ठरू शकतो.