टेक्सास गॅस प्राईसमध्ये अभूतपूर्व घसरण! पाईपलाईनच्या कमतरतेमुळे किंमत पोहोचली शून्याच्या खाली

पाईपलाईनच्या अडचणींमुळे टेक्सास गॅसच्या किमती शून्याच्या खाली

पश्चिम टेक्सास येथील वाहा (Waha) ट्रेडिंग हबवर नैसर्गिक वायूच्या किमती ऐतिहासिक नीचांकी पातळीवर पोहोचल्या आहेत. पुढील दिवसांच्या वितरणासाठी (next-day delivery) गॅसच्या किमती शून्याच्या खाली गेल्या आहेत, याचा अर्थ विक्रेत्यांना गॅस घेण्यासाठी पैसे द्यावे लागत आहेत. पर्मियन बेसिन, जिथे अमेरिकेतील सुमारे 25% नैसर्गिक वायूचे उत्पादन होते, तेथील कंपन्या पाईपलाईन क्षमतेपेक्षा जास्त वायूचे उत्पादन करत आहेत.

सध्या वाहा येथील दैनंदिन रोख किमती (daily cash prices) -$8 प्रति MMBtu च्या जवळ पोहोचल्या आहेत. तर मासिक फॉरवर्ड कॉन्ट्रॅक्ट्स (monthly forward contracts) -$5.25 प्रति MMBtu च्या वर सेटल होत आहेत. ही समस्या अधिक गंभीर आहे कारण पर्मियन बेसिनमधील बहुतेक गॅस हा कच्च्या तेलासोबत (associated gas) मिळणारा वायू आहे. त्यामुळे उत्पादक कंपन्या तेलाच्या अर्थशास्त्राला प्राधान्य देतात आणि गॅसच्या किमती काहीही असोत, उत्पादन सुरूच ठेवतात.

तेलाच्या तेजीमुळे वायूचे प्रचंड उत्पादन सुरूच

पश्चिम टेक्सासमधील एक्झॉनमोबिल (ExxonMobil), शेवरॉन (Chevron), कोनोकोफिलिप्स (ConocoPhillips), पायोनियर नॅचरल रिसोर्सेस (Pioneer Natural Resources) आणि डायमंडबॅक एनर्जी (Diamondback Energy) यांसारख्या प्रमुख उत्पादक कंपन्यांचे काम जोरात सुरू आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर इराणमधील संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यात व्यत्यय आला आहे, ज्यामुळे तेलाच्या किमती 25% पेक्षा जास्त वाढल्या आहेत. या परिस्थितीमुळे कंपन्यांच्या नफ्यावर संमिश्र परिणाम होत आहे.

उदाहरणार्थ, एक्झॉनमोबिलचे P/E गुणोत्तर सुमारे 24.1, शेवरॉनचे 30.4, कोनोकोफिलिप्सचे 17.5, पायोनियर नॅचरल रिसोर्सेसचे 13.3 आणि डायमंडबॅक एनर्जीचे 13.2 आहे. हे मूल्यांकन गुंतवणूकदारांचा विश्वास दर्शवते, परंतु नकारात्मक गॅस किमतींमुळे पर्मियन बेसिनमध्ये संबंधित वायूचे उत्पादन करणाऱ्या कंपन्यांच्या नफ्यावर थेट परिणाम होत आहे. टेक्सास रेलरोड कमिशनच्या (Texas Railroad Commission) नियमांनुसार, कंपन्या विशिष्ट परिस्थितीत 180 दिवसांपर्यंत वायू जाळू (flare) शकतात.

पर्मियन बेसिनमधील कच्च्या वायूचे उत्पादन 2012 मध्ये सुमारे 5 Bcf/d वरून 2023 च्या उत्तरार्धात सुमारे 25 Bcf/d पर्यंत वाढले आहे, जे पायाभूत सुविधांच्या विकासापेक्षा खूप जास्त आहे.

