Oil India Limited: कच्च्या तेलाच्या दरात घट, नफा स्थिर; पण विस्ताराच्या मोठ्या योजनांमुळे गुंतवणूकदारांना दिलासा

Oil India Limited (OIL) ने आर्थिक वर्ष 2026 च्या तिसऱ्या तिमाहीसाठी (Q3 FY26) आपले निकाल जाहीर केले आहेत. कंपनीचा एकत्रित करानंतरचा नफा (Consolidated Profit After Tax - PAT) ₹1,436 कोटी इतका राहिला, जो मागील वर्षीच्या याच तिमाहीतील नफ्याएवढाच आहे. या काळात कच्च्या तेलाच्या दरात 17.16% ची घट होऊन तो सरासरी $62.84 प्रति बॅरल वर आला, तर मागील वर्षी तो $73.8 प्रति बॅरल होता. यामुळे कंपनीचा महसूलही Q3 FY25 प्रमाणेच ₹9,111 कोटी राहिला. मात्र, या स्थिर आकड्यांमागे कंपनीच्या वेगवेगळ्या विभागांमध्ये मोठे बदल दिसून आले.

न्युमॅलिगढ रिफायनरीची दमदार कामगिरी

एकीकडे जिथे पॅरेंट कंपनीच्या नफ्यात वाढ दिसली नाही, तिथे कंपनीची उपकंपनी Numaligarh Refinery Limited (NRL) मात्र चांगली कामगिरी करताना दिसली. NRL चा PAT Q3 FY26 मध्ये ₹867 कोटी पर्यंत वाढला, जो मागील वर्षीच्या ₹385 कोटींच्या तुलनेत खूप मोठा आहे. यामागे NRL च्या Gross Refinery Margin (GRM) मध्ये झालेली 54% ची वाढ (quarter-on-quarter) हे प्रमुख कारण आहे, जो आता $16.27 प्रति बॅरल (उत्पादन शुल्काशिवाय) झाला आहे. यामुळे NRL ची कार्यक्षमता आणि नफा कमावण्याची क्षमता दिसून येते.

स्टँडअलोन आकडेवारी

Oil India Limited च्या स्टँडअलोन (Standalone) आकडेवारीनुसार, चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या नऊ महिन्यांत (9MFY26) कंपनीचा महसूल ₹27,036.78 कोटी आणि PAT ₹5,126.21 कोटी राहिला. या कालावधीसाठी प्रति शेअर (EPS) ₹16.39 नोंदवला गेला.

महत्वाकांक्षी विस्तार योजना

या स्थिर निकालांसोबतच, OIL आपल्या भविष्यातील विस्तारावर जोरदार भर देत आहे. कंपनीचे मध्यवर्ती (midstream) प्रकल्प वेगाने पूर्ण होत आहेत. Numaligarh-Siliguri प्रॉडक्ट पाईपलाईनचा विस्तार पूर्ण झाला असून, Duliajan-Numaligarh पाईपलाईन एप्रिल 2026 पर्यंत कार्यान्वित होण्याची शक्यता आहे. तसेच, महत्त्वाकांक्षी Paradip-Numaligarh Crude Oil Pipeline चे काम 90% पूर्ण झाले आहे. न्युमॅलिगढ रिफायनरीची क्षमता 3 MMTPA वरून 9 MMTPA पर्यंत वाढवण्याचे कामही वेगाने सुरू असून, Q4 FY26 च्या अखेरीस ते पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे. हा विस्तार कंपनीच्या downstream विभागाला बळ देईल.

