हॉस्पिटल शेअर्सची जोरदार उसळी! कमाई वाढली, पण विस्तार आणि खर्चाचं टेन्शन कायम

तिमाही निकालांनी गुंतवणूकदारांना दिला दिलासा

बुधवारी बाजारातील संथगती असताना, हॉस्पिटल्सच्या शेअर्सनी मात्र चांगली कामगिरी केली. अपोलो हॉस्पिटल्स एंटरप्राइज आणि मॅक्स हेल्थकेअर इन्स्टिट्यूट यांसारख्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये 6% पर्यंत वाढ दिसून आली, ज्यामुळे ते बाजारापेक्षा सरस ठरले. या तेजीचे मुख्य कारण म्हणजे कंपन्यांचे तिमाही निकाल (Q3FY26) अपेक्षेपेक्षा चांगले आले आहेत. अपोलो हॉस्पिटल्सच्या महसुलात (Revenue) मागील वर्षाच्या तुलनेत 17% वाढ होऊन तो ₹6,477 कोटी झाला, तर EBITDA मध्ये 27% वाढीसह ₹965 कोटी नोंदवला गेला. यामुळे कंपनीच्या EBITDA मार्जिनमध्ये 112 बेसिस पॉईंट्सची सुधारणा होऊन ते 14.9% पर्यंत पोहोचले. मॅक्स हेल्थकेअरनेही पुढील वर्षांसाठी चांगले संकेत दिले असून, ते नवीन 1,500 बेड्स वाढवण्याची योजना आखत आहेत.

भांडवली खर्चाचा (Capex) डोंगर आणि नफ्यावरील दबाव

चांगल्या निकालांच्या आणि विस्ताराच्या योजनांच्या पलीकडे, हॉस्पिटल क्षेत्राला काही मोठ्या आव्हानांना तोंड द्यावे लागत आहे. अपोलो हॉस्पिटल्सने पुढील चार वर्षांत भारतात 4,444 बेड्स वाढवण्यासाठी तब्बल ₹8,200 कोटी भांडवली खर्चाची (Capital Expenditure) योजना आखली आहे. मॅक्स हेल्थकेअरचीही बेड्स वाढवण्याची योजना मोठी आहे. यामुळे कंपन्यांवर मोठे आर्थिक दडपण येण्याची शक्यता आहे. सध्या मोठ्या हॉस्पिटल्सचे P/E मल्टीपल्स 40-50x च्या आसपास आहेत, तर अपोलो हॉस्पिटल्स जवळपास 60x P/E वर ट्रेड करत आहे. हे दर्शवते की मार्केटने आधीच खूप वाढ गृहीत धरली आहे. याउलट, नारायण हृदयालय (Narayana Hrudayalaya) सुमारे 30x P/E वर ट्रेड करत आहे, जी वेगळी रणनीती दर्शवते. दुसरीकडे, वाढती महागाई (Inflation) कर्मचाऱ्यांचे पगार, वैद्यकीय उपकरणे आणि ऊर्जा खर्चात दरवर्षी अंदाजे 5-7% वाढ करत आहे. त्यामुळे नफ्याचे मार्जिन टिकवून ठेवण्यासाठी कंपन्यांना सातत्याने कार्यक्षमता वाढवावी लागेल.

पुढे काय? विस्तार योजनांमधील जोखीम आणि स्पर्धा

सध्या बाजारात असलेल्या उत्साहाच्या वातावरणात, हॉस्पिटल्सच्या शेअर्समधील जोखमीकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही. अपोलो हॉस्पिटल्ससारख्या कंपन्यांच्या ₹8,200 कोटींपेक्षा जास्त नवीन बेड्सची क्षमता वाढवण्याच्या योजनांमध्ये अंमलबजावणीच्या (Execution) मोठ्या अडचणी येऊ शकतात. बांधकामास विलंब, खर्चात वाढ आणि नवीन हॉस्पिटल्समध्ये रुग्णांची पुरेशी गर्दी न झाल्यास अपेक्षित नफा मिळवणे कठीण होऊ शकते. तसेच, बाजारात स्पर्धाही वाढत आहे. मोठे कॉर्पोरेट्स विस्तार करत असताना, छोटे स्पेशॅलिटी क्लिनिक्स आणि प्रादेशिक कंपन्या आपला बाजारपेठेतील हिस्सा कापत आहेत, ज्यामुळे किमतींवर आणि नफ्यावर दबाव येऊ शकतो. नारायण हृदयालयसारख्या कंपन्या कमी नफ्यात जास्त रुग्णसेवा देण्यावर लक्ष केंद्रित करत आहेत, ज्यामुळे किमतीबाबत संवेदनशील रुग्ण 'प्रीमियम' प्रदात्यांकडून दूर जाऊ शकतात.

सरकारी धोरणे आणि सकारात्मक पैलू

या जोखमींसोबतच, काही सकारात्मक सरकारी धोरणे आणि कंपन्यांच्या विशेष धोरणांमुळे आरोग्य क्षेत्राला फायदा होण्याची शक्यता आहे. मॅक्स हेल्थकेअरला सेंट्रल गव्हर्नमेंट हेल्थ स्कीम (CGHS) अंतर्गत दरांमध्ये झालेल्या सुधारणेमुळे मोठा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे EBITDA मध्ये अंदाजे ₹140 कोटींची वाढ होऊ शकते. तसेच, सरकारने पाच प्रादेशिक वैद्यकीय केंद्रे (Medical Hubs) उभारण्याची योजना आखली आहे, ज्यामुळे भारत 'मेडिकल टुरिझम'चे (Medical Tourism) केंद्र बनेल. याचा फायदा अपोलो हॉस्पिटल्स आणि नारायण हृदयालयसारख्या कंपन्यांना होऊ शकतो, कारण या कंपन्यांचा मोठा महसूल आंतरराष्ट्रीय रुग्णांकडून येतो. विश्लेषकांना या क्षेत्राची वाढीची क्षमता दिसत असली, तरी कंपन्यांना त्यांच्या विस्तार योजना यशस्वीपणे राबवाव्या लागतील आणि वाढत्या खर्चाचे व्यवस्थापन करावे लागेल, हेच त्यांच्या भविष्यातील यशाची गुरुकिल्ली ठरेल.