भारतात जेनेरिक Semaglutide चा महापूर
Novo Nordisk ची प्रसिद्ध औषधे Ozempic आणि Wegovy यांना लवकरच भारतात जेनेरिक स्पर्धेचा सामना करावा लागणार आहे. या औषधांचे पेटंट २० मार्च २०२६ रोजी संपणार आहे, ज्यामुळे अंदाजे ४० कंपन्या ५० हून अधिक ब्रँड्स स्वस्त Semaglutide बाजारात आणण्याची शक्यता आहे.
Novo Nordisk India चे प्रमुख विक्रांत श्रोत्रिय यांनी सांगितले की, कंपनी आता मार्केटचा ढोबळमानाने मागोवा घेण्याऐवजी 'मायक्रोस्कोप' धोरण अवलंबणार आहे. याचा अर्थ प्रतिस्पर्धकांच्या किमती आणि पोझिशनिंगचे बारकाईने निरीक्षण करून मगच प्रतिक्रिया दिली जाईल. जेनेरिक औषधांच्या सुरुवातीच्या किंमती ₹१,२९० प्रति महिना इतक्या कमी असू शकतात, तर मूळ औषधाची किंमत यापूर्वी ₹१०,००० प्रति महिना पेक्षा जास्त होती.
Novo Nordisk ची सावध भूमिका
कंपनी 'पिट स्टॉप' मूल्यांकन करण्याची योजना आखत आहे, ज्यामध्ये प्रतिस्पर्धकांच्या किमती, उत्पादनाचे स्थान आणि बाजारातील प्रवेशाचे विश्लेषण केले जाईल. यानंतरच कंपनी आपली रणनीती ठरवेल. मधुमेहासाठी आणि वजन कमी करण्यासाठी असलेल्या या फायदेशीर बाजारात किमतीच्या युद्धात टिकून राहण्यासाठी ही रणनीती आखण्यात आली आहे.
Dr. Reddy's Laboratories, Sun Pharmaceuticals, Eris Lifesciences, Zydus Lifesciences, Mankind Pharma आणि Alkem Laboratories सारख्या कंपन्या या जेनेरिक औषधांच्या लाँचसाठी सज्ज आहेत. Sun Pharma ला त्यांच्या जेनेरिक Semaglutide, Noveltreat साठी नियामक मंजुरी मिळाली आहे आणि पेटंट संपताच ते औषध बाजारात आणण्याची त्यांची योजना आहे. Zydus Lifesciences 'Semaglyn' आणि 'Mashema' सारख्या अनेक ब्रँड्सखाली जेनेरिक औषधे सादर करणार आहे. Eris Lifesciences ने त्यांचे जेनेरिक व्हर्जन सुमारे $१३.८० प्रति महिना या स्पर्धात्मक दराने आधीच लाँच केले आहे.
बाजारातील समीकरणे आणि प्रतिस्पर्धी
भारतात Semaglutide ची बाजारातील हिस्सेदारी वेगाने वाढली आहे. फेब्रुवारी २०२६ च्या अखेरीस ती १३% वरून २१% पर्यंत पोहोचली, विशेषतः Novo Nordisk ने Wegovy च्या किमती कमी केल्यानंतर आणि Ozempic बाजारात आणल्यानंतर.
परंतु, Novo Nordisk ला Eli Lilly कडूनही तीव्र स्पर्धेचा सामना करावा लागत आहे. Eli Lilly चे tirzepatide (Mounjaro) औषध मधुमेहाच्या आणि वजन कमी करण्याच्या बाजारात आधीच मोठी हिस्सेदारी राखून आहे. Eli Lilly चे मार्केट कॅप अंदाजे $८१८.२१ अब्ज ते $९८१.०९ अब्ज दरम्यान आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, किमती हा बाजारातील हिस्सेदारी निश्चित करणारा महत्त्वाचा घटक ठरेल. कारण उपचारांचा खर्च जास्त असल्याने अनेक रुग्ण ते नियमित घेऊ शकत नाहीत, त्यामुळे जेनेरिक औषधे अधिक आकर्षक ठरतील.
प्रमुख आव्हाने आणि स्पर्धकांचे विश्लेषण
जेनेरिक औषधांची प्रचंड संख्या आणि Natco Pharma सारख्या कंपन्यांनी ₹१,२९० प्रति महिना या दराने सुरू केलेली आक्रमक किंमत धोरणे बाजारात तीव्र स्पर्धेचे संकेत देत आहेत. Novo Nordisk ची ही 'मायक्रोस्कोप' रणनीती सुरुवातीची बाजारातील हिस्सेदारी आक्रमक प्रतिस्पर्धकांना गमावण्याचा धोका निर्माण करू शकते.
Eli Lilly सारखे मोठे प्रतिस्पर्धक त्यांच्या विद्यमान उत्पादनांसह बाजारात टिकून राहू शकतात. प्रतिस्पर्धकांच्या मूल्यांकनांमध्ये फरक आहे: Sun Pharma चा TTM P/E अंदाजे ३८.३x आहे, Zydus Lifesciences चा सुमारे १८.८x आहे, Alkem Laboratories चा २८.८x आहे आणि Eris Lifesciences चा ४६.९४x आहे. Novo Nordisk चे ग्लोबल P/E गुणोत्तर सुमारे १०.३x ते १०.८x आहे.
दीर्घकाळ चालणाऱ्या किमतीच्या युद्धामुळे कंपन्यांचे मार्जिन कमी होऊ शकते, विशेषतः Novo Nordisk सारख्या मूळ उत्पादक कंपनीसाठी. Intas Pharmaceuticals सारख्या कंपन्यांना अलीकडेच FDA कडून चेतावणी मिळाली आहे, जे या क्षेत्रातील कठोर नियामक वातावरणाकडे लक्ष वेधते.
भविष्यातील बाजारातील वाढ आणि आव्हाने
विश्लेषकांच्या मते, भारतातील वजन कमी करण्याच्या बाजारात Semaglutide उपचारांची मागणी वेगाने वाढेल. सध्या ₹१,४०० कोटी असलेला हा बाजार एका वर्षात दुप्पट होण्याची शक्यता आहे. स्वस्त जेनेरिक औषधांच्या उपलब्धतेमुळे रुग्णांना ही औषधे सहज मिळतील.
Novo Nordisk चे यश हे बाजारातील बदलांना किती लवकर प्रतिसाद देते, आपल्या किमती कशा जुळवून घेते आणि तीव्र जेनेरिक स्पर्धेत आपल्या ब्रँडची निष्ठा टिकवून ठेवते यावर अवलंबून असेल. Eli Lilly साठी विश्लेषकांची भावना 'Buy' रेटिंग दर्शवते, तर Sun Pharma साठी 'Buy' रेटिंग आणि अंदाजे १०.७६% अपसाइड क्षमता आहे.
