सप्टेंबर २०२६ च्या आकडेवारीनुसार, भारतातील विमा कंपन्यांच्या एकूण प्रीमियम संकलनात वाढ दिसत असली, तरी रिटेल APE (Annualised Premium Equivalent) मध्ये मात्र मोठी तफावत आहे. यामुळे या कंपन्यांच्या भविष्यातील वाढीच्या शाश्वतीबद्दल प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
भारतीय जीवन विमा क्षेत्र सध्या एका विचित्र टप्प्यातून जात आहे. सप्टेंबर २०२६ च्या आकडेवारीवरून असे दिसते की, एकीकडे एकूण प्रीमियमचे आकडे चांगले दिसत आहेत, तर दुसरीकडे प्रत्यक्ष रिटेल व्यवसायाची गती मंदावली आहे. गुंतवणूकदारांसाठी ही चिंतेची बाब आहे, कारण 'रिटेल APE' हाच कंपनीच्या दीर्घकालीन आरोग्याचा खरा मापदंड मानला जातो.
बड्या कंपन्यांची कामगिरी
दिग्गज कंपन्यांच्या कामगिरीतही मोठी तफावत दिसून येत आहे. ICICI Prudential Life Insurance ने एकूण प्रीमियममध्ये ५३% ची मोठी उसळी घेतली आहे, परंतु त्यांचा रिटेल APE वाढीचा वेग मात्र केवळ १% वर स्थिरावला आहे. याचा अर्थ कंपनीचे उत्पन्न हे ग्रुप पॉलिसी किंवा सिंगल-प्रीमियम उत्पादनांतून आले आहे, वैयक्तिक पॉलिसींमधून नाही.
दुसरीकडे, HDFC Life Insurance ने सातत्य राखत एकूण प्रीमियममध्ये ३६% आणि रिटेल APE मध्ये २४% वाढ नोंदवली आहे. याउलट, SBI Life Insurance साठी सप्टेंबर महिना कठीण राहिला, जिथे त्यांचा रिटेल APE २% ने घटला आहे. Axis Max Life ने ७.४% प्रीमियम वाढ आणि ४% रिटेल APE वाढीसह स्थिर कामगिरी केली आहे.
गुंतवणूकदारांनी रिटेल APE कडे का लक्ष द्यावे?
जेव्हा एकूण प्रीमियम वाढतात पण रिटेल APE स्थिर राहतो, तेव्हा याचा अर्थ असा होतो की कंपनीचे उत्पन्न 'ग्रुप बिझनेस' वर अवलंबून आहे. हा व्यवसाय कमी मार्जिनचा आणि अनिश्चित असतो. यामुळेच अलीकडच्या काळात विमा कंपन्यांच्या शेअरच्या किमतीवर दबाव दिसून येत आहे.
भविष्यातील वाटचाल
आगामी काळात 'सबका बिमा सबकी रक्षा ॲक्ट, २०२५' आणि जीएसटीमधील बदलांचा प्रभाव व्यवसायावर दिसून येईल. विश्लेषकांच्या मते, FY27 मध्ये रिटेल APE मध्ये ११-१२% वाढ अपेक्षित आहे. मात्र, कंपन्यांना आता नफ्याचे मार्जिन आणि रिटेल वाढ यांचा समतोल राखण्याचे आव्हान पेलावे लागेल.