भारताची फार्मा लॉजिस्टिक्स क्रांती: खर्च घटणार, जागतिक बाजारात भारत बनेल सुपरपॉवर!

लॉजिस्टिक्स खर्च कमी करण्याचे मोठे उद्दिष्ट

भारतातील फार्मा आणि मेडिकल डिव्हाइस क्षेत्रातील लॉजिस्टिक्स आणि वेअरहाउसिंगचा खर्च जागतिक सरासरीपेक्षा जवळपास 15% जास्त आहे. यामुळे कंपनीचे नफा मार्जिन घटते. याशिवाय, वस्तू साठवून ठेवण्याचा कालावधी (inventory holding period) सरासरी 98 दिवस आहे, जो जागतिक सर्वोत्तम 64 दिवसांच्या तुलनेत खूप जास्त आहे.

जागतिक संकटांचा फटका आणि बदलाची गरज

अलीकडील भू-राजकीय घटनांमुळे (geopolitical events) फ्रेट चार्जेस (freight charges) दुप्पट झाले असून प्रवासाचा वेळही वाढला आहे. यामुळे भारतीय फार्मा निर्यातीवर परिणाम झाला असून कंपन्यांना अतिरिक्त स्टॉक ठेवावा लागत आहे. याचा फटका सुमारे शेकडो दशलक्ष डॉलर्समध्ये बसण्याची शक्यता आहे. यावर तोडगा काढण्यासाठी, कच्च्या मालापासून अंतिम वितरणापर्यंत संपूर्ण पुरवठा साखळीचे (supply chain) मॅपिंग केले जाईल आणि अडथळे दूर करण्यासाठी धोरणात्मक बदल सुचवले जातील.

कार्यक्षमतेतील तफावत दूर करण्याचे प्रयत्न

भारत जेनेरिक्स (generics) आणि व्हॅक्सीन निर्मितीमध्ये जगात आघाडीवर असला तरी, लॉजिस्टिक्समधील अडचणींमुळे निर्यातीला मर्यादा येतात. विशेषतः, व्हॅक्सीनसारख्या तापमानावर संवेदनशील उत्पादनांसाठी आवश्यक असलेल्या कोल्ड चेन (cold chain) पायाभूत सुविधा ग्रामीण भागात कमकुवत आहेत, ज्यामुळे सुमारे 25% व्हॅक्सीन खराब होत असल्याची चिंताजनक आकडेवारी आहे.

राष्ट्रीय लॉजिस्टिक्स धोरणाची (NLP) साथ

सरकारच्या राष्ट्रीय लॉजिस्टिक्स धोरणांतर्गत (NLP) लॉजिस्टिक्सचा एकूण खर्च GDP च्या 5% पेक्षा कमी करण्याचे उद्दिष्ट आहे. हा अभ्यास पुरवठा साखळीतील वाहतूक, साठवणूक, हाताळणी आणि नियामक शुल्कांचे मूल्यांकन करेल, ज्यामुळे कोल्ड चेन बिघाड आणि कस्टम्स विलंबासारखे अडथळे दूर होतील.

भविष्यातील वाटचाल

या बदलांमुळे केवळ सध्याच्या भू-राजकीय संकटांचा सामना करणे शक्य होणार नाही, तर बायोलॉजिक्स (biologics) आणि बायोसिमिलर्स (biosimilars) यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये वाढीस चालना देणारी एक मजबूत, आधुनिक आणि कार्यक्षम लॉजिस्टिक्स प्रणाली तयार होईल. यामुळे भारतीय फार्मा आणि मेडिकल उत्पादने परदेशात अधिक स्पर्धात्मक होतील.