टाटा स्टील पोर्ट टॅलबोट प्लांटमध्ये आग, ग्रीन ट्रान्झिशनवर प्रश्नचिन्ह

ग्रीन एनर्जी बदलातील अडथळे

पोर्ट टॅलबोट येथील प्लांटमध्ये बुधवारी संध्याकाळी सुमारे 8:00 वाजता आग लागली. ही घटना कंपनीच्या मोठ्या औद्योगिक परिवर्तनाच्या काळात समोर आली आहे. आपत्कालीन सेवांनी आग आटोक्यात आणली असली तरी, हा व्यत्यय कंपनीसाठी महत्त्वाच्या टप्प्यावर आला आहे. पोर्ट टॅलबोट प्लांट सध्या पारंपरिक ब्लास्ट फर्नेस बंद करून 3.2 MTPA क्षमतेच्या इलेक्ट्रिक आर्क फर्नेसमध्ये (EAF) रूपांतरित होत आहे, ज्यामुळे भविष्यात कंपनीची viability टिकून राहील.

धोरणात्मक मूल्यांकनातील तफावत

टाटा स्टीलच्या कार्बन उत्सर्जन कमी करण्याच्या मार्गावर बाजाराकडून बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. कंपनीची जगभरातील अंदाजे $30 अब्ज ची गुंतवणूक धोरणे आणि 2045 पर्यंत 90% कार्बन उत्सर्जन कमी करण्याच्या वचनबद्धतेत पोर्ट टॅलबोट प्रकल्प महत्त्वाचा आहे. मात्र, या बदलावर टीकाही होत आहे. कंपनी भारतात कोळशावर आधारित ब्लास्ट फर्नेसवर अवलंबून राहून, 2045 पर्यंत नेट-झिरोचे लक्ष्य कसे साध्य करेल, यावर चिंता व्यक्त केली जात आहे. नवीन EAF 2027 पर्यंत कार्यान्वित होणे अपेक्षित असताना, सध्याच्या युके प्लांटची नाजूक स्थिती या आगीच्या घटनेमुळे अधिक स्पष्ट झाली आहे.

स्ट्रक्चरल बेअर केस (Structural Bear Case)

या तात्काळ ऑपरेशनल धोक्यांव्यतिरिक्त, कंपनीला युके मार्केटमध्ये स्ट्रक्चरल अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. ब्रिटिश स्टील उत्पादकांसाठी वीज खर्च फ्रान्स आणि जर्मनीमधील स्पर्धकांपेक्षा खूप जास्त आहे, ज्यामुळे नफ्यावर दबाव येत आहे. विश्लेषकांच्या मते, कंपनीच्या ग्रीन एम्बिशन आणि उच्च ऊर्जा खर्चाच्या व्यावहारिकतेमध्ये तफावत आहे. तसेच, स्क्रॅप-आधारित स्टील मॉडेलसाठी देशांतर्गत स्क्रॅप पुरवठा साखळीवर अवलंबून राहावे लागेल, जो सध्या मोठ्या प्रमाणात निर्यात केला जातो. अलीकडील आगीसारख्या कोणत्याही व्यत्ययामुळे या पुरवठा साखळीतील अवलंबित्व वाढू शकते.

भविष्यातील दृष्टीकोन आणि विश्लेषकांचे मत

ऑपरेशनल अडचणी असूनही, कंपनीला सरकारचा पाठिंबा आहे. व्यवस्थापन, सीईओ टी.व्ही. नरेंद्रन यांच्या नेतृत्वाखाली, EAF ट्रान्झिशन कंपनीची स्पर्धात्मकता टिकवण्यासाठी आवश्यक असल्याचे सांगत आहे. गुंतवणूकदारांचे लक्ष 2027 मध्ये EAF सुरू होण्याच्या टाइमलाइनवर आहे. पोर्ट टॅलबोटमधील कोणतीही अस्थिरता ही कंपनीच्या स्ट्रक्चरल रेझिलियन्सची (structural resilience) परीक्षा मानली जात आहे.