गुजरातमध्ये खाण प्रकल्पाला हिरवा कंदील, पण सागरी क्षेत्राजवळ असल्याने चिंता

पर्यावरण मंत्रालयाची शिफारस

केंद्र सरकारच्या पर्यावरण मंत्रालयाच्या तज्ञ मूल्यांकन समितीने (EAC) दिनांक 29 जुलै 2026 रोजी गुजरातच्या देवभूमी द्वारका जिल्ह्यातील मेवास ब्लॉक येथे नवीन बॉक्साईट आणि मार्ल खाण प्रकल्पाला पर्यावरण मंजुरीची शिफारस केली आहे. या प्रकल्पाची जबाबदारी 'L and S Company' सांभाळणार आहे.

अभयारण्यापासून अवघे 1.6 किमी अंतर

विशेष बाब म्हणजे, हा प्रस्तावित खाण प्रकल्प कच्छच्या आखाताच्या दक्षिणेकडील किनारपट्टीवर असलेल्या, देशातील पहिल्या सागरी वन्यजीव अभयारण्यापासून (Marine Wildlife Sanctuary) अवघ्या 1.6 किलोमीटर अंतरावर आहे. तसेच, मरीन नॅशनल पार्कपासून (Marine National Park) हे अंतर 6 किलोमीटर आहे. हा परिसर प्रवाळ बेटे, खारफुटीची वने आणि विविध सागरी जीवनासाठी ओळखला जातो.

कठोर अटी आणि वाढलेले धोके

या प्रकल्पारा मंजुरीची शिफारस मिळाली असली तरी, काही महत्त्वाच्या अटी पूर्ण कराव्या लागणार आहेत. कंपनीला गुजरात राज्य वन विभागाकडून वन्यजीव संवर्धन योजनेला (Wildlife Conservation Plan) मान्यता मिळवणे बंधनकारक आहे. तसेच, परिसरातील वन्यजीवांवरील ताण कमी करण्यासाठी आणि मानव-वन्यजीव संघर्षाचे धोके टाळण्यासाठी उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.

कंपनीच्या पर्यावरण प्रभाव मूल्यांकन अहवालानुसार (EIA Report), 1.6 किलोमीटरचे अंतर एक नैसर्गिक भौतिक अडथळा निर्माण करेल, ज्यामुळे अभयारण्यावर होणारा परिणाम कमी होईल. मात्र, पर्यावरणदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांजवळ असलेल्या प्रकल्पांना अनेकदा कठोर नियामक तपासणीला सामोरे जावे लागते आणि कायदेशीर किंवा स्थानिक आव्हानांना तोंड द्यावे लागण्याची शक्यता असते. प्रकल्पाच्या विकासकासाठी या सर्व पर्यावरणीय अटींचे काटेकोरपणे पालन करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या अटींचे पालन न झाल्यास किंवा आवश्यक वन विभागाच्या परवानग्या मिळण्यास विलंब झाल्यास प्रकल्पाच्या वेळापत्रकावर परिणाम होऊ शकतो आणि कार्यान्वयन खर्च वाढू शकतो.