वजन कमी करण्याच्या सेमाग्लुटाइड (semaglutide) औषधांच्या भारतीय जेनेरिक आवृत्त्यांच्या विक्रीत जून महिन्यात मोठी घट झाली आहे. मे महिन्यातील **15.3%** च्या तुलनेत जूनमध्ये ही वाढ केवळ **4.4%** राहिली.
भारतातील वजन कमी करण्याच्या आणि मधुमेहावरील उपचारांच्या बाजारात आता मोठे बदल होताना दिसत आहेत. विशेषतः Novo Nordisk सारख्या मोठ्या कंपन्यांच्या मूळ औषधांनी (innovator brands) पुन्हा मार्केट शेअर मिळवण्यास सुरुवात केली आहे. नुकत्याच आलेल्या आकडेवारीनुसार, सेमाग्लुटाइडच्या (semaglutide) भारतीय जेनेरिक औषधांची सुरुवातीची जोरदार वाढ आता मंदावली आहे. जून महिन्यात या जेनेरिक औषधांच्या विक्रीत केवळ 4.4% ची वाढ झाली, जी मे महिन्यातील 15.3% वाढीच्या तुलनेत खूपच कमी आहे. याउलट, कंपन्यांच्या मूळ ब्रँड्सनी आपली कामगिरी स्थिर ठेवली आहे.
डॉक्टर आणि रुग्णांचा कल बदलला?
यामागे अनेक कारणं आहेत. एक प्रमुख कारण म्हणजे, मूळ सेमाग्लुटाइड इंजेक्शन्स आणि अनेक भारतीय जेनेरिक औषधांच्या किमतीतील फरक आता कमी झाला आहे. जेव्हा किमतीत फारसा फरक नसतो, तेव्हा डॉक्टर अनेकदा मूळ ब्रँडलाच पसंती देतात. या ब्रँड्सची गुणवत्ता आणि विश्वासार्हता सिद्ध झालेली असल्यामुळे रुग्णही त्यांच्याकडे आकर्षित होतात. काही वर्षांपूर्वी Novo Nordisk ने पेटंट (patent) संपल्यानंतर किंमतीत अचानक बदल केले होते, ज्यामुळे अनेक भारतीय कंपन्यांना धक्का बसला होता. त्यांच्या या रणनीतीमुळे स्वस्त जेनेरिक औषधांची बाजारातील एंट्री रोखण्यात त्यांना यश आले आहे.
जेनेरिक बाजारात गर्दी आणि स्पर्धेचा अभाव
सेमाग्लुटाइडसाठी भारतीय जेनेरिक बाजारात आता मोठी गर्दी झाली आहे. अनेक कंपन्यांनी यात प्रवेश केल्यामुळे अंतर्गत स्पर्धा वाढली आहे, ज्यामुळे कोणत्याही एका जेनेरिक ब्रँडला मोठा फायदा मिळणे कठीण झाले आहे. शिवाय, रुग्णांमध्ये ब्रँडची ओळख खूप महत्त्वाची ठरते. बरेच रुग्ण 'Ozempic' या ब्रँड नावाशी जोडलेले असल्याने, कमी परिचित जेनेरिक औषधांवर जाण्याऐवजी थोडी जास्त किंमत देऊन मूळ औषध घेण्यास ते अधिक प्राधान्य देतात.
गुंतवणूकदारांसाठी, ही परिस्थिती जेनेरिक कंपन्यांसाठी एक आव्हान उभी करते. वजन कमी करण्याची आणि मधुमेहावरील औषधांची मागणी मोठी असली तरी, केवळ कमी किमतीवर अवलंबून राहून मार्केट शेअर मिळवणे कठीण आहे. ब्रँडवरील विश्वास आणि सातत्यपूर्ण पुरवठा यांसारख्या गोष्टी महत्त्वाच्या ठरतात. आता पाहणे महत्त्वाचे ठरेल की, जेनेरिक कंपन्या नवीन मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी किंवा किमती कमी करून पुन्हा बाजारात टिकून राहू शकतील की हा बाजार हळूहळू मूळ ब्रँड्सच्या ताब्यात जाईल.