नेपाळच्या रसुवा (Rasuwa) जिल्ह्यात २६ ऑगस्ट २०२६ रोजी आलेल्या अचानक पुरामुळे किमान १२ जलविद्युत प्रकल्पांचे मोठे नुकसान झाले आहे. या नैसर्गिक संकटामुळे स्थानिक शेअर बाजारात घसरण झाली असून, ऊर्जा प्रकल्प आणि विमा कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी खळबळ उडाली आहे.
बाजारपेठेवर मोठा परिणाम
या भीषण पुराचा फटका बसताच नेपाळ स्टॉक एक्सचेंज (NEPSE) मध्ये मोठी पडझड पाहायला मिळाली. बाजार अवघ्या काही तासांत ३५.९२ अंकांनी घसरला. विशेषतः हायड्रोपॉवर आणि नॉन-लाईफ इन्शुरन्स क्षेत्रातील शेअर्सवर विक्रीचा मोठा दबाव होता. 'Rasuwagadhi Hydropower' आणि 'Mailung Khola Hydropower' यांसारख्या कंपन्यांचे शेअर्स १५% लोअर सर्किटला धडकले आहेत.
नक्की काय घडले?
तज्ज्ञांच्या मते, हे संकट पावसाळ्यामुळे नसून 'Lhende Khola' मध्ये झालेल्या बर्फ-खडक हिमस्खलनामुळे (Ice-rock avalanche) ओढवले आहे. या प्रलयामुळे केवळ हायड्रोपॉवर प्रोजेक्ट्सच नव्हे, तर सीमा भागातील सुमारे १९ पूल देखील पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले आहेत.
गुंतवणूकदारांसमोरील नवीन आव्हाने
हिंदू कुश हिमालयीन क्षेत्रातील ऊर्जा प्रकल्पांवर आता 'क्लायमेट-ड्रिव्हन' जोखमीचे सावट आहे. यापूर्वी ऋषी गंगा आणि तिस्ता नदी खोऱ्यात घडलेल्या दुर्घटनांची पुनरावृत्ती झाल्यामुळे, आता इंजिनिअर्स आणि गुंतवणूकदारांना या प्रकल्पांच्या सुरक्षिततेचे (Safety Buffers) पुनर्आकलन करावे लागणार आहे.
विम्याच्या दाव्यांची चिंता
नॉन-लाईफ विमा कंपन्यांवर आता मोठ्या प्रमाणात दाव्यांचे (Insurance Claims) ओझे वाढणार आहे. मालमत्तेचे नुकसान आणि व्यवसायातील व्यत्यय यामुळे या कंपन्यांच्या प्रॉफिटेबिलिटी आणि सॉल्व्हन्सी रेशोवर काय परिणाम होतो, याकडे बाजार विश्लेषकांचे बारीक लक्ष आहे. प्रशासनाने नदीच्या वरच्या भागात अजूनही अडथळे असल्याचे सांगत दुय्यम पुराचा इशारा दिला आहे, ज्यामुळे प्रकल्पांच्या दुरुस्तीचे काम लांबणीवर पडण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.