औषध निर्मितीमध्ये AI चा नवा अध्याय!
Sun Pharma आणि Glenmark Pharmaceuticals या दोन्ही दिग्गज कंपन्या आता आपल्या रिसर्च आणि डेव्हलपमेंट (R&D) प्रक्रियेत Artificial Intelligence (AI) चा मोठ्या प्रमाणावर वापर करण्यास सज्ज झाल्या आहेत. केवळ नवीन तंत्रज्ञान स्वीकारण्यापुरते मर्यादित न राहता, या कंपन्या नवीन औषधे तयार करण्याची गुंतागुंतीची आणि खर्चिक प्रक्रिया वेगवान करण्याच्या दृष्टीने मोठे पाऊल उचलत आहेत. Sun Pharma चे एक्झिक्युटिव्ह चेअरमन दिलीप संघवी यांनी जोर दिला आहे की AI चा वापर क्लिनिकल ट्रायल्समधील रुग्णांची निवड करण्यापासून ते रेग्युलेटरी मंजुरी (regulatory submissions) जलद मिळवण्यासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो, ज्यामुळे प्रक्रियेतील तब्बल 1.5 वर्षांपर्यंत वेळ वाचू शकतो. त्याचप्रमाणे, Glenmark Pharma चे चेअरमन ग्लेन साल्डान्हा यांच्या मते, AI संशोधन चक्राचा अविभाज्य भाग बनेल, विशेषतः क्लिनिकल ट्रायल डेटाचे विश्लेषण आणि कमी वेळेत रेग्युलेटरी फाइलिंगसाठी.
जगभरातील फार्मा कंपन्या AI मध्ये अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक करत आहेत. 2025 मध्ये या क्षेत्रात जागतिक गुंतवणूक $6.93 अब्ज होती, जी 2034 पर्यंत वाढून $16.5 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे. या वाढत्या गुंतवणुकीमुळे R&D ची उत्पादकता वाढण्याची अपेक्षा आहे. Glenmark Pharma साठी, त्यांच्या ब्लड कॅन्सरवरील औषधासाठी (ISB2001) सहायक कंपनी IGI ने AbbVie सोबत केलेला $1.9 अब्ज चा करार, ज्यामध्ये $700 दशलक्ष चे अपफ्रंट पेमेंट समाविष्ट आहे, हा यशस्वी नवोपक्रमाचे (innovation) एक उत्तम उदाहरण आहे. Sun Pharma, ज्याचा मागील आर्थिक वर्षात (FY25) ₹52,041 कोटी महसुलापैकी 20% नवीन उत्पादनांमधून आला आहे, ती देखील या बदलावर लक्ष केंद्रित करत आहे.
आर्थिक स्थिती आणि विश्लेषकांचे मत
भारतातील सर्वात मोठी फार्मा कंपनी Sun Pharma चे मार्केट कॅप अंदाजे ₹4.09 ट्रिलियन आहे आणि फेब्रुवारी 2026 च्या मध्यापर्यंत TTM P/E रेशो सुमारे 37.44 आहे. कंपनी R&D मध्ये ₹782 कोटी (महसुलाच्या 5.40%) गुंतवत आहे. विश्लेषकांनी Sun Pharma साठी 'Buy' रेटिंग दिली असून, सरासरी टार्गेट प्राईस ₹1,963.26 ठेवली आहे, जी 15% पेक्षा जास्त वाढ दर्शवते. Glenmark Pharmaceuticals चे मार्केट कॅप सुमारे ₹57,286 कोटी असून, TTM P/E रेशो अंदाजे 53.8 आहे. Glenmark च्या शेअरलाही विश्लेषकांनी 'Buy' रेटिंग दिली असून, सरासरी १२ महिन्यांची टार्गेट प्राईस ₹2,192.67 आहे, जी अंदाजे 8% ची संभाव्य वाढ दर्शवते.
भारतात सुमारे 20% फार्मा कंपन्या AI चा वापर करत आहेत आणि 2026 हे वर्ष प्रयोगधर्मातून मोठ्या स्तरावर अंमलबजावणीचे ठरेल. जागतिक स्तरावर, 95% फार्मा आणि बायोटेक कंपन्या AI मध्ये गुंतवणूक करत आहेत. प्रतिस्पर्धी Dr. Reddy's Laboratories ने Aurigene.AI सारखे AI-आधारित ड्रग डिस्कव्हरी प्लॅटफॉर्म लॉन्च केले आहे, ज्यामुळे केमिकल डिझाइन ते टेस्टिंग सायकलमध्ये 35% ची कपात झाली आहे. AI इन ड्रग डिस्कव्हरी मार्केट 2025 मध्ये $6.93 अब्ज वरून 2034 पर्यंत $16.52 अब्ज पर्यंत वाढण्याची अपेक्षा आहे.
