वेदान्ताच्या शेअर्समध्ये तुफानी तेजी! डीमर्जरमुळे उसळी, पण कर्जाची चिंता कायम?

डीमर्जरनंतर तेजी आणि बाजारातील प्रतिक्रिया

वेदान्ता लिमिटेडच्या शेअर्समध्ये आज चांगलीच तेजी दिसून आली. डीमर्जरनंतरचा नवा उच्चांक गाठत शेअर 4.2% ने वाढून ₹316.90 वर पोहोचला. हा शेअर मागील तीन सत्रांपासून (sessions) सतत वर जात असून, या काळात 17% ची वाढ झाली आहे. 30 एप्रिल 2026 रोजी डीमर्जरनंतर ₹268.70 च्या नीचांकी पातळीवरून शेअर 18% ने सावरला आहे. बुधवार, 6 मे 2026 रोजी दुपारपर्यंत शेअर साधारण 3% अधिक तेजीत होता, जो BSE सेन्सेक्सच्या किंचित वाढीपेक्षा अधिक होता. या दरम्यान सुमारे 4.8 कोटी (48.45 million) इक्विटी शेअर्सची देवाणघेवाण झाली, जी कॉर्पोरेट पुनर्रचनेनंतर गुंतवणूकदारांचा वाढलेला रस दर्शवते.

डीमर्जरचे स्वरूप आणि कंपन्यांचे मूल्यांकन

1 मे 2026 रोजी प्रभावी झालेल्या डीमर्जरमुळे वेदान्ताचे विभाजन पाच स्वतंत्र कंपन्यांमध्ये करण्यात आले आहे: वेदान्ता ॲल्युमिनियम, वेदान्ता पॉवर, वेदान्ता ऑइल अँड गॅस, वेदान्ता आयर्न अँड स्टील आणि उरलेली (residual) वेदान्ता कंपनी. या रचनेतील बदलामुळे प्रत्येक व्यवसायाला स्वतःच्या वाढीच्या योजनांवर लक्ष केंद्रित करता येईल आणि स्वतंत्र गुंतवणूकदार मिळवता येतील, ज्यामुळे कंपन्यांचे मूल्य वाढण्याची अपेक्षा आहे. प्रत्येक शेअरमागे, भागधारकांना चार नवीन कंपन्यांमध्ये प्रत्येकी एक शेअर मिळाला आहे. तर, उरलेल्या वेदान्ता कंपनीकडे हिंदुस्तान झिंक (Hindustan Zinc), झिंक इंटरनॅशनल आणि कॉपर व्यवसायातील मोठी हिस्सेदारी यांसारख्या मुख्य मालमत्ता आहेत. ICICI सिक्युरिटीजच्या अंदाजानुसार, डीमर्ज झालेल्या वेदान्ता कंपनीचे शेअर्स ₹300-325 पर्यंत जाऊ शकतात, जे डीमर्जरपूर्वीच्या किमतीपेक्षा खूप वेगळे आहे. यातील मोठा हिस्सा हिंदुस्तान झिंकमधील गुंतवणुकीमुळे अपेक्षित आहे. विशेषतः, वेदान्ता ॲल्युमिनियम हा विभाग आकर्षक मानला जात आहे. विश्लेषकांच्या मते, अनुकूल जागतिक पुरवठा परिस्थिती आणि क्षमता वाढीमुळे याचे लिस्टिंग मूल्य ₹400 पेक्षा जास्त असू शकते.

आर्थिक कामगिरी आणि ऑपरेशन्स

वेदान्ताने आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये विक्रमी आर्थिक कामगिरी नोंदवली आहे. एकत्रित EBITDA (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation, and Amortisation) मागील आर्थिक वर्षातील ₹43,541 कोटींवरून वाढून ₹55,976 कोटींवर पोहोचला आहे. ॲल्युमिनियम आणि झिंक विभागांमधील अनुकूल कमोडिटी किमती आणि खर्च कार्यक्षमतेमुळे ही वाढ झाली. पुढील FY27 मध्ये सुद्धा धातूंच्या चांगल्या किमती, भांडवली खर्च प्रकल्पांची पूर्तता आणि सुधारित कार्यान्वयन कार्यक्षमतेमुळे ही मजबूत कामगिरी कायम राहण्याची अपेक्षा आहे. कंपनीच्या ताळेबंदातही सुधारणा झाली आहे. Q4 FY26 मध्ये नेट डेट टू ईबीआयटीडीए गुणोत्तर मागील वर्षातील 1.2x वरून सुधारून 0.95x झाले आहे. FY26 मधील प्रमुख ऑपरेशन्समधील विक्रमी वार्षिक उत्पादन ॲल्युमिनियम आणि झिंक इंडियामध्ये झाले, तसेच कॉपर व्यवसायातही कॅथोड उत्पादनात वाढ झाली.

