मेरठ आता फक्त क्रिकेट बॅट्सपुरते मर्यादित राहिलेले नाही, तर स्पोर्ट्स इक्विपमेंटचे एक मोठे उत्पादन केंद्र म्हणून उदयास आले आहे. सरकारी योजना आणि वाढत्या मागणीमुळे इथल्या उद्योगाची वार्षिक उलाढाल **₹20,000 कोटींपर्यंत** पोहोचली आहे. यामुळे कारखान्यांचा विस्तार होत असून रोजगारही वाढत आहे.
मेरठमधील क्रीडा उद्योगात मोठा बदल
मेरठ शहर आता फक्त क्रिकेटच्या बॅट्ससाठी ओळखले जात नाही. हे शहर आता ऍथलेटिक्स, बॅडमिंटन, फुटबॉल, जिम्नॅस्टिक्स आणि टेबल टेनिस अशा विविध खेळांसाठी लागणाऱ्या उपकरणांचे एक मोठे उत्पादन केंद्र बनले आहे. इथले हजारो कारखाने मिळून वर्षाला अंदाजे ₹15,000 कोटी ते ₹20,000 कोटी इतकी उलाढाल करत आहेत.
सरकारी योजनांचा मोठा फायदा
उत्तर प्रदेश सरकारची 'वन डिस्ट्रिक्ट वन प्रोडक्ट' (ODOP) आणि 'खेलो इंडिया' सारख्या राष्ट्रीय योजनांमुळे या उद्योगाला मोठी चालना मिळाली आहे. उत्पादकांना 50% पर्यंत मशीनरी सबसिडी आणि व्याजमुक्त कर्जासारखे फायदे मिळत आहेत. यामुळे लहान आणि मध्यम उद्योगांना नवीन तंत्रज्ञान वापरून उत्पादन वाढवण्यात मदत झाली आहे, ज्यामुळे देशांतर्गत मागणी पूर्ण करणे शक्य झाले आहे.
उत्पादनांमध्ये विविधता
पूर्वी लाकडी बॅट्सचे उत्पादन जास्त होत असे, पण आता लाकडाच्या वाढत्या किमती आणि टिकाऊ उपकरणांना वाढती मागणी यामुळे उत्पादक प्लास्टिक आणि फायबरपासून बनवलेल्या स्पोर्ट्स गुड्सचे उत्पादन वाढवत आहेत. बुची स्पोर्ट्स (Buchi Sports) सारख्या कंपन्या दररोज 8,000 ते 10,000 प्लास्टिक क्रिकेट बॅट्स तयार करत आहेत. या बदलामुळे कंपन्या पर्यावरणाचे नियम आणि कच्च्या मालाच्या किमतीतील चढ-उतार यांचा सामना करू शकत आहेत.
रोजगारात वाढ
या औद्योगिक वाढीमुळे स्थानिक रोजगारातही मोठी वाढ झाली आहे. विशेषतः महिलांचा कारखान्यांमधील सहभाग 1% वरून सुमारे 9-10% पर्यंत वाढला आहे. यामुळे कंपन्यांना कामगारांची कमतरता भरून काढण्यात आणि उत्पादन क्षमता वाढवण्यात मदत झाली आहे.
भविष्यातील गरजा
उत्पादनात प्रचंड वाढ झाली असली तरी, पायाभूत सुविधांच्या बाबतीत अजूनही सुधारणेला वाव आहे. उद्योगाला टिकवून ठेवण्यासाठी, उत्पादक आता सरकारकडे एका समर्पित स्पोर्ट्स मॅन्युफॅक्चरिंग इंडस्ट्रियल पार्कची मागणी करत आहेत. भविष्यात औद्योगिक जमीन आणि लॉजिस्टिक पायाभूत सुविधांसाठी सरकार काय पावले उचलते, यावर या उद्योगाचे भविष्य अवलंबून असेल. कच्च्या मालाच्या किमतीतील चढ-उतारांमध्ये कंपन्या नफा कसा टिकवून ठेवतात, हे देखील महत्त्वाचे ठरेल.