आरोग्य विमा झाला महाग! शहरांनुसार प्रीमियममध्ये **50%** पर्यंत वाढ

आरोग्य विमा कंपन्यांनी आता देशभरात वेगवेगळे 'प्रायसिंग झोन' (Pricing Zone) तयार केले आहेत. याचा थेट परिणाम तुमच्या आरोग्य विम्याच्या हप्त्यावर (Premium) होतो. तुम्ही कोणत्या शहरात राहता, यावर तुमचा प्रीमियम अवलंबून आहे. कंपन्यांनुसार, मोठ्या शहरांतील वैद्यकीय उपचारांचा खर्च (Medical Treatment Costs) आणि हॉस्पिटलचा खर्च जास्त असल्याने प्रीमियम वाढवला जातो.

उदाहरणार्थ, दिल्लीसारख्या मेट्रो शहरात राहणाऱ्या 25 वर्षांच्या व्यक्तीला एका विशिष्ट प्लॅनसाठी वर्षाला अंदाजे ₹15,111 प्रीमियम भरावा लागू शकतो, तर त्याच प्लॅनसाठी लखनऊसारख्या शहरात राहणाऱ्या व्यक्तीला केवळ ₹10,012 भरावे लागतील. हा साधारणपणे 50% चा फरक केवळ राहण्याच्या ठिकाणामुळे आहे. कंपन्या स्पष्ट करतात की दिल्लीसारख्या शहरांमध्ये हॉस्पिटल रूम, डॉक्टरांची फी आणि शस्त्रक्रियेचा खर्च लहान शहरांच्या तुलनेत खूप जास्त असतो. अपेंडिसायटीससारख्या (Appendicitis) सामान्य शस्त्रक्रियेसाठी दिल्लीत ₹2 लाखांपेक्षा जास्त खर्च येऊ शकतो, तर टियर-2 शहरात हाच खर्च ₹80,000 ते ₹1.2 लाखांपर्यंत असू शकतो.

'PAN-India' पॉलिसींमध्ये को-पेमेंटचा धोका
'PAN-India' म्हणजेच संपूर्ण भारतात लागू असलेल्या आरोग्य विमा पॉलिसींमध्येही जर तुम्ही तुमच्या पॉलिसी झोनच्या बाहेर उपचार घेतले, तर आर्थिक फटका बसू शकतो. विशेषतः कमी प्रीमियम भरणारे (उदा. लहान शहरांतील) नागरिक जेव्हा मोठ्या शहरांमध्ये उपचारासाठी जातात, तेव्हा त्यांना 'को-पेमेंट' (Co-payment) नियमांना सामोरे जावे लागते. याचा अर्थ, बिलाचा काही भाग (उदा. 20% किंवा त्याहून अधिक) तुम्हाला स्वतः भरावा लागतो.

यामुळे, वार्षिक प्रीमियममध्ये वाचलेले हजारो रुपये उपचारादरम्यान हजारो रुपयांच्या अनपेक्षित खर्चात बदलू शकतात. उदाहरणार्थ, जयपूरसारख्या शहरात ₹10 लाखांची पॉलिसी मुंबईसारख्या शहरातल्या तशाच पॉलिसीपेक्षा 15-25% स्वस्त असू शकते. परंतु, मुंबईत उपचार घेतल्यास को-पेमेंटमुळे हा प्रीमियममधील फरक पूर्णपणे संपून जाऊ शकतो.

आरोग्य सेवेतील समानतेवर प्रश्नचिन्ह
शहरांनुसार प्रीमियम आकारण्याची ही पद्धत कंपन्यांसाठी फायदेशीर असली तरी, यामुळे आरोग्य सेवेतील समानतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होते. नोकरी किंवा इतर कारणांनी शहर बदलणाऱ्या, विशेषतः तरुण व्यक्तींना याचा फटका बसू शकतो. त्यांना एकतर जास्त प्रीमियम भरावा लागतो किंवा मोठ्या शहरांमध्ये उपचार घेताना मर्यादा येतात. वेगवेगळ्या कंपन्यांचे झोन वर्गीकरण (Zone Classification) स्पष्ट नसल्याने ग्राहकांचीही फसवणूक होऊ शकते.

योग्य आरोग्य विमा निवडण्यासाठी काय करावे?
तज्ञ सांगतात की केवळ कमी प्रीमियम पाहून विमा पॉलिसी निवडू नका. तुमची भविष्यातील आरोग्य गरज आणि तुम्ही कुठे उपचार घेऊ शकता याचा विचार करा. ज्यांना प्रगत वैद्यकीय सेवांची अपेक्षा आहे किंवा जे वृद्ध आहेत, त्यांनी जास्त झोन क्लासिफिकेशन (Higher Zone Classification) असलेली किंवा झोन-आधारित निर्बंध कमी करणारी 'PAN-India' पॉलिसी निवडणे फायदेशीर ठरू शकते. तसेच, वैद्यकीय खर्चासाठी ₹10 लाख ते ₹20 लाखांपर्यंतचा विमा उतरवणे योग्य ठरू शकते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, पत्ता बदलल्यास त्याची माहिती त्वरित विमा कंपनीला द्या, जेणेकरून प्रीमियम योग्यरित्या समायोजित होईल आणि भविष्यात क्लेम (Claim) करताना समस्या येणार नाही.