बजेटमधील आरोग्य क्षेत्राची रणनीती
अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी २०२६-२७ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयासाठी एकूण ₹1.06 लाख कोटी जाहीर केले आहेत. मागील आर्थिक वर्षाच्या सुधारित अंदाजानुसार ही वाढ जवळपास 10% आहे. प्रधानमंत्री आयुष्मान भारत हेल्थ इन्फ्रास्ट्रक्चर मिशन (PMABHIM) साठी ₹4,770 कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे. या निधीचा उपयोग क्रिटिकल केअर ब्लॉक्स, एकात्मिक सार्वजनिक आरोग्य प्रयोगशाळा आणि जिल्हा स्तरावरील आरोग्य सुविधा बळकट करण्यासाठी केला जाईल. यामुळे आरोग्य आणीबाणी आणि भविष्यातील साथीच्या रोगांना तोंड देण्यासाठी देश अधिक सज्ज होईल.
'बायोफार्मा शक्ती' आणि बाजाराची प्रतिक्रिया
या अर्थसंकल्पातील एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे 'बायोफार्मा शक्ती' (Biopharma Shakti) हा नवीन पाच वर्षांचा उपक्रम. यासाठी ₹10,000 कोटींची तरतूद केली आहे. याचा मुख्य उद्देश भारताला बायो-लॉजिक्स (Biologics) आणि बायो-सिमिलर्स (Biosimilars) च्या जागतिक उत्पादन केंद्रात रूपांतरित करणे आहे. हे पाऊल विशेषतः जटिल औषधांच्या वाढत्या बाजारपेठेत भारताला पुढे आणेल आणि आयातीवरील अवलंबित्व कमी करेल, तसेच संशोधन आणि विकासाला (R&D) चालना देईल.
या घोषणांनंतर शेअर बाजारात फार्मास्युटिकल आणि हेल्थकेअर कंपन्यांमध्ये उत्साहाचे वातावरण पसरले. Nifty Pharma निर्देशांक 1.7% तर BSE Healthcare निर्देशांक 2% नी वाढला. Biocon Ltd., Piramal Pharma, Sun Pharma, Dr. Reddy's Laboratories, Max Healthcare, Medanta, आणि Apollo Hospitals यांसारख्या प्रमुख कंपन्यांच्या शेअर्समध्येही तेजी दिसून आली.
भविष्यातील वाटचाल आणि आव्हाने
एकूण आरोग्य क्षेत्रासाठी केलेली ₹1.06 लाख कोटींची तरतूद राष्ट्रीय एकूण खर्चाच्या सुमारे 1.96% आहे. जरी ही वाढ महत्त्वपूर्ण असली, तरी राष्ट्रीय आरोग्य धोरणाचे 2.5% GDP चे लक्ष्य अजून गाठायचे आहे. अर्थसंकल्पात संसर्गजन्य नसलेल्या रोगांचा (Non-Communicable Diseases - NCDs) वाढता धोका लक्षात घेऊन प्रतिबंधात्मक आरोग्यसेवा, निदान (Diagnostics) आणि दुर्गम भागांतील विशेष वैद्यकीय सेवांवर अधिक लक्ष केंद्रित केले आहे. पाच प्रादेशिक वैद्यकीय हब विकसित करणे, AI-आधारित आरोग्य उपाययोजना आणि आयुष्मान भारत डिजिटल मिशनला बळकट करणे यांसारख्या योजनांमुळे भारताचे आरोग्यसेवा पुरवठादार म्हणून स्थान अधिक मजबूत होईल. या योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी झाल्यास फार्मा, वैद्यकीय उपकरणे, निदान आणि आरोग्य पायाभूत सुविधा क्षेत्रातील कंपन्यांसाठी उज्ज्वल भविष्य आहे.