Strait of Hormuz मधून **97%** जहाजे सुरक्षितपणे ये-जा करत असली, तरी वाढता तणाव चिंतेचा विषय बनला आहे. GFS Pride जहाजाचे नुकसान आणि **135** सागरी दुर्घटनांमुळे जागतिक तेल बाजारात अस्थिरता असून, भारताच्या इंधन दरांवरही याचा परिणाम होऊ शकतो.
अमेरिकन लष्कराने दिलेल्या माहितीनुसार, जागतिक तेलाचा मुख्य मार्ग असलेल्या Strait of Hormuz मधून व्यापारी वाहतूक मोठ्या प्रमाणावर सुरळीत सुरू आहे. US Central Command च्या अहवालानुसार, सध्याच्या संघर्षाच्या काळातही सुमारे 97% व्यापारी जहाजे सुरक्षितपणे या मार्गाचा वापर करत आहेत. मात्र, UK Maritime Trade Operations ने नोंदवलेल्या 135 विविध सागरी दुर्घटनांनी या भागातील वाढती जोखीम अधोरेखित केली आहे.
ऊर्जा लॉजिस्टिक्सवर परिणाम
जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी ही खाडी अत्यंत महत्त्वाची आहे, कारण जगातील कच्च्या तेलाचा मोठा पुरवठा याच मार्गाने होतो. अमेरिकन नौदलाने 1.3 अब्ज बॅरल्स तेलाच्या सुरक्षित वाहतुकीचा दावा केला असला, तरी धोके कायम आहेत. अलीकडेच इराणच्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यात GFS Pride हे कंटेनर जहाज बुडाले, ज्याने शिपिंग कंपन्यांमधील भीती वाढवली आहे. अशा घटनांमुळे फ्रेट रेट्स आणि टँकर्सचा 'वॉर रिस्क इन्शुरन्स' (War Risk Insurance) महाग होण्याची शक्यता आहे.
आर्थिक निर्बंध आणि बाजार
या वादाचा परिणाम आर्थिक आघाडीवरही दिसत आहे. अमेरिकेच्या म्हणण्यानुसार, त्यांनी इराणचा सुमारे $25 अब्ज डॉलर्सचा तेल महसूल रोखला असून $350 दशलक्ष किमतीची क्रिप्टो-अॅसेट्स गोठवली आहेत. दुसरीकडे, तेहरानने यावर आक्षेप नोंदवला असून, त्यांच्या मालवाहू सुपरटँकरचे नुकसान झाल्याचे म्हटले आहे.
गुंतवणूकदारांनी कशावर लक्ष ठेवावे?
भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी ही स्थिती 'एनर्जी इन्फ्लेशन' (Energy Inflation) वाढवणारी ठरू शकते. भारत आपली कच्च्या तेलाची मोठी गरज आयातीद्वारे पूर्ण करतो. त्यामुळे, या मार्गावर कोणत्याही प्रकारचा व्यत्यय आल्यास इंधन आयातीचा खर्च वाढून देशांतर्गत कंपन्यांच्या प्रॉफिट मार्जिन्सवर दबाव येऊ शकतो. आगामी काळात क्रूड ऑइलच्या किमती, शिपिंग इन्शुरन्सचे वाढते दर आणि या मार्गावरील पुरवठ्याची सातत्यता या तीन गोष्टींकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे.