भारतात किडनी डोनेट करणाऱ्या व्यक्तींना हेल्थ इन्शुरन्स पोर्ट करण्याचा अधिकार आहे, पण ही केवळ अर्ज करण्याची परवानगी आहे, विम्याची हमी नाही. विमा कंपन्या डोनर्सना 'हाय-रिस्क' मानतात, ज्यामुळे प्रीमियम वाढू शकतो किंवा पॉलिसी नाकारली जाऊ शकते.
ज्यांनी किडनी दान केली आहे, अशा लोकांसाठी हेल्थ इन्शुरन्स मॅनेज करणे हे तांत्रिक आणि व्यावहारिक आव्हानांचे काम आहे. IRDAI च्या नियमांनुसार, डोनर्सना त्यांचा हेल्थ इन्शुरन्स एका कंपनीकडून दुसऱ्या कंपनीकडे (Porting) हलवण्याचा अधिकार आहे. याद्वारे तुम्ही वेटिंग पिरीयडचे बेनिफिट्स कायम ठेवू शकता, पण ही सुविधा म्हणजे 'विमा मिळण्याची हमी' नाही.
अंडररायटिंगचे वास्तव
विमा कंपन्या रिस्क असेसमेंट करताना किडनी काढल्याची प्रक्रिया हा एक महत्त्वाचा घटक मानतात. तुम्ही शारीरिकदृष्ट्या पूर्णपणे फिट असलात, तरीही नवीन विमा कंपनी तुमच्या अर्जाची नव्याने पडताळणी करते. सध्या भारतात डोनर्सना जास्त प्रीमियम लावण्यापासून किंवा विमा नाकारण्यापासून रोखणारा कोणताही विशेष कायदा नाही. यामुळे अनेकदा प्रीमियममध्ये 'लोडिंग' (वाढ) केली जाते किंवा काही विशिष्ट आजारांना पॉलिसीच्या कव्हरेजमधून वगळले जाते.
माहिती लपवणे महागात पडू शकते
पोर्टिंग प्रक्रियेत 'फुल मेडिकल डिस्क्लोजर' (पूर्ण वैद्यकीय माहिती देणे) अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अनेक डोनर्स आपला इतिहास फॉर्ममध्ये नमूद करत नाहीत, जो सर्वात मोठा धोका आहे. विमा करार हा 'उत्तम विश्वासावर' (Utmost Good Faith) आधारित असतो. जर भविष्यात एखादा क्लेम आला आणि तेव्हा तुमची किडनी डोनेशनची माहिती उघड झाली, तर विमा कंपनी तुमचा क्लेम नाकारू शकते किंवा पॉलिसी रद्द करू शकते.
डोनर्ससाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स
पोर्टिंग करताना घाई करू नका. पोर्टिंग नेहमी पॉलिसी रिन्यूअलच्या वेळीच करता येते, मधल्या काळात नाही. जुनी पॉलिसी तोपर्यंत सुरू ठेवा, जोपर्यंत नवीन कंपनीकडून पॉलिसीचे अधिकृत डॉक्युमेंट्स मिळत नाहीत. जर पॉलिसी लॅप्स झाली, तर आधीचे सर्व फायदे (Waiting period credits) निघून जातील आणि नवीन पॉलिसीमध्ये पुन्हा ३६ महिन्यांचा वेटिंग पिरीयड लागू शकतो. स्विच करण्यापूर्वी नवीन कंपनीचे हॉस्पिटल नेटवर्क आणि को-पेमेंट अटींची तुलना करणे फायदेशीर ठरेल.