अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी जगातील सर्वात महत्त्वाच्या ऑईल मार्गापैकी एक असलेल्या 'Strait of Hormuz' चे नाव बदलून 'Trump Strait' असे ठेवण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. या भू-राजकीय तणावाचा थेट फटका जागतिक तेलाच्या किमतींना आणि भारतीय बाजारपेठेला बसू शकतो.
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी 'Strait of Hormuz' या सामरिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाच्या सागरी मार्गाचे नाव 'Trump Strait' असे ठेवण्याचा धाडसी प्रस्ताव मांडला आहे. डॅलस येथील एका परिषदेत बोलताना त्यांनी या नामकरणासोबतच इराणच्या अणुऊर्जा प्रकल्पांना लक्ष्य करण्याची धमकीही दिली आहे. विशेषतः नतान्झ कॉम्प्लेक्सजवळील 'पिकॅक्स माउंटेन' या सुविधेवर लष्करी कारवाईचे संकेत दिल्याने जागतिक स्तरावर चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
जागतिक बाजारावर परिणाम
जगातील एकूण कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यापैकी सुमारे एक-पंचमांश (1/5) तेल याच मार्गातून प्रवास करते. या मार्गावर अमेरिकेचे वाढते वर्चस्व आणि इराणशी असलेला तणाव यामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठी अस्थिरता येऊ शकते. पुरवठा साखळीत अडथळे निर्माण झाल्यास कच्च्या तेलाच्या किमती भडकण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याची घंटा
१. आयात खर्चात वाढ: भारत आपल्या तेलाच्या गरजेसाठी मोठ्या प्रमाणावर आयातीवर अवलंबून आहे. तेलाच्या किमती वाढल्यास भारताचे 'इम्पोर्ट बिल' वाढेल, ज्याचा थेट परिणाम रुपयाच्या मूल्यावर होऊ शकतो.
२. सेक्टरवर दबाव: विमान वाहतूक (Aviation), पेंट्स आणि लॉजिस्टिक्स यांसारख्या क्षेत्रांत, जिथे कच्च्या तेलाचा वापर मोठ्या प्रमाणात होतो, त्यांच्या 'प्रॉफिट मार्जिन'वर (Profit Margin) मोठा ताण येऊ शकतो.
३. OMCs चे भवितव्य: इंडियन ऑईल (Indian Oil), BPCL आणि HPCL सारख्या कंपन्यांसाठी आंतरराष्ट्रीय किमतीतील चढ-उतार डोकेदुखी ठरू शकतात, कारण त्यांना किरकोळ इंधन दर नियंत्रित ठेवावे लागतात.
गुंतवणूकदारांनी सध्या Brent Crude च्या किमतींकडे आणि सरकारी धोरणांकडे लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे, कारण भू-राजकीय तणावाचा हा थेट परिणाम महागाई वाढवण्यास कारणीभूत ठरू शकतो.