प्रवासाचा विमा घेणाऱ्या भारतीयांची संख्या वाढली! आता फक्त वैद्यकीय नाही, तर 'या' गोष्टींनाही प्राधान्य

भारतात ट्रॅव्हल इन्शुरन्सची मागणी २०२६ मध्ये तब्बल **22%** नी वाढली आहे. आता प्रवासी फक्त वैद्यकीय खर्चाऐवजी फ्लाईटमध्ये होणारा विलंब आणि बॅगेज हरवण्यासारख्या समस्यांसाठी विमा घेण्यावर अधिक भर देत आहेत. त्यामुळे विमा कंपन्या आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्म्ससाठी एक नवी वाढीची संधी निर्माण झाली आहे.

काय घडलंय?

Policybazaar सारख्या प्लॅटफॉर्म्सच्या रिपोर्टनुसार, २०२६ मध्ये भारतीय प्रवाशांमध्ये अधिक व्यापक (Comprehensive) ट्रॅव्हल इन्शुरन्स घेण्याचं प्रमाण 22% नी वाढलं आहे. पूर्वी वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थिती हा विमा घेण्याचा मुख्य हेतू असायचा, पण आता प्रवासी प्रवासादरम्यान होणाऱ्या इतर समस्यांसाठी (Operational disruptions) संरक्षण मिळवण्याला प्राधान्य देत आहेत. भारतीय पर्यटक आता दक्षिण कोरिया, जपान, इजिप्त आणि श्रीलंका यांसारख्या विविध ठिकाणी भेटी देत आहेत आणि आंतरराष्ट्रीय मुक्काम सरासरी 24 दिवसांपर्यंत वाढवत आहेत, त्यामुळे हा बदल दिसून येतोय.

'नॉन-मेडिकल' कव्हरेजकडे कल

विमा क्षेत्रातला हा सर्वात मोठा बदल आहे. आता प्रवासी केवळ आरोग्याच्या समस्यांऐवजी प्रवासातील गैरसोयींपासून (travel inconveniences) संरक्षण शोधत आहेत. Asego च्या आकडेवारीनुसार, नॉन-मेडिकल क्लेम्सची संख्या वैद्यकीय क्लेम्सच्या तुलनेत खूप जास्त आहे. गेल्या आर्थिक वर्षात, अंदाजे 4,000 वैद्यकीय क्लेम्सच्या तुलनेत 16,000 पेक्षा जास्त नॉन-मेडिकल क्लेम्स दाखल झाले होते. यामध्ये ट्रिप रद्द होणे, प्रवास खंडित होणे, फ्लाईटला उशीर होणे आणि सामान गहाळ होणे किंवा उशिराने मिळणे यांसारख्या कारणांचा समावेश आहे. यावरून भारतीय प्रवासी आता जागतिक प्रवासातील धोके अधिक चांगल्या प्रकारे ओळखू लागले आहेत, हे स्पष्ट होतंय.

बदलणारे वयोगट

आता ट्रॅव्हल इन्शुरन्स केवळ एका विशिष्ट वयोगटापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. 55 वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिक आता 22% आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांमध्ये विमा उतरवणाऱ्यांचे प्रतिनिधित्व करतात, तर तरुण वर्गाचा सहभागही मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. 18 वर्षांखालील प्रवाशांमध्ये विमा खरेदीत 56% वाढ झाली आहे, तर 19 ते 30 वयोगटात 24% वाढ दिसून आली आहे. यामुळे, ट्रॅव्हल इन्शुरन्स हा केवळ ज्येष्ठ पर्यटकांसाठीचा विषय न राहता, सर्व पिढ्यांसाठी प्रवासाच्या नियोजनाचा एक आवश्यक भाग बनत चालला आहे.

विमा कंपन्यांसाठी काय महत्त्वाचे?

विमा कंपन्यांसाठी हा कल उत्पादन रचना (Product Design) आणि ग्राहक मिळवण्याच्या (Customer Acquisition) पद्धतीत बदल घडवणारा आहे. TATA AIG General Insurance Company सारख्या कंपन्या ऑनलाइन खरेदी चॅनेल्समध्ये सातत्यपूर्ण वाढ अनुभवत आहेत, ज्यांमध्ये दरवर्षी अंदाजे 10% वाढ होत आहे. जसजसे प्रवासी विशिष्ट ऑपरेशनल धोक्यांसाठी (operational risks) तयार केलेल्या पॉलिसींची मागणी करत आहेत, तसतसे कंपन्यांना डिजिटल वापरकर्ता अनुभव (User Experience) सुधारण्याची आणि अधिक पारदर्शक क्लेम प्रक्रिया (Claim Processes) देण्याची गरज भासेल. नॉन-मेडिकल क्लेम्स वाढल्यामुळे, कंपन्यांना बॅगेज विलंबासारख्या छोट्या आणि वारंवार येणाऱ्या क्लेम्सची मोठी संख्या हाताळण्यासाठी कार्यक्षम लॉजिस्टिक्स आणि ग्राहक सेवा टीम्स (Customer Service Teams) तयार ठेवाव्या लागतील.

गुंतवणूकदारांनी काय लक्ष ठेवावे?

विमा क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांनी या वाढलेल्या मागणीचा परिणाम जनरल इन्शुरर्सच्या प्रॉफिट मार्जिनवर (Profit Margins) होतो की नाही, किंवा लहान नॉन-मेडिकल क्लेम्सच्या वारंवारतेमुळे ऑपरेशनल खर्च (Operational Costs) वाढतो का, यावर लक्ष ठेवावे. Policybazaar सारख्या डिजिटल डिस्ट्रिब्युशन प्लॅटफॉर्म्सची वाढही महत्त्वाची ठरेल, कारण विमा उत्पादनांच्या ऑनलाइन वाढीचा त्यांना थेट फायदा होतो. याव्यतिरिक्त, भू-राजकीय (Geopolitical) आणि विमान वाहतुकीतील अनिश्चितता असूनही, भारतीय परदेशी पर्यटनाची लवचिकता (Resilience) आगामी काळात विमा मागणी टिकवून ठेवण्यासाठी एक महत्त्वाचा निर्देशक ठरेल.