जागतिक बाजारातील अस्थिरतेच्या विरुद्ध टेक्सासमधील स्थिती

टेक्सासमध्ये नैसर्गिक वायूच्या किमतीत झालेली ही मोठी घसरण जागतिक ऊर्जा बाजारातील अस्थिरतेच्या अगदी विरुद्ध आहे. कतारमधील लिक्विफाइड नॅचरल गॅस (LNG) सुविधेवरील हल्ल्यामुळे जागतिक स्तरावर पुरवठा कमी झाला आहे, ज्यामुळे युरोपमधील गॅसच्या किमती वाढल्या आहेत. इराणमधील संघर्षामुळे होर्मुझ सामुद्रधुनीसारख्या (Strait of Hormuz) महत्त्वाच्या शिपिंग मार्गांमध्ये अडथळे येत आहेत, ज्यातून सुमारे 20% जागतिक तेल आणि LNG व्यापाराचे वहन होते. या जागतिक परिस्थितीमुळे अमेरिकेतील पायाभूत सुविधांच्या समस्या अधिक स्पष्टपणे समोर येत आहेत.

पायाभूत सुविधांच्या कमतरतेमुळे दीर्घकालीन धोका

पाईपलाईन क्षमतेची सध्याची कमतरता अनेक नवीन प्रकल्पांना विलंब करत आहे. गल्फ कोस्ट एक्सप्रेस (GCX) विस्तार आणि मॅटरहॉर्न एक्सप्रेस (Matterhorn Express) सारखे प्रकल्प नियोजित असले तरी, 2026 च्या उत्तरार्धापर्यंत महत्त्वपूर्ण क्षमता जोडली जाण्याची शक्यता कमी आहे. याचा अर्थ पर्मियन बेसिनमधील उत्पादकांना 2026 पर्यंत अत्यंत नकारात्मक बेसिस स्प्रेडचा (basis spreads) सामना करावा लागू शकतो, ज्यामुळे गुंतवणुकीवर आणि भविष्यातील उत्पादन वाढीवर परिणाम होऊ शकतो.

या पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यासाठी प्रचंड गुंतवणूक आवश्यक आहे. उत्तर अमेरिकेत 2052 पर्यंत $1 ट्रिलियन गुंतवणुकीचा अंदाज आहे. ज्या कंपन्यांची आर्थिक स्थिती कमकुवत आहे, त्यांना नकारात्मक गॅस किमतींच्या दीर्घ कालावधीमुळे आर्थिक अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते.

नवीन पाईपलाईन क्षमतेवर मागणीची वाढ अवलंबून

विश्लेषकांच्या अंदाजानुसार, LNG निर्यात आणि वेगाने विस्तारणारे डेटा सेंटर क्षेत्र यामुळे अमेरिकेतील नैसर्गिक वायूची मागणी लक्षणीयरीत्या वाढेल, ज्यामुळे 20 Bcf/d पेक्षा जास्त नवीन मागणी निर्माण होऊ शकते. ही वाढ पूर्ण करण्यासाठी मिडस्ट्रीम इन्फ्रास्ट्रक्चरचा विस्तार करणे आवश्यक आहे. GCX विस्तारामुळे 550 MMcf/d आणि मॅटरहॉर्न पाईपलाईनमुळे 2.5 Bcf/d अतिरिक्त क्षमता मिळेल. मात्र, नवीन पाईपलाईन बांधणे हे विहिरी खोदण्यापेक्षा अधिक जटिल आणि वेळखाऊ प्रक्रिया आहे. पुरेशा आणि वेळेवर पायाभूत सुविधांचा विकास न झाल्यास, पर्मियन बेसिनमधील गॅस उत्पादनाची वाढ मर्यादित राहू शकते, ज्यामुळे किमतींमध्ये सतत चढ-उतार आणि गॅस ड्रिलिंगमधील गुंतवणुकीवर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.