जागतिक आरोग्यावर 'सुपरबग'चे संकट! औषध कंपन्या धास्तावल्या, नवीन औषधं बनवण्याचा वेग मंदावला

औषध विकासातील दरी वाढतेय

नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या AMR Benchmark रिपोर्टनुसार, जगभरात औषध-प्रतिरोधक संसर्गामुळे (Drug-Resistant Infections) होणाऱ्या मृत्यूंचा आकडा वाढतोय. सध्या दरवर्षी 10 लाखांहून अधिक लोकांचा मृत्यू या कारणाने होतो, जो 2050 पर्यंत 20 लाखांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. केवळ एवढेच नाही, तर AMR मुळे होणारे एकूण वार्षिक मृत्यू 40 लाखांहून वाढून 80 लाखांहून अधिक होऊ शकतात. हे चित्र चिंताजनक आहे, कारण नवीन अँटीमायक्रोबियल औषधांच्या विकासाची गती या वाढत्या धोक्याशी जुळवून घेण्याइतकी नाही.

नव्या औषधांची निर्मिती कमी होत आहे

नवीन औषधं विकसित करण्यासाठी आवश्यक असलेलं प्रचंड भांडवल (Investment) आणि खाजगी कंपन्यांचा रस कमी झाल्यामुळे, संसर्गजन्य रोगांवर (Infectious Diseases) नवीन औषधं बनवण्याचा वेग मंदावला आहे. GSK आणि Shionogi सारख्या कंपन्यांनी काही नवीन औषधं विकसित केली आहेत, पण ती पुरेशी नाहीत. GSK चा P/E ratio 15.1 आहे, तर Shionogi चा 14.36 आहे. या कंपन्या काही मुलांसाठी उपयुक्त फॉर्म्युलेशन (child-friendly formulations) बनवण्यात आघाडीवर असल्या तरी, त्यांची एकूण R&D (Research and Development) ची कामगिरी मागील अहवालाच्या तुलनेत कमी झाली आहे.

कंपन्यांची कामगिरी आणि नफा

Aurobindo Pharma सारखी भारतीय कंपनी मुलांसाठी उपयुक्त फॉर्म्युलेशन बनवत असल्याने ओळखली जाते. मात्र, या कंपनीचा P/E ratio 19.4 असून, गेल्या पाच वर्षांत त्यांच्या ऑपरेटिंग प्रॉफिटमध्ये (Operating Profit) सरासरी 3.23% वार्षिक वाढ (CAGR) दिसून येते. अनेक लहान बायोटेक कंपन्या नवीन कल्पना (Innovation) घेऊन येत असल्या तरी, त्यांच्या लहान आकारामुळे त्याचा मोठा परिणाम दिसून येत नाही.

जागतिक स्तरावर पोहोचण्यात अडथळे

नवीन औषधं उपलब्ध असूनही, ती गरजूंंपर्यंत पोहोचण्यात मोठी तफावत आहे. विशेषतः आफ्रिकेतील उप-सहारा प्रदेशात (Sub-Saharan Africa) या औषधांची उपलब्धता फारच कमी आहे. लहान मुलांसाठी औषधांना मंजुरी मिळायला लागणारा वेळ आणि कमी निर्मिती क्षमता यामुळे गरीब देशांतील (LMICs) बालकांसाठी आवश्यक अँटीबायोटिक्सची (Antibiotics) उपलब्धता अपुरी ठरते, ज्यामुळे रोगांचा प्रसार वाढू शकतो.

गुंतवणुकीचा अभाव ठरतोय मोठा अडसर

तज्ज्ञांच्या मते, अँटीबायोटिक्सचा विकास मंदावण्याचं मुख्य कारण म्हणजे यात होणारी कमी गुंतवणूक. इतर आजारांवरील औषधांच्या तुलनेत अँटीबायोटिक्सचा वापर कमी कालावधीसाठी होतो, त्यामुळे कंपन्यांना यात जास्त व्यावसायिक फायदा दिसत नाही. यामुळे R&D चा खर्च आणि औषध बाजारात येण्यासाठी लागणारा वेळ याचं प्रमाण कमी वाटतं. 2050 पर्यंत या समस्येमुळे $100 ट्रिलियन इतकं जागतिक आर्थिक नुकसान होण्याची शक्यता आहे. 2025 च्या तिसऱ्या तिमाहीत (Q3 2025) इन्फेक्शियस डिसीज क्षेत्रातील व्हेन्चर फंडिंगमध्ये $369 दशलक्ष इतकी वाढ झाली असली, तरी ती पुरेशी नाही. Pulmocide सारख्या कंपन्यांना त्यांच्या Phase II Trial मध्ये अपयश आलं आहे, जसे की जानेवारी 2026 मध्ये त्यांच्या opelconazole च्या Trial ला स्थगिती मिळाली.

भविष्यासाठी सहकार्य आणि नवीन उपाय

GSK बद्दल तज्ज्ञांचं मत मिश्र असून, 'Reduce' रेटिंग आणि -20.51% खाली जाण्याची शक्यता वर्तवली आहे. तर, Aurobindo Pharma ला 'Buy' रेटिंग आणि 1,345.19 INR चे टार्गेट प्राईस (Target Price) दिलं आहे. यावर मात करण्यासाठी कंपन्या, संशोधक, सरकार आणि दानशूर संस्था यांच्यात मजबूत सहकार्य (Partnerships) आणि नवीन पेमेंट मॉडेल्सची (Payment Models) गरज आहे. 25 कंपन्यांनी AMR Benchmark मध्ये आपलं काम सादर केलं आहे, ज्यात Shionogi ने ISO 14001 सर्टिफिकेशन मिळवलं आहे.