सरकारी तेल कंपनी ONGC ने लडाखमधील पुगा खोऱ्यात दुसरी भूगर्भीय ऊर्जा विहीर **1,000 मीटर** खोलीपर्यंत खोदण्याचे काम पूर्ण केले आहे. हा प्रकल्प भारतातील पहिल्या **1-मेगावॅट** क्षमतेच्या पायलट भूगर्भीय ऊर्जा प्रकल्पाला समर्थन देईल, ज्याचा उद्देश अखंडित नवीकरणीय ऊर्जा पुरवणे हा आहे.
लडाखच्या पुगा खोऱ्यात ONGC चे मोठे यश!
तेल आणि नैसर्गिक वायू निगम (ONGC) ने स्वच्छ ऊर्जेच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. कंपनीने लडाखच्या पुगा खोऱ्यात दुसरी भूगर्भीय ऊर्जा विहीर खोदण्याचे काम यशस्वीरित्या पूर्ण केले आहे. 14,000 फुटांपेक्षा जास्त उंचीवर असलेल्या या ठिकाणी, विहिरीने 1,000 मीटर खोली गाठली आहे. हा प्रकल्प ONGC एनर्जी सेंटरच्या (ONGC Energy Centre) नेतृत्वाखाली सुरू आहे, जे कंपनीचे विशेष संशोधन युनिट आहे.
यापूर्वी कंपनीने याच परिसरात पहिले ड्रिलिंग केले होते, ज्यातून गरम पाण्याची वाफ (Steam) मिळण्याची पुष्टी झाली होती. दुसऱ्यांदा केलेले ड्रिलिंग हे पहिल्या प्रयत्नापेक्षा अधिक वेगाने आणि कमी खर्चात पूर्ण झाले आहे. यातून ONGC हे सिद्ध करण्याचा प्रयत्न करत आहे की, अतिउंचीच्या प्रदेशात भूगर्भातील उष्णतेचा वापर करून वीज निर्माण करणे शक्य आहे.
1-मेगावॅट पायलट प्लांटकडे वाटचाल
या विहिरीचे मुख्य उद्दिष्ट 1-मेगावॅट (MWe) क्षमतेचा पायलट भूगर्भीय ऊर्जा प्लांट कार्यान्वित करणे आहे. सौर किंवा पवन ऊर्जेप्रमाणे भूगर्भीय ऊर्जा हवामानावर अवलंबून नसते. ती 24 तास अखंडितपणे वीज पुरवू शकते, ज्यामुळे लडाखसारख्या दुर्गम भागासाठी ऊर्जेची सुरक्षितता वाढते.
भारताने 2030 पर्यंत 500 गिगावॅट नवीकरणीय ऊर्जा निर्मितीचे ध्येय ठेवले असले तरी, सध्या सौर आणि पवन ऊर्जेवर जास्त लक्ष केंद्रित केले गेले आहे. भूगर्भीय ऊर्जा अजूनही सुरुवातीच्या टप्प्यात आहे, कारण यात अतिउंचीवर ड्रिलिंग करणे, तांत्रिक अडचणी आणि आर्थिक आव्हाने आहेत.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
गुंतवणूकदारांसाठी, हा प्रकल्प ONGC चे पारंपरिक तेल आणि वायू व्यतिरिक्त इतर व्यवसायात विविधता आणण्याचे प्रयत्न दर्शवतो. जरी हा पायलट प्लांट क्षमतेनुसार लहान असला आणि कंपनीच्या कमाईवर लगेच परिणाम करणार नसला तरी, हे एक महत्त्वाचे 'प्रूफ-ऑफ-कॉन्सेप्ट' (Proof-of-Concept) आहे. जर हे यशस्वी झाले, तर देशात इतर ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर भूगर्भीय ऊर्जा प्रकल्प राबवण्यासाठी हा एक आदर्श ठरू शकतो.
पुढील टप्प्यात प्लांटसाठी उपकरणे बसवणे आणि प्लांटचे अंतिम कार्यान्वयन (Commissioning) यावर लक्ष ठेवावे लागेल. या प्रकल्पाचे भविष्य सरकारचे धोरणात्मक समर्थन, तंत्रज्ञानाचा विस्तार करण्याचा खर्च आणि अत्यंत कठीण परिस्थितीत कंपनीचे कामकाज किती कार्यक्षमतेने चालते यावर अवलंबून असेल. पायलट प्लांट लवकरच स्थानिक ग्रिडला वीज पुरवठा कधी सुरू करेल, याबद्दल ONGC एनर्जी सेंटरकडून अधिकृत माहिती येणे अपेक्षित आहे.