कार डीलर्सची धोकादायक खेळी! IRDAI कडून ग्राहकांना 'या' इन्शुरन्सपासून सावध राहण्याचा इशारा!

खरेदीची सोय, पण भविष्यात मोठा धोका

नवीन वाहन खरेदी करताना, अनेकदा डीलर इन्शुरन्सची प्रक्रिया सोपी करून देतात. मात्र, या सोयीच्या बदल्यात ग्राहक भविष्यात मोठ्या आर्थिक नुकसानीच्या धोक्यात येऊ शकतात. डीलरच्या कमिशनमुळे इन्शुरन्सची किंमत वाढते आणि ग्राहकांना मिळणारे कव्हरेज कमी होऊ शकते.

कमिशनचा मोह आणि धोरणांमधील तफावत

वाहनांच्या विक्रीतून डीलर्सना मिळणारे मार्जिन (Sales Margin) साधारणपणे 4% ते 7% असते. त्यामुळे नफा वाढवण्यासाठी ते इन्शुरन्सवर जास्त अवलंबून असतात. इन्शुरन्स पॉलिसीच्या प्रीमियमवर डीलर्सना 17.5% ते 22% पर्यंतचे मोठे कमिशन मिळते. या कमिशनच्या लालसेपोटी, डीलर्स ग्राहकांना सर्वोत्तम कव्हरेज देण्याऐवजी, काही विशिष्ट इन्शुरन्स कंपन्यांचे पॉलिसी विकण्यावर भर देतात. बऱ्याचदा, नवीन वाहनाच्या 'ऑन-रोड प्राईस' (On-Road Price) मध्ये इन्शुरन्सचा समावेश केला जातो. यामुळे ग्राहकांना इन्शुरन्सची खरी किंमत आणि त्याचे फायदे-तोटे स्पष्टपणे समजत नाहीत.

प्रीमियम कमी दाखवण्याच्या आणि माहिती न देण्याच्या युक्त्या

डीलर अनेकदा 'इन्शुअर्ड डिक्लेर्ड व्हॅल्यू' (IDV) कमी करतात. वाहनाची चोरी झाल्यास किंवा ते पूर्णपणे खराब झाल्यास (Total Loss) मिळणारी ही जास्तीत जास्त रक्कम असते. IDV कमी केल्याने प्रीमियम कमी वाटतो, पण क्लेमच्या वेळी मिळणारी रक्कम खूपच कमी होते. याशिवाय, काही अतिरिक्त कव्हरेज (Add-ons) वगळले जातात किंवा व्हॉलंटरी डिडक्टिबल (Voluntary Deductible) वाढवला जातो, ज्यामुळे जोखीम ग्राहकावरच येते.

सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, 'नो क्लेम बोनस' (NCB). यामुळे पुढील प्रीमियमवर 20% ते 50% पर्यंत सूट मिळते आणि हा बोनस ग्राहकाचा हक्क असतो. मात्र, डीलर्स अनेकदा याबद्दल माहिती देत ​​नाहीत किंवा तो योग्यरित्या ट्रान्सफर करत नाहीत, ज्यामुळे नूतनीकरणाच्या (Renewal) वेळी ग्राहकांना जास्त पैसे द्यावे लागतात.

नियामक तपासणी आणि ग्राहकांचा धोका

IRDAI च्या 2024-25 च्या अहवालानुसार, अशा गैरव्यवहारांविरुद्ध ग्राहक तक्रारींमध्ये 14.3% वाढ झाली आहे. एकूणच मोटार इन्शुरन्स संबंधित तक्रारींमध्ये मोठी वाढ दिसून आली आहे, जी 30% ते 32% असलेल्या जनरल इन्शुरन्स इंडस्ट्रीसाठी चिंतेची बाब आहे. ही वाढ पारदर्शकता आणि योग्य माहिती देण्याच्या पद्धतींमध्ये मोठी त्रुटी दर्शवते.

डीलर्सच्या पद्धतींमुळे ग्राहकांना आर्थिक फटका

डीलर्सच्या या कारभारामुळे ग्राहक फसवले जातात. त्यांना वाटते की त्यांना पुरेसे संरक्षण मिळाले आहे, पण क्लेमच्या वेळी कमी IDV किंवा अपुऱ्या कव्हरेजमुळे त्यांना मोठा आर्थिक फटका बसतो. NCB न मिळाल्याने नूतनीकरणातही जास्त पैसे मोजावे लागतात.

पुढील दिशा

ग्राहकांमध्ये जागरूकता वाढत असल्याने आणि ऑनलाईन प्लॅटफॉर्म्समुळे इन्शुरन्सची तुलना करणे सोपे झाल्याने, ग्राहक आता डीलर्सवर कमी अवलंबून राहतील. IRDAI च्या वाढत्या लक्षामुळे पारदर्शक विक्री पद्धती आणि योग्य माहिती देण्याचे महत्त्व वाढणार आहे. त्यामुळे, भविष्यात ग्राहकांनी इन्शुरन्स घेताना स्वतःची माहिती घेणे आणि तुलना करणे फायद्याचे ठरू शकते.