LIC चे शेअर्स डबल होणार! सरकारी हिस्सेदारी विक्रीसाठी LICचा मोठा डाव

नियामक उद्दिष्ट्ये साधण्यासाठी बोनस शेअर्सचा वापर

SEBI ने LIC ला मे 2027 पर्यंत सार्वजनिक मालकी 10% पर्यंत वाढवण्याचे निर्देश दिले आहेत. सध्या LIC मध्ये सार्वजनिक मालकी केवळ 3.5% आहे. ही हिस्सेदारी वाढवण्यासाठी सरकार 96.5% मालकीपैकी 6.5% हिस्सा टप्प्याटप्प्याने विकणार आहे. या पार्श्वभूमीवर, 1:1 बोनस शेअर जारी करण्याचा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो. बोनस इश्यूमुळे शेअर्सची संख्या दुप्पट होईल आणि प्रति शेअर किंमत कमी होईल, ज्यामुळे ते अधिक गुंतवणूकदारांसाठी आकर्षक ठरू शकतात. भविष्यात ऑफर फॉर सेल (OFS) द्वारे सरकारी हिस्सा विक्री सुलभ होण्यास यामुळे मदत मिळेल.

आर्थिक बाजू आणि शेअरची स्थिती

या बोनस इश्यूसाठी LIC आपल्या प्रचंड राखीव निधीतून (Reserves) सुमारे ₹6,325 कोटी वापरणार आहे. डिसेंबर 2025 पर्यंत कंपनीचा एकूण राखीव निधी ₹14.64 लाख कोटी पेक्षा जास्त होता. मात्र, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की बोनस शेअर इश्यूमुळे कंपनीच्या एकूण मूल्यामध्ये (Market Value) कोणताही बदल होत नाही. LIC चे शेअर्स सध्या ₹804.25 वर बंद झाले आहेत, जे त्याच्या IPO किमती ₹949 पेक्षा खूप कमी आहेत.

प्रतिस्पर्ध्यांशी तुलना

भारतीय आयुर्विमा बाजारपेठ वेगाने वाढत आहे. 2026 ते 2034 पर्यंत या क्षेत्रात 8.35% चा CAGR (Compound Annual Growth Rate) अपेक्षित आहे. वाढती आर्थिक जागरूकता आणि सरकारचे प्रयत्न याला चालना देत आहेत. असे असूनही, LIC चे मूल्यांकन (Valuation) खाजगी कंपन्यांच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. एप्रिल 2026 पर्यंत, LIC चा P/E रेशो (Price-to-Earnings Ratio) सुमारे 9.59 होता. याउलट, SBI लाईफ इन्शुरन्सचा P/E रेशो सुमारे 79.1, HDFC लाईफ इन्शुरन्सचा 69.01, आणि ICICI प्रुडेन्शियल लाईफ इन्शुरन्सचा सुमारे 57.37 आहे. हा मोठा फरक दर्शवतो की LIC ला व्हॅल्यू गुंतवणूक म्हणून पाहिले जात आहे, तर त्याचे स्पर्धक वाढीसाठी किंमत आकारत आहेत.

आव्हाने आणि पुढील वाटचाल

नियामक उद्दिष्ट्ये पूर्ण करण्याचा दबाव LIC च्या बोनस शेअर इश्यूमागे प्रमुख कारण आहे. सरकार 2027 पर्यंत सार्वजनिक मालकी 10% पर्यंत नेण्याचे आणि नंतर 25% पर्यंत वाढवण्याचे लक्ष्य ठेवत आहे. यासाठी नियमितपणे OFS द्वारे हिस्सेदारी विक्री करावी लागेल. बोनस इश्यूमुळे शेअरची किंमत कमी होते, परंतु कंपनीचे मूलभूत मूल्य वाढत नाही. LIC चे शेअर्स IPO किमतीपेक्षा खाली असल्याने मोठ्या प्रमाणात हिस्सा विकणे आव्हानात्मक ठरू शकते. LIC चा फर्स्ट-इयर प्रीमियममध्ये मोठा मार्केट शेअर (57.05%) असला तरी, खाजगी स्पर्धक वेगाने वाढत आहेत. कंपनीच्या मोठ्या राखीव निधीमुळे बोनस इश्यू शक्य झाला असला तरी, तो भांडवली कार्यक्षमता (Capital Efficiency) आणि डिव्हिडंड धोरणांवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करतो.

भविष्यातील दृष्टिकोन

LIC आता आपले हिस्सेदारी विक्रीचे नियोजन (Divestment Plans) पूर्ण करण्यावर आणि सार्वजनिक मालकीचे लक्ष्य साधण्यावर लक्ष केंद्रित करेल. सरकार बाजारातील तरलता (Market Liquidity) राखण्यासाठी आणि किरकोळ गुंतवणूकदारांना सहभागी करून घेण्यासाठी नियमितपणे लहान OFS द्वारे शेअर्स विकण्याची योजना आखत आहे. विश्लेषक (Analysts) बहुतांश सकारात्मक आहेत आणि त्यांनी 'Buy' रेटिंग दिली आहे, ज्यामुळे क्षेत्रातील वाढ आणि संभाव्य धोरणात्मक हालचालींमुळे शेअरच्या किमतीत वाढ होण्याची अपेक्षा आहे. मात्र, OFS साठी गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यात बोनस इश्यूचे यश आणि मोठ्या सरकारी हिस्सेदारी विक्रीला बाजार किती प्रतिसाद देतो, हे LIC च्या शेअरच्या कामगिरीवर अवलंबून असेल.