Whalesbook
कमिशनमुळे वाढतेय फसवणूक
भारतातील मोटार इन्शुरन्स मार्केटमध्ये 'धक्कादायक' प्रकार समोर आला आहे. वाढत्या कमिशनच्या लोभात एजंट्सकडून ग्राहकांना चुकीच्या पॉलिसी विकल्या जात आहेत, ज्यामुळे ग्राहकांचा विश्वास उडत आहे.
या फसवणुकीचे मुख्य कारण म्हणजे इन्शुरन्स कंपन्यांमधील कमिशन सिस्टम. सेल्स एजंट्स आणि ब्रोकर्स हे पहिल्या वर्षाच्या कमिशनवर (First Year Commission) जास्त अवलंबून असतात. त्यामुळे, ग्राहकाच्या गरजेपेक्षा जलद विक्री करण्यावर त्यांचा भर असतो. खाजगी वाहनांसाठी 'ओन डॅमेज' (Own Damage) भागावर मिळणारे कमिशन 15% ते 20% पेक्षाही जास्त असू शकते. यामुळे, जास्त कमिशन देणाऱ्या पॉलिसी विकण्याला ते प्राधान्य देतात, जरी त्या ग्राहकांसाठी योग्य नसतील तरीही.
कोणत्या प्रकारची फसवणूक होते?
यात अनेक प्रकार आहेत. एजंट्स थर्ड-पार्टी कव्हरला (Third-Party Cover) कॉम्प्रिहेन्सिव्ह (Comprehensive) म्हणून विकू शकतात, पॉलिसीमधील काय वगळले आहे (Exclusions) याची माहिती देत नाहीत, किंवा फक्त प्रीमियम वाढवण्यासाठी अनावश्यक एक्स्ट्रा फीचर्स (Bundled Extras) जोडतात. अनेकदा, वाहनाचे Insured Declared Value (IDV) कमी दाखवले जाते, जेणेकरून पॉलिसी स्वस्त वाटेल. मात्र, यामुळे वाहनाचे मोठे नुकसान झाल्यास क्लेम (Claim) कमी मिळतो. या सर्व प्रकारांमुळे ग्राहक तक्रारींचे प्रमाण वाढले आहे.
वाढत्या तक्रारी आणि नियामक कृती
'अनफेअर बिझनेस प्रॅक्टिसेस' (Unfair Business Practices) म्हणजेच चुकीच्या विक्री पद्धतींबद्दलच्या तक्रारी FY25 मध्ये 14% ने वाढून 26,667 वर पोहोचल्या आहेत. हे आकडे दर्शवतात की समस्या अजूनही कायम आहे. IRDAI (Insurance Regulatory and Development Authority of India) याला एक 'गंभीर चिंता' (Significant Concern) मानत आहे.
बाजाराचा वाढता कल धोक्यात?
भारतीय मोटार इन्शुरन्स मार्केट 2025 मध्ये सुमारे $9.37 अब्ज वरून 2026 पर्यंत $10.23 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे. मात्र, हे वाढीचे आकडे फसवणुकीने भरलेल्या पॉलिसींवर आधारित असू शकतात, ज्यामुळे भविष्यात ग्राहक समाधानी राहणार नाहीत.
विक्री चॅनेल्सची भूमिका
कार डीलरशिप्स (Car Dealerships) अनेकदा इन्शुरन्सला गाडीच्या किमतीत जोडून विकतात किंवा विशिष्ट कंपन्यांकडूनच इन्शुरन्स घेण्यास सांगतात. ऑनलाइन तुलना (Online Comparison) करणाऱ्या साइट्सही काहीवेळा अनावश्यक पर्याय निवडून देतात. एजंट्स आणि ब्रोकर्स यांच्या मोठ्या नेटवर्कसोबतच, डायरेक्ट इन्शुरर मार्केटिंग (Direct Insurer Marketing) आणि OEM चा प्रभावही या समस्येला खतपाणी घालतो.
IRDAI ची नवीन पाऊले
IRDAI या समस्या सोडवण्यासाठी सक्रिय आहे. Insurance Act मध्ये नवीन बदल (Sabka Bima Sabki Raksha Bill, 2025) करून रेग्युलेटरला कमिशनवर मर्यादा घालण्याचे, ते कसे द्यावेत हे ठरवण्याचे आणि ग्राहकांना अधिक स्पष्ट माहिती देण्याचे अधिकार मिळाले आहेत. यामुळे गैर-हितसंबंध (Conflict of Interest) कमी करण्याची अपेक्षा आहे.
भविष्यातील धोके आणि संधी
उच्च कमिशन आणि अपुरी माहिती यामुळे बाजारात धोके वाढतात. यामुळे ग्राहक समाधानी राहत नाहीत आणि पॉलिसी लवकर रद्द (Lapse) होण्याची शक्यता वाढते. तसेच, एजंट्सनी श्रीमंत ग्राहकांवर जास्त लक्ष केंद्रित केल्यास, त्याचा परिणाम भविष्यात पॉलिसींच्या किमतींवर आणि उपलब्धतेवर होऊ शकतो.
Indian Motor Insurance Market 2034 पर्यंत $59 अब्ज पर्यंत वाढण्याची शक्यता आहे. डिजिटलायझेशन, युसेज-बेस्ड इन्शुरन्स (Usage-Based Insurance) यांसारखे सकारात्मक ट्रेंड आहेत. मात्र, कमिशन रचनेतील बदल आणि 'डेफर्ड कमिशन' (Deferred Commissions) सारख्या उपायांमुळे हे मार्केट खऱ्या अर्थाने टिकाऊ आणि विश्वासार्ह बनेल का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.