अमेरिकन नौदलाने होर्मुझ सामुद्रधुनीत (Strait of Hormuz) तब्बल **१०९** व्यापारी जहाजांची दिशा बदलल्यामुळे जागतिक इंधन पुरवठा साखळीत मोठी खळबळ उडाली आहे. या तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती भडकण्याची शक्यता असून, त्याचा थेट फटका भारतीय तेल कंपन्या आणि विमान वाहतूक क्षेत्राला बसू शकतो.
तणावाचे नेमके कारण काय?
अमेरिकन सेंट्रल कमांडने (US Central Command) सागरी सुरक्षा मोहिमेचा भाग म्हणून होर्मुझ सामुद्रधुनीत कडक निर्बंध लादले आहेत. याचा फटका व्यापाराला बसला असून, १७ सप्टेंबर रोजी केवळ ४ व्यापारी जहाजे या मार्गावरून जाऊ शकली, तर गेल्या १० दिवसांचा सरासरी आकडा हा १६ इतका होता. ऊर्जा क्षेत्रासाठी ही सामुद्रधुनी एक 'लाईफलाईन' मानली जाते, त्यामुळे पुरवठा साखळीतील कोणताही अडथळा जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी चिंतेची बाब आहे.
भारतीय बाजारावर होणारा परिणाम (Impact on Indian Markets)
भारत आपल्या गरजेच्या कच्च्या तेलाचा मोठा हिस्सा आयात करतो. जर आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाचे दर वाढले, तर भारतात महागाई वाढू शकते आणि चालू खात्यावरील तूट (Current Account Deficit) वाढण्याचा धोका निर्माण होतो.
कोणावर असेल दबाव?
- तेल कंपन्या (OMCs): Indian Oil Corporation, Bharat Petroleum आणि Hindustan Petroleum यांसारख्या कंपन्यांच्या प्रॉफिट मार्जिनवर दबाव येऊ शकतो, जर त्यांना वाढीव खर्च ग्राहकांकडून वसूल करणे कठीण गेले.
- विमान कंपन्या (Airlines): InterGlobe Aviation सारख्या कंपन्यांसाठी 'एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल' (ATF) हा खर्चाचा सर्वात मोठा भाग असतो. इंधनाचे दर वाढल्यास त्यांच्या नफ्यावर थेट परिणाम दिसून येईल.
सध्या कतारच्या मध्यस्थीने वाटाघाटी सुरू असल्याच्या बातम्या आहेत, तरीही परिस्थिती गंभीर आहे. गुंतवणूकदारांनी आता Brent Crude च्या किमतींकडे बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.