संभाव्य धोके आणि आव्हाने
AI-आधारित नवोपक्रमाच्या मार्गात Sun Pharma आणि Glenmark सारख्या कंपन्यांसाठी अनेक आव्हाने आहेत. अत्याधुनिक R&D शी संबंधित प्रचंड खर्च आणि औषध विकासातील अनिश्चितता यामुळे आर्थिक संसाधनांवर ताण येऊ शकतो. Glenmark चा 53.8 चा P/E रेशो गुंतवणूकदारांकडून वाढीच्या अपेक्षा दर्शवतो, ज्यामुळे वाढ मंदावल्यास अस्थिरता येऊ शकते. Glenmark चे Debt-to-EBITDA रेशो 0.89 असल्याने कंपनीची आर्थिक स्थिती मजबूत असली तरी, AI एकत्रीकरण आणि नवीन औषधांच्या विकासासाठी आवश्यक असलेली प्रचंड गुंतवणूक ही एक मोठी बाब आहे. Sun Pharma चा 37.44 चा P/E रेशो देखील स्पर्धात्मक व्हॅल्युएशन (valuation) दर्शवतो.
AI मुळे प्रक्रियेला गती मिळण्याची अपेक्षा असली तरी, नवीन औषधांसाठी नियामक मंजुरी (regulatory approval) मिळण्याची प्रक्रिया अजूनही कठीण आणि वेळखाऊ आहे. तसेच, स्पर्धा वाढत आहे; जसजशा अधिक कंपन्या AI चा अवलंब करतील, तसतसे या तंत्रज्ञानाचे वेगळेपण कमी होऊन ते एक सामान्य कार्यप्रणाली बनेल. सार्वजनिक आरोग्य अनुप्रयोगांसाठी (public health applications) AI सोल्यूशन्सच्या स्केलेबिलिटीबद्दल (scalability) देखील चिंता आहेत. Sun Pharma साठी अमेरिकेतील धोरणांमधील बदल (उदा. CMS प्राइसिंग मॉडेल) डोकेदुखी ठरू शकतात. Glenmark साठी, पूर्वी त्यांच्या अमेरिकेतील सहायक कंपनी IGI वर झालेला खर्च R&D च्या आर्थिक गरजा दर्शवतो, जरी अलीकडील परवाना करारामुळे (licensing deals) आर्थिक दिलासा मिळाला आहे. R&D मधील गुंतवणूक नेहमीच त्वरित बाजारातील नफ्यात रूपांतरित होत नाही, हा एक महत्त्वाचा धडा आहे.
भविष्यातील अपेक्षा आणि विश्लेषकांचे मत
विश्लेषकांचे मत या दोन्ही कंपन्यांबद्दल मोठ्या प्रमाणावर सकारात्मक आहे. MarketsMojo ने Sun Pharma ला मजबूत फंडामेंटल आणि सुधारित तांत्रिक दृष्टिकोन (technical outlook) पाहून 'Buy' रेटिंग दिली आहे, तसेच सरासरी टार्गेट प्राईस ₹1,963.26 ठेवली आहे. Glenmark Pharmaceuticals ला देखील १२ विश्लेषकांकडून 'Buy' रेटिंग मिळाली आहे, ज्यांची सरासरी १२ महिन्यांची टार्गेट प्राईस ₹2,192.67 आहे. Glenmark चा आर्थिक ट्रेंड 'सकारात्मक' असून, अलीकडील काळात नेट सेल्स आणि प्रॉफिट आफ्टर टॅक्समध्ये चांगली वाढ दिसून आली आहे. फार्मा उद्योगात AI साठी असलेल्या बाजाराचा दृष्टिकोनही उज्ज्वल आहे. हा जागतिक AI इन फार्मास्युटिकल मार्केट 2034 पर्यंत अंदाजे $16.49 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे, जी 2025 ते 2034 दरम्यान 27% च्या CAGR दराने वाढेल. त्यामुळे, Sun Pharma आणि Glenmark सारख्या कंपन्यांनी AI मध्ये केलेली धोरणात्मक गुंतवणूक भविष्यकालीन उद्योगाच्या गरजांशी सुसंगत असल्याचे दिसते.