प्रोटीन कंपन्यांनी वाढवले दर! व्हे (Whey) च्या तुटवड्यामुळे ग्राहकांना फटका

नफ्यावर परिणाम

भारतातील वेगाने वाढणाऱ्या प्रोटीन उत्पादनांच्या बाजारपेठेत कच्च्या व्हे (Whey) च्या किमतीत तब्बल चार पट वाढ झाल्याने मोठे संकट उभे राहिले आहे. या दरवाढीचा थेट परिणाम प्रोटीन शेक्स, बार्स आणि स्नॅक्सच्या किमतींवर होत आहे. व्हे कॉन्सन्ट्रेटची किंमत सुमारे ₹700 प्रति किलो वरून ₹2,700 पर्यंत पोहोचली आहे, तर व्हे आयसोलेटची किंमत ₹800 वरून ₹3,600 पर्यंत वाढली आहे.

वाढत्या उत्पादन खर्चाला तोंड देण्यासाठी, The Whole Truth, Yoga Bar आणि Muscleblaze सारख्या कंपन्यांनी आधीच आपल्या उत्पादनांच्या किमती 10% ते 40% ने वाढवल्या आहेत. The Whole Truth चे सह-संस्थापक आणि सीईओ शशांक मेहता यांनी सांगितले की, व्हे हा त्यांच्या उत्पादनाच्या खर्चाचा 90% पेक्षा जास्त भाग आहे, ज्यामुळे कंपनीला मार्केटिंग खर्च कमी करावा लागला आहे आणि ग्राहकांवरील पूर्ण भार कमी करण्यासाठी इतर खर्चही कापावे लागले आहेत.

जागतिक घटकांमुळे दरवाढ

व्हेच्या किमतीतील या तीव्र वाढीमागे अनेक जागतिक कारणे आहेत. वाढती जागतिक मागणी, भू-राजकीय तणाव आणि पुरवठ्यातील मर्यादा ही प्रमुख कारणे आहेत. यासोबतच, GLP1 औषधांची वाढती लोकप्रियता हेही एक महत्त्वाचे कारण आहे. डॉक्टर्स अनेकदा अशा रुग्णांना जास्त प्रोटीनयुक्त आहाराचा सल्ला देतात. PFC Club चे संस्थापक चिराग बरजत्या यांच्या मते, हे देखील व्हेच्या मागणीवर परिणाम करणारे एक महत्त्वाचे कारण आहे.

आयातीवरील अवलंबित्व आणि लॉजिस्टिक्स

भारतीय उत्पादक वापरत असलेल्या व्हेपैकी सुमारे 90% व्हे आयात केला जातो, आणि यात युरोपचा मोठा वाटा आहे. कच्च्या मालाच्या किमती वाढण्यासोबतच, चालू असलेला भू-राजकीय तणाव आणि तांबडा समुद्र (Red Sea) सारख्या महत्त्वाच्या शिपिंग मार्गांमधील अडथळे यामुळे लॉजिस्टिक्स आणि पॅकेजिंगचा खर्चही लक्षणीयरीत्या वाढला आहे. याचा परिणाम प्लांट-आधारित किंवा यीस्ट-आधारित प्रोटीन्स वापरणाऱ्या ब्रँड्सवरही होत आहे. भारतीय रुपयाचे अवमूल्यन यामुळे आयात-आधारित व्यवसायांवर आणखी बोजा वाढला आहे, ज्यामुळे एकूण खर्चात अंदाजे 10-15% ची वाढ झाली आहे, तर पॅकेजिंग खर्चात 25-30% वाढ झाली आहे.

उपलब्धतेची चिंता आणि धोरणात्मक बदल

किमतींच्या आव्हानांव्यतिरिक्त, भारतीय उत्पादक व्हेच्या उपलब्धतेबद्दलही चिंतित आहेत. अमेरिका आणि चीनसारख्या मोठ्या बाजारपेठांमधून येणारी प्रचंड मागणी यामुळे पुरवठादार अनेकदा या प्रदेशांना प्राधान्य देतात. TSA Tekk चे संस्थापक तेजस कुलकर्णी यांनी सूचित केले की, कंपन्या सध्या खर्चाचा मोठा भाग स्वतः उचलत असल्या तरी, किमतीत सातत्याने वाढ झाल्यास ग्राहक पर्यायी उत्पादनांकडे वळू शकतात. बहुतेक ब्रँड्सकडे पुरेसा स्टॉक असला तरी, पुरवठ्यातील ही कमतरता आणखी सहा महिने टिकल्यास, मोठी टंचाई जाणवू शकते.

भारतात व्हेचे देशांतर्गत उत्पादन मर्यादित आहे, कारण पाश्चात्त्य देशांच्या तुलनेत येथे चीजचा वापर कमी आहे. तथापि, अमूलसारख्या कंपन्यांच्या नवीन उत्पादन प्लांटमुळे भविष्यात उत्पादन क्षमता वाढण्याची शक्यता आहे. यामुळे, अनेक कंपन्या प्लांट आणि यीस्ट-आधारित प्रोटीन्सचा शोध घेत आहेत. तथापि, या पर्यायी प्रोटीन्सची चव आणि पोत याबद्दल ग्राहकांची स्वीकृती अजूनही एक मोठे आव्हान आहे. यामुळे काही ब्रँड्स व्हे आणि या पर्यायी प्रोटीन्सचे मिश्रण तयार करण्याचा विचार करत आहेत.

प्रतिस्पर्धी आणि बाजाराचा संदर्भ

The Whole Truth, Yoga Bar आणि Muscleblaze यांसारख्या कंपन्यांच्या विशिष्ट शेअर डेटाची माहिती लगेच उपलब्ध नसली तरी, भारतातील अन्न प्रक्रिया आणि सप्लिमेंट उद्योग कच्च्या मालाच्या किमतीतील अस्थिरतेमुळे प्रभावित आहे. जे प्रतिस्पर्धी आयातित व्हेवर कमी अवलंबून आहेत किंवा ज्यांची उत्पादन साखळी मजबूत आहे, ते अधिक सुरक्षित स्थितीत असू शकतात. व्हेच्या किमतीतील वाढ पर्यायी प्रोटीन स्रोतांमध्ये सक्रिय असलेल्या देशांतर्गत कंपन्यांसाठी संधी निर्माण करते, जर ते ग्राहकांच्या स्वीकृतीचे आव्हान पेलू शकले. जागतिक स्तरावर, प्रोटीन सप्लिमेंट्सची मागणी मजबूत राहिली आहे, परंतु पुरवठा साखळीतील त्रुटी अधिकाधिक स्पष्ट होत आहेत. भारतातील सद्यस्थिती जागतिक ट्रेंड्सशी जुळणारी आहे, जिथे पुरवठा साखळीतील व्यत्ययांमुळे विविध क्षेत्रांतील वस्तूंच्या किमतींवर परिणाम होत आहे.