उत्पादन वाढीचे लक्ष्य

या डाउनस्ट्रीम क्षमतेनुसार उत्पादन वाढवण्यासाठी OIL ने मोठे लक्ष्य ठेवले आहे. कंपनी FY26 मध्ये तब्बल 75 पेक्षा जास्त विहिरी खोदण्याचे नियोजन करत आहे, जे आतापर्यंतचे सर्वाधिक आहे. FY27 मध्ये हे उद्दिष्ट 100 विहिरींपर्यंत वाढवण्याची योजना आहे. कंपनीचे उद्दिष्ट FY27 मध्ये 3.8 MMT आणि FY28 मध्ये 4.0 MMT कच्चे तेल उत्पादन करण्याचे आहे. एकूण ऊर्जा उत्पादनाचे (MMTOE) लक्ष्य FY27 मध्ये 7.5 MMTOE आणि FY28 मध्ये 8.5 MMTOE गाठण्याचे आहे. मात्र, यासाठी गॅस वाहतूक पायाभूत सुविधा (gas evacuation infrastructure) विकसित करणे आवश्यक असेल.

भांडवली खर्च आणि कर्ज

OIL आपल्या विस्ताराच्या योजनांसाठी मोठ्या प्रमाणात भांडवली खर्चावर (Capital Expenditure - Capex) लक्ष केंद्रित करत आहे. FY26 साठी स्टँडअलोन Capex ₹9,200 कोटी पेक्षा जास्त राहण्याचा अंदाज आहे, तर FY27 आणि FY28 मध्ये हा खर्च वार्षिक ₹9,200 कोटी पेक्षा जास्त असण्याची शक्यता आहे. NRL चा Capex FY26 मध्ये ₹8,000 कोटी असून, एकूण रिफायनरी आणि पेट्रोकेमिकल प्रकल्पांसाठी सुमारे ₹45,000 कोटी खर्च अपेक्षित आहे. या वाढत्या खर्चांमुळे कंपनीवरील एकत्रित निव्वळ कर्ज (consolidated net debt) ₹34,000 कोटी पर्यंत पोहोचले आहे. NRL वर स्वतःचे सुमारे ₹16,000 कोटी कर्ज आहे, जे प्रकल्पांनंतर ₹25,000-26,000 कोटींपर्यंत वाढू शकते.

शोध कार्यावरील वाढता खर्च

या तिमाहीत लक्ष वेधून घेणारी बाब म्हणजे शोध कार्यावरील (exploration) खर्चात झालेली लक्षणीय वाढ. 9MFY26 मध्ये भूगर्भीय सर्वेक्षण (seismic and survey) आणि संबंधित खर्चापोटी ₹1,151 कोटी खर्च झाले. त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे, अयशस्वी ठरलेल्या विहिरींच्या (dry well write-offs) खर्चापोटी ₹2,000 कोटी नोंदवले गेले, जे संपूर्ण FY25 मध्ये ₹650 कोटींच्या तुलनेत खूप जास्त आहे. व्यवस्थापनाने स्पष्ट केले आहे की हे इंडियन अकाउंटिंग स्टँडर्ड्स (Ind AS) नुसार असून, वाढत्या शोध कार्याचा हा भाग आहे. यामुळे अल्प मुदतीत नफ्यावर परिणाम होत असला तरी, भविष्यातील वाढीसाठी हे आवश्यक आहे.

धोरणात्मक गुंतवणूक आणि लाभांश

कंपनीने BPCL च्या आगामी आंध्र प्रदेश रिफायनरी प्रकल्पात 10% हिस्सेदारी घेण्याचीही योजना आखली आहे. दरम्यान, Q3 FY26 साठी OIL ने प्रति शेअर ₹7 चा अंतरिम लाभांश (interim dividend) जाहीर केला आहे, ज्यामुळे 9MFY26 साठी एकूण अंतरिम लाभांश ₹10.5 प्रति शेअर झाला आहे.

भविष्य आणि आव्हाने

OIL ची आगामी योजना ऊर्जा सुरक्षा वाढवण्यावर केंद्रित आहे. गॅस वाहतूक पायाभूत सुविधांचा अभाव आणि कच्च्या तेलाच्या किमतीतील अस्थिरता यांसारखी आव्हाने कंपनीसमोर आहेत. मात्र, वेळेवर प्रकल्प पूर्ण करणे आणि कार्यक्षमतेवर लक्ष केंद्रित करणे हे कंपनीचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.