Whalesbook
भारताच्या 'मेक इन इंडिया'ला मोठी गती!
केंद्रीय रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांच्या निर्देशानुसार, GSV हे नवीन सेंटर ऑफ एक्सलन्स स्थापन करणार आहे. याचा मुख्य उद्देश भारतातील प्रमुख उद्योगांसाठी आवश्यक असलेल्या कुशल मनुष्यबळाची कमतरता दूर करणे हा आहे. इलेक्ट्रॉनिक्स, मरीन, एव्हिएशन आणि रेल्वे यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये कुशल कामगारांची मागणी वाढत आहे, जी 'मेक इन इंडिया' आणि आत्मनिर्भर भारताच्या ध्येयांशी सुसंगत आहे. महत्त्वाचे म्हणजे, या उपक्रमासाठी निधीची कोणतीही मर्यादा ठेवण्यात आलेली नाही, ज्यामुळे सरकारचा या क्षेत्राला बळ देण्याचा इरादा स्पष्ट होतो.
जागतिक दर्जाचे प्रशिक्षण देण्याचे ध्येय
भारतामध्ये औद्योगिक प्रशिक्षणात एक मोठी उणीव जाणवते, विशेषतः प्रिसिजन इंजिनिअरिंग, ऑटोमेशन आणि डिजिटल मॅन्युफॅक्चरिंगमध्ये. GSV चे हे नवीन केंद्र जर्मनी, अमेरिका आणि जपानसारख्या देशांच्या उच्च प्रशिक्षण मानकांशी जुळवून घेण्याचा प्रयत्न करेल. उदाहरणार्थ, जर्मनीची ड्युअल व्होकेशनल सिस्टीम (dual vocational system) आणि जपानचे उच्च-तंत्रज्ञान क्षेत्रातील प्रशिक्षण हे GSV साठी आदर्श ठरू शकते. टाटा इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ स्किल्स (TIIS) आणि आयआयटी मद्रासचे (IIT Madras) संशोधन केंद्र यांसारख्या यशस्वी मॉडेलचा अभ्यास करून हे केंद्र तयार केले जाईल.
आव्हाने आणि पुढे काय?
या महत्त्वाकांक्षी योजनेसह GSV समोर काही मोठी आव्हाने आहेत. 'मेक इन इंडिया' सारख्या पूर्वीच्या राष्ट्रीय योजनांच्या अंमलबजावणीत अनेक अडचणी आल्या होत्या, ज्यामुळे जीडीपीमधील उत्पादन क्षेत्राचा वाटा वाढवणे कठीण झाले होते. जर्मनी किंवा जपानसारखे सखोल प्रशिक्षण देण्यासाठी केवळ नवीन अभ्यासक्रम पुरेसे नाहीत, तर कामाप्रती अचूकता, गुणवत्ता आणि सातत्यपूर्ण सुधारणा करण्याची मानसिकता विकसित करणे आवश्यक आहे. तसेच, मेकाट्रॉनिक्स, रोबोटिक्स, एआय (AI) आणि डिजिटल मॅन्युफॅक्चरिंग यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये तज्ञांची मागणी वाढत असल्याने, या स्पर्धेत टिकून राहणे हे एक मोठे आव्हान असेल.
उद्योगाच्या वाढीसाठी महत्त्वपूर्ण योगदान
भारताचे उत्पादन क्षेत्र २०२५ पर्यंत देशाच्या जीडीपीमध्ये २५% योगदान देईल, असा अंदाज आहे. विशेषतः इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्र २०३० पर्यंत $५०० अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचण्याचे लक्ष्य ठेवत आहे. या वाढीला आवश्यक असलेला कुशल मनुष्यबळ पुरवण्यासाठी GSV चे हे नवीन केंद्र योग्य वेळी येत आहे. प्रिसिजन मॅन्युफॅक्चरिंगमध्ये (Precision Manufacturing) एक मजबूत टॅलेंट पूल (talent pool) तयार करून, हे केंद्र आयातीवरील अवलंबित्व कमी करेल, स्थानिक उत्पादनाला चालना देईल आणि भारताला जागतिक उत्पादन केंद्रांच्या पंक्तीत आणण्यास मदत करेल.