Whalesbook
RIL शेअरमध्ये तेजीचे कारण: अमेरिका-भारत व्यापार करार
3 फेब्रुवारी 2026 रोजी Reliance Industries (RIL) च्या शेअरमध्ये लक्षणीय वाढ दिसून आली, जो इंट्राडेमध्ये 4.08% वधारला. या तेजीमुळे गेल्या दोन ट्रेडिंग सत्रांमध्ये शेअरचा एकूण परतावा 7.7% पर्यंत पोहोचला आहे [4, 6]. त्याच दिवशी सकाळी Nifty 50 निर्देशांकातही 2.46% ची वाढ नोंदवली गेली [32]. या रॅलीचे मुख्य कारण म्हणजे भारत आणि अमेरिका यांच्यातील व्यापार करार अंतिम होणे. या करारामुळे RIL ला व्हेंझुएला क्रूड मिळण्याची शक्यता वाढली आहे, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांनी खरेदीकडे कल वाढवला.
यासोबतच, हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन (HPCL) चा शेअर 2.99% आणि भारत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन (BPCL) चा शेअर 0.54% ने वाढला [7, 20]. गेल्या आठवड्यात 2 फेब्रुवारी रोजी, भू-राजकीय तणाव कमी झाल्याने आणि तेलाच्या किमती घसरल्याने HPCL मध्ये 5% पेक्षा जास्त आणि BPCL मध्ये 2% पेक्षा जास्त वाढ झाली होती [28].
व्हेंझुएला क्रूड: आशा आणि आव्हाने
सकारात्मक शेअर बाजारातील हालचाली असूनही, व्हेंझुएला क्रूडकडे वळताना अनेक आर्थिक आणि लॉजिस्टिक आव्हाने आहेत. Nomura च्या विश्लेषकांनी नमूद केले आहे की RIL रशियन क्रूडची आयात थांबवत असले तरी, व्हेंझुएला क्रूडची उपलब्धता काही अटींवर अवलंबून आहे. हे क्रूड 'अति जड प्रकारा'मध्ये मोडते, ज्यामुळे रशियन युरल्सच्या तुलनेत लॉजिस्टिक्स आणि प्रक्रिया खर्च जास्त येतो [4].
सध्या भारतीय रिफायनरींना ब्रेंट क्रूडच्या तुलनेत व्हेंझुएला मेरे क्रूडवर $5 प्रति बॅरल सूट मिळत आहे, जी फायदेशीर सौदा करण्यासाठी पुरेशी नाही. त्यांना किमान $10 प्रति बॅरल सूटची आवश्यकता आहे [4]. याउलट, रशियन युरल्सवर ब्रेंटच्या तुलनेत $11 प्रति बॅरल पेक्षा जास्त सूट मिळत आहे [4]. शिवाय, व्हेंझुएलाचे निर्यात प्रमाण रशियाच्या तुलनेत खूपच कमी आहे, ज्यामुळे पुरवठ्याच्या स्केलेबिलिटीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होते [4].
RIL ची जामनेगर रिफायनरी, जी हेवी ग्रेड क्रूडवर प्रक्रिया करण्यासाठी सुसज्ज आहे, ती लवचिक आहे [9]. परंतु, अमेरिकेच्या दबावामुळे RIL च्या शेअरमध्ये 9 जानेवारी 2026 रोजी 6% पेक्षा जास्त घसरण झाली होती [10]. याचा अर्थ RIL ला आंतरराष्ट्रीय निर्बंध आणि किमतीच्या राजकारणात संतुलन साधावे लागेल.
पुढील दिशा: डिस्काउंटचा पेच आणि पुरवठ्याची अनिश्चितता
Nomura च्या विश्लेषकांनी सांगितले आहे की, भारतीय रिफायनरी व्हेंझुएला क्रूड किती प्रमाणात मिळवू शकतात यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे आहे. व्हेंझुएलाच्या उत्पादनात मोठी वाढ होण्यास अनेक वर्षे लागू शकतात [4]. या नवीन पुरवठा मार्गाची आर्थिक व्यवहार्यता सातत्याने आणि मोठ्या प्रमाणात मिळणाऱ्या सूटवर अवलंबून आहे. भारतीय तेल शुद्धीकरण क्षेत्र, जे आयातीवर अवलंबून आहे आणि वाढत्या मागणीची पूर्तता करण्यासाठी विस्तार करत आहे [24, 30], त्यांना एक कठीण निर्णय घ्यावा लागेल.
सध्या, RIL चा Mojo Grade 'Buy' वरून 'Hold' वर डाउनग्रेड करण्यात आला आहे [4]. गुंतवणूकदारांना हे पाहावे लागेल की आवश्यक असलेली सूट मिळते का आणि व्हेंझुएला क्रूडचा पुरवठा RIL च्या रिफायनरीच्या गरजेनुसार पुरेसा आहे का.