नोव्हो नॉर्डिस्क (Novo Nordisk) कंपनी आपल्या बंगळूरु येथील ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर (GCC) मध्ये मोठा बदल करत आहे. आता हे केंद्र केवळ बॅक-ऑफिस सपोर्टऐवजी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) चा वापर करून कंपनीच्या कामात नवीन मूल्य निर्माण करण्यावर भर देणार आहे. या नवीन रणनीतीमुळे फार्मा क्षेत्रातील संशोधन (R&D) आणि नियामक प्रक्रियांसारख्या कामांमध्ये डिजिटल कौशल्यांचा समावेश केला जाईल. यातून भारत केवळ खर्च वाचवणारे केंद्र न राहता, नवकल्पनांचे (Innovation) एक महत्त्वाचे केंद्र म्हणून उदयास येत आहे.
काय घडले?
जागतिक आरोग्य क्षेत्रातील एक अग्रणी कंपनी, नोव्हो नॉर्डिस्क, आपल्या बंगळूरु येथील ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर (GCC) ची भूमिका नव्याने परिभाषित करत आहे. कंपनीचे ग्लोबल बिझनेस सर्व्हिसेसचे उपाध्यक्ष, जॉन डॉबर (John Dawber) यांनी सांगितले की, हे केंद्र आता केवळ खर्चात कपात करण्यावर लक्ष केंद्रित करणार नाही. त्याऐवजी, 'आउटकम-लेड व्हॅल्यू क्रिएशन' म्हणजेच परिणामांवर आधारित मूल्य निर्मितीवर भर दिला जाईल. विशेषतः, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्म्सचा वापर करून फार्मा ऑपरेशन्स अधिक प्रभावी बनवण्याचे उद्दिष्ट आहे. यामध्ये क्लिनिकल रिपोर्टिंग, मेडिकल अफेअर्स (Medical Affairs) आणि रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट (R&D) मधील क्लिष्ट कामांचे ऑटोमेशन (Automation) करून वेग वाढवणे आणि निर्णयक्षमता सुधारणे, तसेच जागतिक नियमांचे काटेकोरपणे पालन करणे समाविष्ट आहे.
हा बदल का महत्त्वाचा आहे?
भारतीय फार्मा आणि टेक्नॉलॉजी क्षेत्रासाठी हा बदल खूप महत्त्वाचा आहे. बहुराष्ट्रीय कंपन्या आपल्या भारतीय ऑपरेशन्सना हळूहळू उच्च मूल्याच्या कामांकडे नेत आहेत. क्लिनिकल चाचण्या (Clinical Trials) आणि व्यावसायिक धोरणे (Commercial Strategy) यांसारख्या महत्त्वाच्या कामांमध्ये AI चा समावेश करून, नोव्हो नॉर्डिस्क स्थानिक प्रतिभेचा उपयोग उच्च-स्तरीय निर्णय घेण्यासाठी आणि डिजिटल परिवर्तनासाठी करत आहे. या बदलावरून असे दिसून येते की, कंपनी आपल्या बंगळूरु केंद्राकडे केवळ एक सपोर्ट युनिट म्हणून पाहत नाही, तर ते त्यांच्या जागतिक मुख्यालयाचे एक अविभाज्य 'ट्विन' (Twin) युनिट म्हणून पाहत आहे, जे जागतिक फार्मा मार्केटमध्ये स्पर्धात्मक धार टिकवण्यासाठी आवश्यक आहे.
जागतिक फार्मा नवकल्पनांमध्ये भारताची भूमिका
भारत लाइफ सायन्सेससाठी एक महत्त्वाचे नवकल्पना केंद्र म्हणून वेगाने उदयास येत आहे. सध्या, भारतात 150 हून अधिक हेल्थकेअर आणि लाइफ सायन्सेस ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्स (GCCs) कार्यरत आहेत, ज्यात लाखो व्यावसायिक काम करतात. ही केंद्रे आता पूर्वीसारखी राहिलेली नाहीत, जेव्हा ती मुख्यत्वे प्राथमिक IT आणि अकाउंटिंगची कामे करत असत. आज, ती AI-आधारित औषध शोध (Drug Discovery), क्लिनिकल ट्रायल ॲनालिटिक्स (Clinical Trial Analytics) आणि नियामक धोरणे (Regulatory Strategy) यांच्या केंद्रस्थानी आहेत. भारतीय फार्मा क्षेत्रासाठी, हे एक मोठे संधी आहे जिथे क्लिष्ट आणि नियंत्रित जागतिक मूल्य साखळ्या (Value Chains) व्यवस्थापित करण्याची क्षमता असलेले उच्च-कुशल प्रतिभेचे मोठे समूह तयार करता येतील.
ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्सचे बदलणारे स्वरूप
ऐतिहासिकदृष्ट्या, भारतात GCCs स्थापन करण्यामागे मुख्य कारण म्हणजे खर्चात बचत (Cost Arbitrage). तथापि, सध्याची रणनीती जागतिक फार्मा उद्योगातील बदलांना दर्शवते, जिथे बाजारात वेगाने प्रवेश (Speed to Market) आणि डेटा-आधारित अंतर्दृष्टी (Data-driven Insights) साध्या खर्च कपातीपेक्षा अधिक मौल्यवान आहेत. भारतातील नामांकित शैक्षणिक संस्था आणि टेक स्टार्टअप्ससोबत सहकार्य करून, नोव्हो नॉर्डिस्क सारख्या कंपन्या डोमेन एक्सपर्टाइज (Domain Expertise) आणि डिजिटल फ्लुएंसी (Digital Fluency) यांच्यातील अंतर कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. या केंद्रांसमोरील आव्हान हे सुनिश्चित करणे आहे की AI चा अवलंब कठोर आंतरराष्ट्रीय नियामक चौकटींचे (Regulatory Frameworks) पालन करतो. यासाठी 'ह्युमन-इन-द-लूप' (Human-in-the-loop) दृष्टिकोन आवश्यक आहे, जेणेकरून गुणवत्ता आणि नैतिकता धोक्यात येणार नाही.
गुंतवणूकदारांनी काय लक्ष ठेवावे?
जरी नोव्हो नॉर्डिस्क इंडिया ही एक खाजगी कंपनी असली आणि भारतीय स्टॉक एक्सचेंजेसवर थेट गुंतवणूक करता येत नसली, तरी हा बदल भारतीय फार्मा-टेक सेवा क्षेत्राच्या आरोग्याबद्दल मौल्यवान माहिती देतो. व्यापक भारतीय फार्मास्युटिकल आणि IT सेवा उद्योगांतील गुंतवणूकदारांनी तीन मुख्य गोष्टींवर लक्ष ठेवावे: फार्मास्युटिकल GCCs संशोधन आणि विकास (R&D) आणि नियामक व्यवहार (Regulatory Affairs) यांसारखी उच्च-मूल्याची कार्ये किती वेगाने यशस्वीरित्या वाढवतात; AI आणि डेटा सायन्स (Data Science) यांसारख्या क्षेत्रांतील प्रतिभा टिकवून ठेवण्याची आणि उन्नत करण्याची या केंद्रांची क्षमता; आणि ऑटोमेशन हे ऑपरेशनचे डिफॉल्ट मोड बनत असताना, या क्षेत्रांची उच्च डेटा गोपनीयता (Data Privacy) आणि अनुपालन मानके (Compliance Standards) राखण्याची क्षमता. हे घटक ठरवतील की कोणते भारतीय हब जागतिक आरोग्य कंपन्यांकडून दीर्घकालीन गुंतवणूक टिकवून ठेवू शकतील.