जागतिक आणि देशांतर्गत परिस्थिती

भारतातील धातू आणि खाणकाम क्षेत्र 2026 मध्ये वाढीसाठी सज्ज आहे. पायाभूत सुविधा विकास आणि सरकारी भांडवली खर्चातून येणारी देशांतर्गत मागणी, तसेच अनुकूल जागतिक घटक याला पाठिंबा देत आहेत. जागतिक ॲल्युमिनियम किमती 2026 मध्ये $3,200-$3,400 प्रति टन राहण्याचा अंदाज आहे, मात्र पुरवठ्यातील अडचणी आणि भू-राजकीय धोक्यांमुळे काही अतिरिक्त पुरवठ्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

समोरील आव्हाने: कर्ज वाटप आणि अनिश्चितता

सकारात्मक बाजारातील प्रतिक्रिया आणि मजबूत आर्थिक निकाल असूनही, डीमर्जरनंतरच्या रचनेत काही मोठी आव्हाने आहेत. आर्थिक वर्ष 2026 च्या अखेरीस वेदान्ताचे एकूण निव्वळ कर्ज ₹53,400 कोटी होते, ज्यापैकी अंदाजे ₹32,700 कोटी वेदान्ता ॲल्युमिनियमला वाटप केले गेले आहे, ज्यामुळे ती नवीन कंपन्यांमध्ये सर्वात मोठी कर्जदार ठरली आहे. ॲल्युमिनियमसारख्या व्यवसायांचे लिव्हरेज गुणोत्तर मजबूत रोख प्रवाहामुळे व्यवस्थापित करण्यायोग्य राहण्याची अपेक्षा आहे, परंतु वेदान्ता पॉवर विभागाचे नेट डेट-टू-ईबीआयटीडीए गुणोत्तर अंदाजे 4.7x असल्याने तो सर्वाधिक लीव्हरेज्ड आहे. हिंदुस्तान झिंकसारख्या मुख्य मालमत्ता असलेल्या उरलेल्या वेदान्ता कंपनीवर सुमारे 1 अब्ज डॉलरचे निव्वळ कर्ज अपेक्षित आहे, ज्याचे लीव्हरेज गुणोत्तर 0.4x इतके कमी आहे. तरीही, या कंपनीचे एकूण मूल्य हिंदुस्तान झिंकच्या कामगिरीवर आणि लाभांश वाटपावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असेल. शिवाय, कर्जाच्या वितरणाची गुंतागुंत आणि चार कंपन्या पुढील एक ते दोन महिन्यांत लिस्ट होणार असल्याने, गुंतवणूकदारांना वैयक्तिक कंपन्यांच्या कामगिरीची प्रतीक्षा करावी लागेल, ज्यामुळे नजीकच्या काळात अनिश्चितता आणि मूल्यांकनातील तफावत दिसून येऊ शकते. CRISIL ने काही नॉन-कन्व्हर्टिबल डिबेंचर्सचे रेटिंग रद्द केले आहे, कारण ते Vedanta Aluminium Metal Ltd (VAML) कडे हस्तांतरित झाले आहेत. हे समूहातील गुंतागुंतीच्या कर्ज पुनर्रचनेला अधोरेखित करते.

विश्लेषकांचे मत आणि भविष्यातील अपेक्षा

वेदान्ता लिमिटेडबद्दल विश्लेषकांचे मत 'खरेदी' (Buy) करण्याकडे झुकलेले आहे. 14 पैकी 11 विश्लेषकांनी खरेदीचा सल्ला दिला आहे आणि सरासरी 12-महिन्यांचे लक्ष्य ₹786.79 दिले आहे, तर काही जणांनी हे ₹1000 पर्यंत जाण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. Nuvama Institutional Equities सारख्या ब्रोकरेजने डीमर्ज झालेल्या वेदान्ता कंपनीसाठी ₹336 चे लक्ष्य दिले आहे, तर हिंदुस्तान झिंकमधील त्यांच्या वाट्याचे मूल्यांकन स्वतंत्रपणे केले आहे. ICICI Direct ने एकत्रित कंपन्यांसाठी ₹820 प्रति शेअरचे सम-ऑफ-पार्ट्स मूल्यांकन दिले आहे. कंपनीच्या व्यवस्थापनाने कर्ज कमी करण्यावर आणि भांडवली शिस्त ठेवण्यावर भर दिला आहे. त्यांनी वेदान्ता रिसोर्सेसचे कर्ज पुढील तीन वर्षांत 3 अब्ज डॉलर्स पर्यंत कमी करण्याची योजना आखली आहे. डीमर्ज झालेल्या कंपन्यांची यशस्वी लिस्टिंग जून महिन्याच्या मध्यापर्यंत अपेक्षित आहे, ज्यामुळे वैयक्तिक व्यवसाय मूल्यमापन आणि वाढीच्या संधींवर अधिक स्पष्टता मिळण्याची शक्यता आहे.