गुजरात सेमीकंडक्टर निर्मितीमध्ये आत्मनिर्भर होण्यासाठी सज्ज झाले आहे. राज्यात 25 नवीन सहायक युनिट्स (ancillary units) स्थापन होत असून, यामुळे गॅस आणि केमिकल्ससारख्या आवश्यक गोष्टींसाठी आयातीवरील अवलंबित्व कमी होणार आहे. धोरणात्मक गुंतवणूक आणि स्थानिक उत्पादनावर लक्ष केंद्रित करून गुजरात सेमीकंडक्टर हब बनण्याच्या दिशेने एक मोठे पाऊल टाकत आहे.
सेमीकंडक्टर इकोसिस्टम मजबूत करण्यावर भर
गुजरात राज्य आता सेमीकंडक्टर निर्मितीसाठी आवश्यक असलेल्या सहायक उद्योगांना (ancillary units) प्रोत्साहन देत आहे. या अंतर्गत, 25 नवीन युनिट्स राज्यात स्थापन होणार आहेत. यातील 10 युनिट्सनी जमिनीसाठी अर्ज केला असून, उर्वरित 15 युनिट्ससोबत चर्चा सुरू आहे. हा निर्णय देशांतर्गत सेमीकंडक्टर निर्मिती क्षेत्रासाठी खूप महत्त्वाचा आहे, कारण सध्या गोल्ड वायर्स, हाय-प्युरिटी केमिकल्स आणि स्पेशालिस्ट गॅसेससारख्या महत्त्वाच्या गोष्टींसाठी जपान, दक्षिण कोरिया आणि तैवानसारख्या देशांवर अवलंबून राहावे लागते.
मोठे गुंतवणूकदार आता गुजरातमध्ये
या नवीन युनिट्समुळे धोलरा येथे टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स (Tata Electronics) आणि सानंद येथे मायक्रॉन (Micron), सीजी सेमी (CG Semi) आणि कायेस सेमीकॉन (Kaynes Semicon) सारख्या कंपन्यांना मोठा आधार मिळणार आहे. या सर्व प्रकल्पांमध्ये मिळून ₹1.24 लाख कोटींहून अधिकची गुंतवणूक अपेक्षित आहे. सेमीकंडक्टर चिप्स बनवण्यासाठी लागणाऱ्या 150 हून अधिक प्रकारच्या गॅसेस आणि केमिकल्सचे स्थानिक उत्पादन सुरू झाल्यास, या कंपन्यांचा उत्पादन खर्च कमी होईल आणि कामात अधिक सुलभता येईल. इंडस्ट्रियल गॅसेस पुरवणारी कंपनी लिंडे (Linde) हिला जमीन वाटप करण्यात आले आहे, जे या नेटवर्कच्या उभारणीतील एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.
पायाभूत सुविधा आणि लॉजिस्टिक्स विकास
या क्षेत्राच्या विकासासाठी राज्य सरकार धोलरा आणि सानंद औद्योगिक क्लस्टर्सभोवतीच्या पायाभूत सुविधांवर सुमारे ₹70,000 कोटी खर्च करत आहे. यात अहमदाबाद ते धोलरा दरम्यान ₹20,667 कोटी खर्चाच्या सेमी-हाय-स्पीड रेल्वे प्रकल्पाचाही समावेश आहे. या लॉजिस्टिक्स सुधारणांमुळे सेमीकंडक्टर युनिट्ससाठी आवश्यक असलेले विशेष, डस्ट-फ्री वातावरण राखण्यास मदत होईल. कायेस सेमीकॉन (Kaynes Semicon) सारख्या कंपन्यांच्या अंदाजानुसार, पॅकेजिंग मटेरिअल्सचे स्थानिक उत्पादन 12 ते 18 महिन्यांत सुरू होण्याची शक्यता आहे, तर अधिक क्लिष्ट रासायनिक उत्पादनांसाठी एक परिपक्व इकोसिस्टम 36 महिन्यांत तयार होऊ शकेल.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
गुंतवणूकदारांसाठी, या योजनेचे यश हे सहायक युनिट्स प्रत्यक्षात किती लवकर सुरू होतात आणि एमएसएमई (MSMEs) चिप उत्पादनासाठी आंतरराष्ट्रीय दर्जाची मानके कितपत पूर्ण करू शकतात यावर अवलंबून असेल. अत्यंत क्लिष्ट आणि उच्च-शुद्धता रासायनिक प्रक्रियांमध्ये तांत्रिक अडचणी किंवा गुणवत्तेचे निकष पूर्ण करण्यात आव्हाने येण्याचा धोका आहे. त्यामुळे, गुंतवणूकदारांनी या 25 युनिट्सच्या प्रगतीवर आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्पांच्या टाइमलाइनवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे आहे, कारण सानंद आणि धोलरा क्लस्टरचे दीर्घकालीन यश हे देशांतर्गत पुरवठादार आणि कुशल तांत्रिक मनुष्यबळाच्या वेळेवर उपलब्धतेवर अवलंबून असेल.