मध्य प्रदेशातील जंगलांवर साल हार्टवुड बोअर (Sal Heartwood Borer) किडीचे मोठे संकट ओढवले आहे. ही कीड रोखण्यासाठी प्रशासनाने तब्बल **१,५६,३१९** सालची झाडे कापण्याचा निर्णय घेतला असून, हे काम **मार्च २०२७** पर्यंत चालणार आहे.
मध्य प्रदेशातील दिंडोरी आणि अनुपपूर जिल्ह्यांतील जंगलांमध्ये साल हार्टवुड बोअर या किडीने धुमाकूळ घातला आहे. सातपुडा-मैकल परिसरातील जंगले वाचवण्यासाठी केंद्र सरकारने या बाधित झाडांना तोडण्याची परवानगी दिली आहे. सप्टेंबर २०२६ च्या अखेरीस सुरू झालेली ही स्वच्छता मोहीम किडीचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.
कत्तल आणि प्रतिबंधात्मक उपाययोजना
या मोहिमेत दिंडोरी जिल्ह्यात १,४६,७८४ तर अमरकंटक (अनुपपूर) भागात ९,५३५ झाडे कापण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. केवळ झाडे तोडून चालणार नाही, तर या किडीची पैदास थांबवण्यासाठी वन विभागाने 'ट्रॅप ट्री' पद्धतीचा वापर सुरू केला आहे. स्थानिक नागरिकांना सहभागी करून घेण्यासाठी वन विभागाने प्रति बीटल ₹२ बक्षीस जाहीर केले असून, आतापर्यंत १९ लाखांहून अधिक किडे जमा करण्यात आले आहेत.
आर्थिक आणि पर्यावरणीय धोके
या संकटामुळे स्थानिक आदिवासी समुदायांच्या उपजीविकेवर मोठा परिणाम झाला आहे. बिया, पाने आणि औषधी वनस्पतींसाठी हे सालची जंगले त्यांच्या उत्पन्नाचे मुख्य साधन आहेत. हजारो झाडांच्या कत्तलीमुळे नर्मदा आणि सोन नदीच्या खोऱ्यातील मातीची धूप आणि जलस्रोतांचे नुकसान होण्याची भीती पर्यावरणवाद्यांनी व्यक्त केली आहे. केवळ झाडे कापून पर्यावरणाचा समतोल राखला जाईल का, यावर आता तज्ज्ञांमध्ये चर्चा सुरू आहे.
भविष्यातील आव्हाने
मार्च २०२७ पर्यंत चालणाऱ्या या मोहिमेत वन विभागासमोर मोठे आव्हान आहे. झाडे तोडल्यानंतर पुन्हा जंगल कसे फुलवायचे आणि प्रभावित आदिवासींना दिलासा कसा द्यायचा, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. येत्या काही महिन्यांत ही मोहीम किती प्रभावी ठरते, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.