HYGEN कडून ग्रीन हायड्रोजनचा पुरवठा सुरू! लॅब-ग्रोन डायमंड उद्योगाला मोठा फायदा

हायड्रोजनची नवीन क्रांती

HYGEN कंपनीने मंगळूरुमधून आठ हायड्रोजन स्क‍िड्स रवाना केले आहेत, जे पोर्टेबल असून गरजेनुसार हायड्रोजन तयार करू शकतील. या स्क‍िड्समध्ये HYGEN चे खास PEM इलेक्ट्रोलायझर तंत्रज्ञान वापरले आहे.

हे तंत्रज्ञान विशेषतः अशा उद्योगांसाठी महत्त्वाचे आहे ज्यांना अति-शुद्ध (high-purity) हायड्रोजनची गरज असते. उदाहरणार्थ, लॅब-ग्रोन डायमंड (lab-grown diamond) उत्पादक कंपन्या. या कंपन्या हिरे वाढवण्यासाठी 99.9999% पेक्षा जास्त शुद्ध हायड्रोजन वापरतात, जेणेकरून हिऱ्यांमध्ये कोणतीही अशुद्धी येऊ नये.

सध्या कंपन्यांना हायड्रोजन सिलिंडरमधून मिळतो, ज्यात अनेक लॉजिस्टिक समस्या येतात. HYGEN चे हे स्क‍िड्स या पारंपरिक पद्धतीला एक चांगला पर्याय ठरू शकतात, कारण ते जागेवरच हायड्रोजन तयार करतील.

कंपनीची पार्श्वभूमी आणि मिशन

HYGEN ही कंपनी 2024 मध्ये सुरू झाली असून ती सिंगापूर आणि भारतात कार्यरत आहे. कंपनीने नुकतेच $6.49 मिलियन (सुमारे ₹54 कोटी) इतके सीड फंड उभारले आहे. HYGEN AEM आणि PEM दोन्ही प्रकारचे इलेक्ट्रोलायझर तंत्रज्ञान विकसित करत आहे. कंपनीचा दावा आहे की त्यांचे तंत्रज्ञान अधिक उत्पादन देते, त्यात दुर्मिळ धातू (rare earth-free) लागत नाहीत आणि विजेचा खर्चही कमी येतो.

यामुळे भारताच्या 'नॅशनल ग्रीन हायड्रोजन मिशन'ला (National Green Hydrogen Mission) मोठे बळ मिळेल, ज्याचा उद्देश भारताला ग्रीन हायड्रोजन उत्पादनाचे जागतिक केंद्र बनवणे आहे. 2030 पर्यंत 5 दशलक्ष मेट्रिक टन ग्रीन हायड्रोजन उत्पादन करण्याचे लक्ष्य आहे.

बाजारातील आव्हाने

HYGEN साठी मार्केटमध्ये मोठी स्पर्धा आहे. लिंडे (Linde), एअर लिक्विड (Air Liquide), नेल एएसए (Nel ASA) यांसारख्या आंतरराष्ट्रीय कंपन्या तसेच ओहमियम इंटरनॅशनल (Ohmium International) आणि ग्रीनएच इलेक्ट्रोलायसिस (GreenH Electrolysis) या भारतीय कंपन्या आधीपासूनच या क्षेत्रात आहेत. HYGEN ला आपले तंत्रज्ञान किफायतशीर आणि मोठ्या प्रमाणावर वापरण्यायोग्य (scalable) आहे हे सिद्ध करावे लागेल.

भारतातील ग्रीन हायड्रोजन मार्केटमध्ये अजूनही बरीच आव्हाने आहेत. 2025 च्या अखेरीस, घोषित केलेल्या ग्रीन हायड्रोजन क्षमतेपैकी 94% क्षमता केवळ नियोजन टप्प्यात आहे, तर फक्त 2.8% कार्यान्वित झाली आहे. त्यामुळे कंपन्यांना ऑफटेक करार मिळवणे आणि विजेच्या दरातील चढ-उतारामुळे आपल्या उत्पादनाची किंमत स्पर्धात्मक ठेवणे हे मोठे आव्हान असेल.