केंद्र सरकारने पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रणाचे लक्ष्य सध्याच्या 20% च्या पुढे नेण्याची कोणतीही तातडीची योजना नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. केंद्रीय मंत्री सुरेश गोपी यांनी सांगितले की, भविष्यातील कोणताही बदल वैज्ञानिक अभ्यास आणि उद्योगांशी सल्लामसलत केल्यानंतरच होईल. भारताने E20 लक्ष्य वेळेपूर्वीच गाठले आहे, ज्यामुळे परकीय चलन वाचले आणि कार्बन उत्सर्जन कमी झाले.
इथेनॉल मिश्रण 20% पर्यंतच!
पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिश्रणाच्या (Ethanol Blending) वाढीबद्दल केंद्र सरकारने आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. सध्या 20% च्या पुढे हे मिश्रण वाढवण्याची कोणतीही योजना नाही, असे पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू राज्यमंत्री सुरेश गोपी यांनी राज्यसभेत सांगितले. भविष्यात यात वाढ करायची झाल्यास, सखोल वैज्ञानिक अभ्यास आणि तेल विपणन कंपन्या (Oil Marketing Companies), वाहन उत्पादक (Automotive Manufacturers) आणि संशोधन संस्थांसारख्या भागधारकांशी (Stakeholders) चर्चा करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
E20 लक्ष्य वेळेपूर्वीच पूर्ण
भारताने 20% इथेनॉल मिश्रणाचे लक्ष्य मूळ वेळेच्या 5 वर्षे आधीच गाठले आहे. गेल्या दशकात यात मोठी प्रगती झाली असून, 2013-14 मध्ये सरासरी 1.53% असलेले मिश्रण 2025-26 पर्यंत 20% पर्यंत पोहोचले. आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी हे भारताच्या ऊर्जा धोरणाचा (Energy Strategy) एक महत्त्वाचा भाग आहे.
आर्थिक आणि पर्यावरणीय फायदे
इथेनॉल मिश्रित पेट्रोल (EBP) कार्यक्रमामुळे देशाला मोठा आर्थिक आणि पर्यावरणीय फायदा झाला आहे. आकडेवारीनुसार, कच्च्या तेलाची आयात कमी करून परकीय चलनात ₹1.97 लाख कोटींहून अधिकची बचत झाली आहे. पर्यावरणाच्या दृष्टीने, या उपक्रमाने अंदाजे 952 लाख टन कार्बन डायऑक्साइडचे उत्सर्जन टाळले आहे. तसेच, ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना मिळाली असून, इथेनॉल पुरवठा साखळीतील शेतकऱ्यांना ₹1.66 लाख कोटींहून अधिक अतिरिक्त उत्पन्न मिळाले आहे.
कार्यक्षमतेबद्दलच्या चिंता
इथेनॉल मिश्रित इंधनाच्या वापरामुळे वाहनांचे इंजिन आणि कार्यक्षमतेवर काय परिणाम होईल, याबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. सरकारने स्पष्ट केले आहे की, E20 इंधनाच्या वापरामुळे इंजिनमध्ये बिघाड, फ्युएल पंप खराब होणे किंवा गंज लागणे यांसारख्या व्यापक समस्यांचा कोणताही ठोस पुरावा मिळालेला नाही. प्रमुख वाहन उत्पादकांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, लाखो वाहनांमध्ये इंजिनला कोणतेही मोठे नुकसान झालेले नाही. E10 सारख्या कमी इथेनॉल मिश्रणासाठी डिझाइन केलेल्या वाहनांमध्ये इंधन कार्यक्षमतेत 3-5% घट होऊ शकते, परंतु E20 मुळे ज्वलन अधिक स्वच्छ होते आणि ऑक्टेन पातळी (Octane Levels) वाढते, असा सरकारचा दावा आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे
ऊर्जा आणि साखर क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांनी लक्षात घ्यावे की, 20% मिश्रणाचे लक्ष्य स्थिर राहिल्याने तेल कंपन्या आणि साखर कारखान्यांसाठी एक स्पष्ट धोरणात्मक चौकट (Policy Framework) तयार झाली आहे. या धोरणातील भविष्यातील बदल, वाहनांच्या सुसंगततेसाठी (Vehicle Compatibility) तांत्रिक सुधारणा किंवा इथेनॉल खरेदीच्या किंमतीतील बदल यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल.