Whalesbook
नूतनीकरणीय ऊर्जेकडे धोरणात्मक वाटचाल
ऑईल इंडिया लिमिटेड (OIL) आता 'OIL ग्रीन एनर्जी लिमिटेड' (OGEL) नावाचे एक नवीन युनिट स्थापन करत आहे. यातून कंपनी आपल्या पारंपरिक तेल आणि वायू व्यवसायात शाश्वत (sustainable) ऊर्जा स्रोतांना समाविष्ट करणार आहे. हिंदुस्तान वेस्ट ट्रीटमेंट (HWT) या वेस्ट-टू-एनर्जी प्रकल्पांमध्ये अनुभवी कंपनीसोबत केलेल्या करारामुळे, OIL ला बायोगॅस उद्योगातील सामान्य अडचणींवर मात करण्याची अपेक्षा आहे. या जॉइंट व्हेंचरचा मुख्य उद्देश कंप्रेस्ड बायोगॅस (CBG) आणि कचरा व्यवस्थापनातून ऊर्जा निर्मितीवर लक्ष केंद्रित करणे हा असेल, तसेच सरकारच्या नैसर्गिक वायू आणि नूतनीकरणीय ऊर्जा वापराला प्रोत्साहन देण्याच्या धोरणांना पाठिंबा देणे हाही यामागे उद्देश आहे.
भारतातील बायोगॅस क्षेत्रातील आव्हानं
भारतातील कंप्रेस्ड बायोगॅसचे क्षेत्र अजूनही सुरुवातीच्या टप्प्यात आहे. देशाची अंदाजित क्षमता पाहता, सध्याचे उत्पादन खूपच कमी आहे. 'SATAT' योजना आणि ब्लेंडिंग मॅंडेट्ससारख्या सरकारी धोरणांमुळे या क्षेत्राला दिशा मिळाली असली तरी, प्रकल्पांची अंमलबजावणी अनेकदा रखडलेली दिसते. यात तंत्रज्ञानाची समस्या नसली तरी, सातत्यपूर्ण आणि उच्च दर्जाचा कच्चा माल (feedstock) मिळवणे हे मुख्य आव्हान आहे. तेल आणि वायू उद्योगाप्रमाणे इथे एक केंद्रीकृत पुरवठा साखळी (supply chain) नाही. बायोगॅस निर्मितीसाठी लागणारा कचरा हा हंगामानुसार आणि ठिकाणानुसार बदलतो, ज्यामुळे लहान प्रकल्प आर्थिकदृष्ट्या व्यवहार्य ठरणे कठीण आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोके
गुंतवणूकदारांनी या विस्ताराकडे वास्तववादी दृष्टिकोन ठेवणे आवश्यक आहे. बायोगॅस क्षेत्रात अनेक धोके आहेत, ज्यांना OIL ला सामोरे जावे लागेल. कंप्रेस्ड बायोगॅस प्रकल्पांसाठी सुरुवातीला मोठी भांडवली गुंतवणूक लागते, जी प्रकल्पाच्या एकूण खर्चाच्या 90% पर्यंत असू शकते. या प्रकल्पांमध्ये 'टेक-ऑर-पे' (take-or-pay) सारखे करार नसल्यामुळे, मागणीचा धोका (demand risk) लक्षणीय आहे. याव्यतिरिक्त, भारतातील अनेक बायोगॅस प्लांट्स कच्च्या मालाची कमतरता आणि शुद्धतेच्या समस्यांमुळे 20% ते 60% क्षमतेवरच चालत आहेत. OIL ची मजबूत आर्थिक स्थिती आणि सरकारी पाठिंबा असला तरी, कंपनी अशा बाजारात प्रवेश करत आहे जिथे खाजगी कंपन्यांनी पूर्वी कमी नफा मार्जिनचा अनुभव घेतला आहे. नियामक गुंतागुंत, पर्यावरणीय बाबी आणि कच्च्या कचऱ्यासाठी किंमत नियंत्रणाचा अभाव यामुळे हे एक अस्थिर व्यावसायिक वातावरण आहे, जे या ग्रीन एनर्जी व्हेंचर्समधून अपेक्षित परताव्यावर परिणाम करू शकते.
वाढीची शक्यता
या कार्यान्वयनिक (operational) आव्हानांव्यतिरिक्त, ऑईल इंडियाने मागील काही तिमाहींमध्ये 60% पेक्षा जास्त वार्षिक नफ्यात वाढ नोंदवली आहे. कंपनीच्या सध्याच्या पाइपलाइन पायाभूत सुविधा आणि नुमालीगढ रिफायनरीमधील (Numaligarh Refinery) तिच्या वाट्यामुळे CBG वितरणाची व्याप्ती वाढण्यास मदत होईल. विश्लेषकांचे OIL च्या शेअरबद्दल सकारात्मक मत आहे, त्यांना कंपनी आपल्या नवीन ग्रीन प्रकल्पांना मुख्य व्यवसायावर नकारात्मक परिणाम न करता यशस्वीपणे एकत्रित करू शकेल अशी अपेक्षा आहे.