Whalesbook
धोरणात्मक पाऊल: पेटंट एक्सपायरीचा फायदा घेत बाजारपेठेत प्रवेश
Abbott आणि Novo Nordisk India यांच्यातील ही भागीदारी 'Extensior' लाँच करण्याच्या दृष्टीने एक मोठे पाऊल आहे. Abbott ने सेमाग्लुटाइड (semaglutide) च्या व्यावसायिक हक्कांमुळे (commercialization rights) भारतातील मधुमेह उपचारांच्या बाजारपेठेत आपले स्थान अधिक मजबूत केले आहे. सेमाग्लुटाइड हे 'Ozempic' आणि 'Wegovy' सारख्या जगप्रसिद्ध औषधांमधील मुख्य घटक आहे. ही भागीदारी विशेषतः फायदेशीर ठरेल कारण सेमाग्लुटाइडचे पेटंट भारतात 20 मार्च 2026 रोजी संपणार आहे [2, 3]. कंपन्या GLP-1 थेरपी अधिक सुलभ दरात देऊ शकतील, जी सध्याच्या उच्च-खर्चाच्या उपचारांपेक्षा (ज्याचा मासिक खर्च ₹10,000 ते ₹12,000 पर्यंत असू शकतो) स्वस्त असेल [Scraped News].
भारतातील मधुमेहाचे संकट: संधी आणि आव्हाने
भारतात मधुमेहाची स्थिती अत्यंत गंभीर असून, सध्या 101 दशलक्ष पेक्षा जास्त प्रौढ लोक या आजाराने ग्रस्त आहेत. 2050 पर्यंत हा आकडा 150 दशलक्ष पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे [Scraped News]. यावर होणारा वार्षिक खर्च अब्जावधी डॉलर्समध्ये आहे आणि तो वाढतच राहील. धक्कादायक बाब म्हणजे, सुमारे 43% मधुमेहींना त्यांच्या आजाराबद्दल माहितीच नसते, ज्यामुळे प्रभावी उपचारांची गरज अधोरेखित होते. या भागीदारीमुळे टाइप 2 मधुमेह, वजन कमी करणे आणि हृदय व मूत्रपिंडाचे आजार कमी करण्यासाठी प्रभावी ठरलेल्या GLP-1 agonists सारख्या प्रगत थेरपीपर्यंत लोकांची पोहोच वाढण्यास मदत होईल. भारतातील GLP-1 receptor agonist मार्केट वेगाने वाढत असून, 2033 पर्यंत ते USD 730.8 दशलक्ष पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे, ज्याचा CAGR (चक्रवाढ वार्षिक वाढ दर) 19.1% राहील [19].
जेनेरिक औषधांची स्पर्धा: एक अवघड कसरत
पेटंटची मुदत संपणे ही केवळ एक संधी नाही, तर ती तीव्र स्पर्धेलाही चालना देणारी आहे. Sun Pharma, Zydus Lifesciences, Dr. Reddy's Laboratories आणि Natco Pharma यांसारख्या किमान सहा मोठ्या भारतीय फार्मा कंपन्या 21 मार्च 2026 रोजी जेनेरिक सेमाग्लुटाइड (generic semaglutide) आवृत्त्या बाजारात आणण्यास सज्ज आहेत [2, 3, 4]. या पुरवठ्यामुळे किमतींमध्ये मोठी घट होण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे उपचारांचा खर्च 90% पर्यंत कमी होऊ शकतो. यामुळे जेनेरिक सेमाग्लुटाइड सुरुवातीच्या डोससाठी दरमहा अंदाजे ₹3,500 ते ₹4,000 पर्यंत उपलब्ध होऊ शकते [2, 3]. या स्पर्धात्मक परिस्थितीत, Abbott आणि Novo Nordisk जरी प्रभावीपणाचा फायदा घेऊ शकत असले, तरी जेनेरिक औषधांची किंमत आणि जलद बाजारातील प्रवेश हे एक मोठे आव्हान ठरू शकते. Zydus Lifesciences तर एका नवीन 'ऍडजस्टेबल, रियुजेबल पेन डिव्हाईस' सह बाजारात उतरण्याची तयारी करत आहे, जे या सेगमेंटमध्ये वेगळेपण निर्माण करू शकते [8].
मूल्यांकन आणि विश्लेषकांचे मत: सावध दृष्टिकोन
या धोरणात्मक युती आणि बाजारातील प्रचंड संधी असूनही, Abbott India च्या शेअर्सबद्दल काही विश्लेषकांमध्ये सावधगिरी दिसून येते. Abbott India Ltd. ची गुणवत्ता आणि नफा चांगला असला तरी, तिचे मूल्यांकन (valuation) खूपच महाग मानले जाते. तिचा प्राइस-टू-बुक (P/B) रेशो 14 आणि P/E रेशो सुमारे 30.86 आहे [6, 32]. MarketsMojo ने 'Sell' रेटिंग दिली आहे, जी बाजारातील मंदीचे संकेत आणि भारतीय बाजाराच्या तुलनेत कमी earnings आणि revenue growth चा अंदाज दर्शवते [25, 29, 32]. दुसरीकडे, Novo Nordisk (NVO) चा P/E रेशो सुमारे 10.37 आहे [5]. कंपनीला जागतिक स्तरावर स्पर्धा आणि चाचण्यांमधील काही नुकसानीचा सामना करावा लागत असला तरी, विश्लेषकांकडून 'Hold' चे रेटिंग मिळाले आहे, काही टारगेट्समध्ये वाढीची शक्यताही दिसत आहे [30, 34, 35]. बाजार Novo Nordisk च्या GLP-1 मधील वर्चस्वाला वाढती स्पर्धा आणि नवीन चाचणी डेटा यांच्याशी तोलून पाहत आहे, ज्यामुळे जागतिक धोरणांवर, तसेच भारतातील विस्तारावरही याचा परिणाम दिसून येईल.