Whalesbook
GST कपातीचा फायदा नेमका कुणाला?
Niva Bupa ने सादर केलेल्या श्वेतपत्रिकेत (white paper) धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. आरोग्य विम्यावरील GST कपात धोरणांमुळे सध्याच्या पॉलिसीधारकांसाठी विम्याचे प्रीमियम (Premium) अधिक परवडणारे झाले आहेत. निवा बुपाचे चीफ मार्केटिंग ऑफिसर (CMO) निमिष अग्रवाल यांनी सांगितले की, या करकपातीमुळे विद्यमान ग्राहक अधिक चांगली विमा रक्कम (Sum Insured) किंवा अतिरिक्त रायडर्स (Riders) निवडू शकतात. मात्र, ही सूट नवीन ग्राहक जोडण्यासाठी पुरेशी ठरत नाही. त्यामुळे, केवळ किमती कमी करून किंवा परवडणारे करून बाजारातील कमी प्रवेशाचे (penetration gap) आव्हान संपणार नाही, असे यातून स्पष्ट होते.
तरुण ग्राहक का टाळतात विमा?
भारतातील तरुण पिढीमध्ये आरोग्याबद्दल जागरूकता असूनही, ते आरोग्य विमा घेण्यास कचरतात. अहवालानुसार, 51% तरुण आरोग्य विम्याला प्राधान्य देतात, परंतु प्रत्यक्षात फक्त 14% लोकांकडेच विमा पॉलिसी आहे. यामागे केवळ खर्च हे कारण नाही, तर 'Immediacy' अर्थात तात्काळ मूल्याची कमतरता जाणवणे हे मुख्य कारण आहे. तरुण पिढीला वाटते की, आजारपण आले तरच विम्याची गरज आहे. त्यामुळे ते भविष्यातील गोष्टींसाठी आजच पैसे का खर्च करावे, असा विचार करून विमा घेणे पुढे ढकलतात.
विमा कंपन्यांना बदलावे लागेल धोरण
केवळ हॉस्पिटलायझेशनचा (Hospitalization) खर्च कव्हर करण्यापलीकडे जाऊन विमा कंपन्यांना आता विचार करावा लागेल. आजकालचे आरोग्यविषयक गरजा, जसे की बाह्यरुग्ण सेवा (Outpatient care), निदान चाचण्या (Diagnostics) आणि दीर्घकालीन आजारांवर (Chronic conditions) होणारा खर्च यालाही विमा उत्पादनांमध्ये समाविष्ट करावे लागेल. कंपन्या आता टेलिकन्सल्टेशन (Teleconsultations), वेलनेस प्रोग्राम्स (Wellness programs), हेल्थ चेक-अप्स (Health check-ups) आणि डिजिटल हेल्थ टूल्स (Digital health tools) यांसारख्या सेवा देऊन ग्राहकांना आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. Onsurity आणि ekincare सारख्या कंपन्या कर्मचाऱ्यांसाठी सबस्क्रिप्शन-आधारित आरोग्य सेवा पुरवत आहेत, यातूनच या बदलाचे संकेत मिळतात. यामुळे विमा हा केवळ एक सुरक्षित जाळे न राहता, आरोग्यासाठी एक सक्रिय भागीदार म्हणून पाहिला जाईल.
विश्वासाचा अभाव आणि बाजारातील अडथळे
आरोग्य विमा बाजारात अजूनही अनेक समस्या आहेत. सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे लोकांचा विमा कंपन्यांवरील विश्वास. विशेषतः शहरांमध्ये, जिथे चांगल्या-वाईट अनुभवांची चर्चा लवकर पसरते, तिथे हा अविश्वास जास्त आहे. डिजिटल माध्यमे सुरुवातीच्या माहितीसाठी महत्त्वाची असली तरी, अंतिम निर्णय घेण्यासाठी वैयक्तिक संपर्क (Personal interactions) अजूनही महत्त्वाचे ठरतात. देशाच्या GDP च्या केवळ 3.7% इतकीच आरोग्य विम्याची पोहोच आहे, जी जागतिक सरासरीपेक्षा खूपच कमी आहे. क्लेम सेटलमेंटला (Claim settlements) होणारा विलंब, क्लिष्ट कागदपत्रे आणि गोंधळात टाकणारी उत्पादने यामुळे ग्राहकांचा विश्वास कमी होतो. यासोबतच, दरवर्षी 14% दराने वाढणारी वैद्यकीय महागाई (Medical inflation) यामुळे ग्राहकांना विम्याचे खरे मूल्य पटवून देणे अधिक कठीण झाले आहे.
भविष्यात मोठी वाढ अपेक्षित
Niva Bupa आरोग्य विमा बाजारात एक प्रमुख कंपनी आहे. FY25 पर्यंत त्यांचा मार्केट शेअर 5.31% आहे, तर स्टँडअलोन (Standalone) खाजगी आरोग्य विमा कंपन्यांमध्ये त्यांचा मार्केट शेअर 17.59% आहे. कंपनीने नोव्हेंबर 2024 मध्ये IPO द्वारे ₹2,200 कोटी उभारले आहेत. या वाढत्या खर्च, जीवनशैलीचे आजार आणि सरकारी योजनांमुळे (जसे की Ayushman Bharat) भारतीय आरोग्य विमा बाजारात मोठी वाढ अपेक्षित आहे. हा बाजार 2032 पर्यंत USD 39.5 बिलियन पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. खाजगी कंपन्या, ज्यांचा बाजारात 63-65% हिस्सा आहे, त्या नवनवीन योजना आणि डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर करून या वाढीला चालना देत आहेत. इन्श्युरटेक (InsurTech) आणि एकत्रित आरोग्य सेवांचा (Integrated health services) उदय या बदलांना आणखी वेग देईल.