अदानींचे संरक्षण क्षेत्रातील मोठे पाऊल! भारतात आता बनणार अत्याधुनिक हेलिकॉप्टर

भागीदारीचा तपशील आणि धोरणात्मक महत्त्व

Adani Enterprises Limited (AEL) ने आपल्या संरक्षण आणि एरोस्पेस विभागामार्फत, जगप्रसिद्ध एरोस्पेस कंपनी लिओनार्डो (Leonardo) सोबत एक महत्त्वाचा सामंजस्य करार (MoU) केला आहे. या भागीदारीमुळे भारतात हेलिकॉप्टर उत्पादनाचे एक संपूर्ण आणि एकात्मिक परिसंस्था (ecosystem) उभारली जाईल.

या करारानुसार, AW169M आणि AW109 TrekkerM सारख्या लिओनार्डोच्या आधुनिक हेलिकॉप्टर मॉडेल्सचा भारतातच विकास, उत्पादन आणि देखभाल केली जाईल. यामध्ये टप्प्याटप्प्याने सुट्या भागांचे भारतात उत्पादन (indigenization), देखभाल, दुरुस्ती आणि ओव्हरहॉल (MRO) क्षमता निर्माण करणे, तसेच वैमानिक प्रशिक्षण (pilot training) सुविधा विकसित करण्यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल. भारतीय सशस्त्र दलांना पुढील 10 वर्षांत अंदाजे 1,000 हून अधिक हेलिकॉप्टरची गरज भासणार आहे, जी या भागीदारीतून पूर्ण केली जाईल.

ही मोहीम संरक्षण क्षेत्रात भारताच्या 'आत्मनिर्भर भारत' या धोरणासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. स्थानिक उत्पादन हब तयार झाल्यामुळे आयातीवरील अवलंबित्व कमी होईल, राष्ट्रीय सुरक्षा सज्जता वाढेल आणि अर्थव्यवस्थेला मोठी चालना मिळेल. यातून अभियांत्रिकी, उत्पादन आणि विक्री-पश्चात सेवा (after-sales support) यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये हजारो उच्च-कुशल रोजगारांची (high-skill jobs) निर्मिती अपेक्षित आहे. यामुळे भारत हेलिकॉप्टर उत्पादनात एक स्पर्धात्मक जागतिक खेळाडू म्हणूनही उदयास येईल.

लिओनार्डो ही जागतिक स्तरावरील एक प्रमुख कंपनी असून, 2024 मध्ये त्यांना €20.9 अब्ज (billion) ची नवीन ऑर्डर्स मिळाली आहेत. तसेच, त्यांचा एकूण ऑर्डर बुक €44.2 अब्ज (billion) इतका आहे. या भागीदारीमुळे लिओनार्डोच्या प्रस्थापित अनुभवाचा आणि तांत्रिक क्षमतेचा फायदा भारताला मिळेल.

या प्रकल्पात तंत्रज्ञान हस्तांतरण (technology transfer), उत्पादन आणि MRO चे लक्ष्य वेळेत गाठणे, तसेच देशांतर्गत संरक्षण दलाकडून सातत्यपूर्ण ऑर्डर्स मिळवणे यांसारखी आव्हाने असू शकतात. दीर्घकालीन यश हे सुलभ एकीकरण, गुणवत्तेचे उच्च दर्जा आणि जागतिक प्रतिस्पर्ध्यांशी स्पर्धात्मक किमतींवर अवलंबून असेल. भविष्यात नागरी उड्डाण (civil aviation) आणि निर्यातीसाठीही (exports) संधी निर्माण होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे जागतिक एरोस्पेस पुरवठा साखळीत (supply chain) भारताची भूमिका अधिक मजबूत होईल.