भारतातील विमा कंपन्यांचे 'वाढणारे' प्लॅन्स महागाईला रोखण्यात अपयशी? तज्ञांचा इशारा

महागाईचा दुहेरी फटका: आकडे लपवतात खरी वाढ!

भारतातील महागाईचा दर सध्या 3.21% (फेब्रुवारी २०२६) वर स्थिरावला असला तरी, हा एकूण आकडा आरोग्यसेवा आणि शिक्षणाच्या वाढत्या खर्चाकडे दुर्लक्ष करतो. Aon Global Medical Trend Report नुसार, २०२६ मध्ये वैद्यकीय खर्चात 11.5% वाढ अपेक्षित आहे, तर एकूण अंदाज 12-15% पर्यंत जाऊ शकतो. याच धर्तीवर, खाजगी शिक्षणाचे शुल्क वार्षिक 8-12% नी वाढत आहे. याचा अर्थ, आज ₹1 लाख लागणारी वैद्यकीय सेवा पाच-सहा वर्षांत जवळपास ₹2 लाख होऊ शकते.

'इन्क्रीजिंग टर्म प्लॅन्स'ची मर्यादा: वाढीवर आहे 'कॅप'!

या वाढत्या खर्चाच्या दरीला तोंड देण्यासाठी, लाइफ इन्शुरन्स कंपन्या 'इन्क्रीजिंग टर्म अश्युरन्स' (Increasing Term Assurance) पॉलिसीज सादर करत आहेत. या योजनांमध्ये पॉलिसीधारकाच्या संमतीशिवाय प्रत्येक वर्षी विमा रक्कम (Sum Assured) 5-10% नी वाढते. यामुळे वाढत्या खर्चाला तोंड देण्यास मदत होते. मात्र, या योजनांची एक मोठी मर्यादा म्हणजे एकूण विमा रकमेवर असलेला 'कॅप'. हा सहसा मूळ विमा रकमेच्या दुप्पट (2x) असतो. तज्ञांच्या मते, विशेषतः तरुण पॉलिसीधारकांसाठी, ज्यांची विमा पॉलिसी अनेक दशके चालू शकते, हा 2x चा कैप दीर्घकाळासाठी पुरेसा ठरू शकत नाही.

प्रमुख कंपन्यांचे धोरण: वाढीलाही आहे मर्यादा

HDFC Life Insurance, SBI Life Insurance आणि Max Life Insurance सारख्या प्रमुख कंपन्या त्यांच्या पॉलिसींमध्ये 'ऑटोमॅटिक इन्क्रीज' (Automatic Increase) चा पर्याय देतात. HDFC Life च्या 'Click to Protect Plus' मध्ये वार्षिक 10% पर्यंत वाढ मिळते, जी मूळ रकमेच्या 100% पर्यंत मर्यादित आहे. SBI Life आणि Max Life च्या योजनांमध्येही अशीच 5-10% वाढीची सोय आहे, जी मूळ रकमेच्या दुप्पट (200%) पर्यंत मर्यादित राहते. विमा कंपन्यांसाठी हा 5-10% वार्षिक वाढीचा आणि 200% कैपचा पॅटर्न परवडणारा आहे, तसेच तो ग्राहकांना काही प्रमाणात संरक्षणही देतो.

कंपन्यांची कामगिरी आणि बाजाराचे मूल्यांकन

या उत्पादन आव्हानांदरम्यान, विश्लेषक भारतीय लाइफ इन्शुरन्स कंपन्यांच्या एकूण कामगिरीवर लक्ष ठेवून आहेत. ICICI Prudential Life Insurance चे शेअर्स प्रीमियम वाढीच्या चिंतेमुळे 5% नी घसरले होते. HDFC Life Insurance मात्र आपल्या विस्तृत वितरण नेटवर्कमुळे (Distribution Network) मजबूत स्थितीत आहे. HDFC Life आणि ICICI Prudential Life सारख्या कंपन्यांचे P/E रेशो 40-50x च्या दरम्यान आहेत, जे भविष्यातील वाढीवरील गुंतवणूकदारांचा विश्वास दर्शवतात.

मुख्य धोका: वाढत्या महागाईसमोर प्लॅन्स ठेंगणे?

या 'इन्क्रीजिंग टर्म प्लॅन्स' (Increasing Term Plans) मधील मुख्य धोका हाच आहे की, ते आरोग्य आणि शिक्षणासारख्या विशिष्ट क्षेत्रांतील वेगाने होणाऱ्या महागाईला रोखण्यासाठी पुरेसे नाहीत. वार्षिक 5-10% ची वाढ प्रत्यक्षातील दुहेरी अंकी महागाई दरापेक्षा खूपच कमी आहे. CRISIL च्या अहवालानुसार, या योजनांची दीर्घकालीन उपयुक्तता (long-term adequacy) एक मोठी चिंता आहे, विशेषतः जेव्हा आरोग्यसेवेवरील खर्च वाढतच आहे. Edelweiss Financial Services च्या अहवालात म्हटले आहे की, विमा कव्हरेजची परिणामकारकता ही सुरुवातीची विमा रक्कम आणि पॉलिसीधारकाची उत्पन्न वाढ यावर अवलंबून असते.

उपाय काय? लाइफ, हेल्थ आणि इन्व्हेस्टमेंटचे कॉम्बिनेशन

म्हणूनच, तज्ञांचे मत आहे की केवळ 'इन्क्रीजिंग टर्म प्लॅन्स' हे महागाईच्या धोक्यांवरचे एकमेव उत्तर असू शकत नाही. Bajaj Life Insurance चे Madhu Burugupalli यांच्या मते, वैद्यकीय खर्चासाठी स्वतंत्र हेल्थ इन्शुरन्स (Health Insurance) आणि शिक्षणाच्या दीर्घकालीन गरजांसाठी गुंतवणुकीचे प्लॅन्स (Investment Plans) आवश्यक आहेत. ICICI Prudential Life Insurance चे Vikas Gupta म्हणतात की, वार्षिक वाढीसोबतच आयुष्यातील महत्त्वाच्या टप्प्यांवर विमा कव्हरेज वाढवण्याची लवचिकता (flexibility) असणेही महत्त्वाचे आहे. थोडक्यात, पुरेसे बेसिक लाइफ कव्हर, नियमित पुनरावलोकन, उत्तम हेल्थ इन्शुरन्स आणि मुलांचे शिक्षण किंवा इतर दीर्घकालीन उद्दिष्टांसाठी गुंतवणूक योजना यांचा एकत्रित वापर करणे हाच महागाईचा सामना करण्यासाठी सर्वोत्तम मार्ग आहे.