Zenith Steel: आकडेवारीचा गोंधळ आणि ऑडिटरचे गंभीर इशारे
Zenith Steel Pipes & Industries (BSE: 522010, NSE: ZENITHSTL) या कंपनीचे Q3 FY26 आणि नऊ महिन्यांचे (9MFY26) अनऑडिटेड निकाल जाहीर झाले असून, ते कंपनीच्या आर्थिक अडचणींकडे स्पष्टपणे निर्देश करत आहेत. महसुलात मोठी घट झाली असताना, कंपनीने नफा वाढवल्याचा दावा केला आहे. पण हा नफा मुख्य व्यवसायातून आलेला नसून, एकावेळच्या फायद्यांवर (One-off items) आधारित आहे. या पार्श्वभूमीवर, कंपनीच्या स्वतंत्र ऑडिटरने दिलेल्या अहवालामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये मोठी चिंता पसरली आहे.
आर्थिक आकडेवारी काय सांगते?
- महसुलात मोठी घसरण: स्टँडअलोन (Standalone) आधारावर, Q3 FY26 मध्ये महसूल मागील वर्षीच्या ₹1,376.23 लाख वरून घसरून ₹876.63 लाख झाला, जी 36.3% ची घट आहे. कन्सॉलिडेटेड (Consolidated) महसूलही 32.9% नी घसरून ₹940.33 लाख झाला.
- नफ्यात वाढ? 'एकवेळच्या' उत्पन्नाचा फायदा: कंपनीने Q3 FY26 मध्ये स्टँडअलोन नेट प्रॉफिट (Net Profit) ₹122.11 लाख नोंदवला, जो मागील वर्षी ₹56.60 लाख होता. नऊ महिन्यांच्या (9MFY26) काळात, कंपनीने ₹274.36 लाख चा प्रॉफिट नोंदवला, तर मागील वर्षी ₹255.57 लाख तोटा (Loss) होता. मात्र, हा नफा मुख्यत्वे ₹499.41 लाख च्या तरतुदींच्या परतफेडीतून (Reversal of provisions) आणि फॉरेक्स गेन्समुळे (Forex gains) वाढलेला दिसतो. हे आकडे मुख्य व्यवसायाची खरी स्थिती दर्शवत नाहीत.
ऑडिटरचा 'क्वालिफाईड' अहवाल:
कंपनीच्या स्वतंत्र ऑडिटरने आपल्या अहवालात अनेक गंभीर त्रुटी आणि धोक्यांकडे लक्ष वेधले आहे. यामुळे कंपनीच्या भविष्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे:
- 'गोईंग कन्सर्न'वर प्रश्नचिन्ह: ऑडिटर स्पष्टपणे म्हणतात की, कंपनी भविष्यात आपले कामकाज चालू ठेवू शकेल की नाही यावर 'साधारण अनिश्चितता' (Material uncertainties) आहे. कंपनीचे एकत्रित तोटे (Accumulated losses) इतके वाढले आहेत की तिची नेट वर्थ (Net Worth) नकारात्मक झाली आहे.
- कायद्याचे उल्लंघन: कंपनी कायदा 2013 च्या कलम 74 चे पालन न करणे, सार्वजनिक ठेवी वेळेवर परत न करणे, लिक्विड मालमत्ता न ठेवणे आणि कंपनी कायदा बोर्डाच्या आदेशांचे पालन न करणे यासारख्या गंभीर त्रुटी आढळल्या आहेत.
- आर्थिक नोंदींची पडताळणी नाही: ट्रेड पेयेबल्स (Trade payables), रिसीव्हेबल्स (Receivables), कर्ज आणि ॲडव्हान्स (Loans, Advances, Borrowings) यांच्या नोंदींची पडताळणी करणे ऑडिटरला शक्य झाले नाही, कारण ताळेबंद जुळवण्यात (Reconciliation) अडचणी होत्या.
- इन्व्हेंटरी मूल्यांकनावर शंका: इन्व्हेंटरीचे मूल्यांकन (Inventory Valuation) योग्य आहे की नाही, हे तपासण्यासाठी पुरेशी माहिती उपलब्ध नव्हती, त्यामुळे मालमत्तेच्या मूल्यावरही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
- बँक खाती गोठलेली: काही बँक खाती गोठलेली (Frozen) असल्याचे नमूद केले आहे, परंतु त्यांचे बॅलन्स ऑडिटर स्वतः पडताळू शकले नाहीत.
इतर गंभीर धोके:
- ₹758 लाखांची फसवणूक: कंपनीमध्ये ₹758 लाख रुपयांच्या अपहाराची (Misappropriation) घटना उघड झाली आहे. अनधिकृत प्रवेशाद्वारे हा गैरवापर झाला असून, याप्रकरणी एफआयआर (FIR) दाखल करण्यात आला आहे आणि अंतर्गत चौकशी सुरू आहे. अंतिम आर्थिक परिणाम अजून निश्चित व्हायचा आहे.
- SEBI प्रकरण: GDR इश्यू संबंधित SEBI च्या आदेशाविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात (Supreme Court) सुरू असलेली अपील आणखी एक कायदेशीर अनिश्चितता दर्शवते.
- कर्जाचा डोंगर: कंपनीने ₹15,894.92 लाख रुपयांच्या बँक कर्जाचा भार उचलण्यासाठी एका एमओयूवर (MoU) स्वाक्षरी केली आहे, जी कंपनीवरील प्रचंड कर्जाचा भार दर्शवते. SARFAESI अंतर्गत वसुलीची प्रक्रियाही सुरू आहे.
- सतत नकारात्मक नेट वर्थ: कंपनीची नेट वर्थ सातत्याने नकारात्मक (Negative Net Worth) राहिली आहे.
- GST चे मोठे दावे: कंपनीवर GST चे मोठे दावे आहेत, ज्याविरोधात अपील दाखल आहे.
निष्कर्ष:
Zenith Steel च्या व्यवस्थापनाचा असा विश्वास आहे की, ते मालमत्ता विकून आणि दायित्वे पूर्ण करून कंपनी चालू ठेवू शकतील. मात्र, ऑडिटरचा अहवाल या आशावादाला मोठा धक्का देतो. महसुलातील घसरण आणि ऑडिटरच्या गंभीर निष्कर्षांमुळे गुंतवणूकदारांनी सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. फसवणुकीचा प्रकार आणि सुरू असलेले कायदेशीर खटले पाहता, Zenith Steel सध्या खूपच धोकादायक (Speculative) गुंतवणूक ठरत आहे.